Zondag 26/06/2022

Festival van Avignon: lang, langer, langst

Festival d'Avignon viert deze zomer zijn zestigste verjaardag, maar in de openingsweek viel nog maar weinig te merken van zijn roemrijke verleden, bezongen in meerdere speciaal verschenen feestpublicaties.

DOOR WOUTER HILLAERT

AVIGNON l Gastcurator Frédéric Fisbach toonde zelf de meest zielloze voorstelling, maar wist door de rest van zijn programma wel een klare lijn te breien van klein, persoonlijk leed naar het grote rad van de geschiedenis.

Alles is rustig in de anders zo broeierige pausenstad. De intermittents, de heet geblakerde culturele seizoenarbeiders in Frankrijk, houden het dit jaar op een braaf waakvlammetje onder het Palais des Papes. Zo kon de kersverse Franse cultuurminister Christine Albanel het officiële lintje vorige weekend zonder tomaten doorknippen, in tegenstelling tot haar voorganger in 2006. Ook op de tribunes zelf is geen spoor te bekennen van het openlijke misprijzen waarop de toeschouwers vele producties onthaalden tijdens de Fabre-editie van 2005. Als ze nu tijdens voorstellingen wegvluchten, is het voor de onverwachte kou van de avondlijke hemel boven Avignon.

Tijdens de openingsweek duurde de gemiddelde productie tergend lang. Fisbach zelf spande de kroon met een vier uur durende enscenering van Jean Genets Les Paravents. Hij goot de integrale tekst met zijn 96 personages in een mix van gezwollen Frans acteerspel en fijne Japanse marionetten, bediend door het traditionele Youkizatheater. In die traditie wordt het beeld gescheiden van de zegging, zodat naast de scène twee acteurs met een tekstboek zitten. Met irritant schelle stemmen probeerden ze volks leven in de kleine Japanse hangpoppen te blazen, maar het resultaat was na een halfuurtje al even afstompend als het oosterse Gens de Séoul dat de Franse regisseur vorig jaar presenteerde.

De verklaring voor dit soort non-producties ligt in de licht reactionaire reflex van de festivalleiding na de protesten tegen Fabres programma twee jaar geleden. Na Josef Nadj in 2006 werd opnieuw gekozen voor een Franse curator, van wie het multidisciplinaire en interculturele karakter toch past bij het progressieve imago van het festival. Maar Les Paravents toont hoe oubollig de vermenging van artistieke genres op zijn Frans altijd uitvalt. Basis blijft het afmalen van pagina's en pagina's tekst. Dat zag je ook in La jeune fille à la bombe van Christophe Fiat. Af en toe een enigmatisch videobeeldje helpt geen zier om aan saaiheid toch een inzet of een emotie te geven.

Wel een verademing bleek de oudere Franse regisseur Valère Novarina, die de Cour d'Honneur mocht inwijden met L'acte inconnu. De invloeden bleken niet te tellen: Russisch formalisme in het decor met spitse driehoeken, het symbolisme van Strindberg en Maeterlinck in de spitse tekst vol abstracte wijsheden over mens, kosmos en geschiedenis, en dat alles ten slotte verlevendigd met absurde actjes en taalspelletjes uit het circus. Van Eric De Volder tot Wayn Traub: allemaal kunnen ze nog iets leren van Novarina's heel eigen patchwork. Het strekte zich alleen weer veel te ver uit voorbij de twee uur.

Zoals wel vaker zijn het de buitenlandse gasten die in Avignon voor de peper zorgen. Deze week dynamiteerden ze niet alleen de statische Franse tekstzegging met een veel grotere podiumenergie maar gaven ze ook een concreet gezicht aan Fiats vrijblijvende terrorismeflirt en Fisbachs matte oorlogssuggestie. De Congolese choreograaf Faustin Linyekula wierp daarvoor zijn eigen jeugdherinneringen uit Kisangani in de strijd, en kwam in Dinozord uit bij een dierlijk-rituele reflectie over de dood. Zijn basisvraag zag je wel vaker terugkeren: wat onderscheidt de mens in het licht van de geschiedenis van het dier en de dode dingen?

Zijn ongeluk om te herinneren en toch dezelfde fouten te maken, luidde het antwoord van de Argentijn Rodrigo Garcia in Cruda. Vuelta y vuelta. Al punto. Chasmuscada. De voorstelling stak er met kop en schouders bovenuit. Twintig overgevlogen straatjongeren uit Buenos Aires ensceneerden met het nodige dans- en fanfaregeweld de murga, het vurige Argentijnse carnaval tegen de pijn van alledag. Hun schrijnende getuigenissen wist Garcia niet alleen op te werken tot hartkloppende beelden, maar ook tot een utopisch toekomstvoorstel: laten we het geheugen van een koe overnemen en elke twee dagen alles blanco herbeleven.

Het veelbelovende Nord van Frank Castorf daarentegen werd een afknapper, hoe voluit zijn fysiek sterke Volksbühne-acteurs zich ook op dit decadent-redeloze naziportret van Céline smeten. Hun bekende geschreeuw en bewust vlakke spel werd té. Te versplinterd, te weinig actueel, te lang alweer. Voor Mefisto for ever ligt het bedje gespreid om binnen het uitgezette oorlogsthema van het festival grote sier te maken met een vormelijk én inhoudelijk straffe voorstelling.

Het Avignon Festival loopt nog tot 27 juli. www.festival-avignon.com.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234