Woensdag 28/09/2022

Feestelijk gerstenat

De traditionele kerstbieren zijn bijna per definitie donker, zwaar, zoetig en kruidig

Rond eindejaar loont het altijd de moeite om eens een drankenhandel of een supermarkt te bezoeken. Beide bieden in deze periode vaak wat extraatjes aan, gaande van bijzondere verpakkingen, speciale kerstbieren of brouwsels die niet tot het dagelijkse assortiment behoren.

Eerst de verpakkingen. Het gaat hierbij om courante bieren die voor de gelegenheid in grotere flessen gebotteld worden (75 cl en 1,5, 2 en 3 liter zijn courante maten). Daar hoort een kartonnen doos en één of meerdere glazen, een metalen koker of zelfs een houten kistje bij. Vooral de verpakking doet de prijs per liter flink aandikken. Theoretisch zou bier gebotteld in grote flessen iets fijner moeten uitrijpen, maar zeker bij industriële producten is het verschil ongeveer nihil. Het zijn en blijven mooie cadeautjes waar u echter feestelijk veel voor betaalt. Interessanter wordt het als winkels speciale verpakkingen van minder courante bieren in de rekken plaatsen. Zo verdeelt Delhaize het schitterende bruine bier van Abbaye des Rocs in een fles van 1,5 liter. Gun uzelf (of anderen) gerust dit cadeau.

Dan zijn er de traditionele kerstbieren, bijna per definitie donker, zwaar, zoetig en kruidig. Het betreft echter allerminst een Belgische traditie. 'Christmas' is oorspronkelijk een puur Britse stijl die samen met stout, scotch (alle donker) en pale-ale (amberkleurig) tot diep in de jaren vijftig hier razend populair waren. Zo populair zelfs dat de Belgische brouwers de Britse stijlen snel zijn gaan kopiëren. Om de indruk te wekken dat het importbier betrof, kregen ze vaak Engelse namen mee als Christmas Bell (Bouwerij Roman, Oudenaarde) of Navy's Christmas Ale (Brouwerij La Marine, Neder-over-Heembeek). De donkere Brits-geïnspireerde bieren werden vooral populair in Wallonië en delen van West-Vlaanderen. Vandaag brouwt men daar nog steeds enkele Belgische stouts en scotch-bieren. Ook een kerstbier in Britse stijl is er nog vrij populair. Men blijft er graag tot februari een 'Christmas' drinken, terwijl Vlaanderen vaststelt dat de verkoop van donker kerstbier na 25 december abrupt stopt.

Meteen weet u waarom: in grote delen van Vlaanderen bestaat er nu eenmaal geen traditie om rond kerst een extra zoetig en zwaar donker bier te drinken. We appreciëren het hele jaar een donkere trappist of een Gouden Carolus, maar dat zijn eigenlijk heel andere bieren. Britse donkere bieren halen veel smaak uit gebrande mout en flink wat hop, en daar kan voor de gelegenheid wat extra zoet en/of kruiden genre kaneel of steranijs bij. Voeg eenzelfde kerstingrediënten toe aan een doorsnee-Vlaams bruin abdijbier (veel minder moutig en hoppig uitgewerkt) en het resultaat is een ééndimensionaal zoet bier, compleet uit balans.

Vlaanderen - en bij uitbreiding heel België - kent trouwens geen echte kerstbierentraditie. Tot goed dertig jaar geleden was Kerstmis een feest dat in beperkte familiekring thuis gevierd werd. Daarbij hoorde een flink stuk gevogelte en een goed wijntje maar verder weinig poespas (en zeker geen opdringerige dikkerd, in wezen een Amerikaanse verbastering van onze Sinterklaas die nota bene zijn huidige rood-witte pakje in de jaren vijftig aangemeten kreeg door sfeermaker bij uitstek Coca-Cola. Brrr).

In de christelijke leer is Pasen een veel uitbundiger feest. Na de vasten mocht het allemaal wat forser, ook in de bierbrouwende abdijen. Daarom is er in veel Belgische brouwerijen ooit wel een paasbier gebrouwen, duidelijk bedoeld als feestbier. Dit gebruik leek grotendeels verdwenen maar lijkt nu toch aan een heropleving toe. Tot slot bestaan er ook enkele blonde kerstbieren welke alle vrij stevig gehopt worden. Voorbeelden zijn Affligem Patersvat en Kerstmis-Noël van brouwerij Verhaeghe in Vichte (beide heel lekkere en fijne bieren), maar de bekendste is Stella Artois, gelanceerd eind 1926. Hier zit wel een traditie achter: rond kerst kwamen de eerste bieren gebrouwen met de nieuwe hoppeoogst op de markt, vandaar de nadruk op de fijne bitterheid van verse hop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234