Zondag 25/09/2022

NieuwsBodemvervuiling

FFP3-maskers, ontsmettingsstations en tijdelijke transportwegen: zo rigoureus zijn voorzorgsmaatregelen van 3M bij saneren met PFOS besmette tuinen

Leden van de milieuorganisatie Greenpeace voeren al sinds vorig jaar actie tegen 3M. Hier overplakken ze het reclamebord van het bedrijf. Beeld ID PATRICK DE ROO
Leden van de milieuorganisatie Greenpeace voeren al sinds vorig jaar actie tegen 3M. Hier overplakken ze het reclamebord van het bedrijf.Beeld ID PATRICK DE ROO

Eind oktober gaat de sanering van tuinen van buurtbewoners van de 3M-fabriek in Zwijndrecht van start. Arbeiders zullen FFP3-maskers en rubberen handschoenen dragen en er komen ontsmettingsstations. De voorzorgsmaatregelen zijn des te opvallend omdat 3M de gezondheidseffecten van PFAS steevast minimaliseert.

MAC

Het saneringsplan gaat over de eerste zone rond 3M in Zwijndrecht (zone 1A) waar de grootste concentraties PFAS aanwezig zijn. PFAS wordt in verband gebracht met een verstoring van de hormonenhuishouding en het immuunsysteem. Langdurige blootstelling wordt gelinkt aan een verhoogd risico op kanker en diabetes. In de directe omgeving raadt afvalstoffenmaatschappij OVAM aan om de consumptie van zelf geteelde groenten te beperken en al zeker geen eieren van eigen scharrelkippen te gebruiken.

950 gronden van buurtbewoners zullen tot 75 centimeter diep worden afgegraven. Die grond wordt dan vervangen door verse teelaarde. Opvallend zijn de uitgebreide voorzorgsmaatregelen die worden getroffen om het huzarenstukje tot een goed einde te brengen. De arbeiders die aan de slag gaan, dragen beschermende kledij - overalls, FFP3-maskers, afwasbare laarzen - die doen denken aan de maatregelen die worden genomen bij de verwijdering van asbest.

Wassen of weggooien

Omdat het geenszins de bedoeling is dat arbeiders via hun kledij en schoeisel de verontreinigde grond verder verspreiden, wordt niets aan het toeval overgelaten: kleding wordt gewassen of weggegooid vooraleer werknemers het terrein verlaten en ook het rollend materieel - het koetswerk en de banden van vrachtwagens - worden na de dagtaak grondig gespoeld. In die optiek worden schoonmaak- en ontsmettingstations ingericht voor werknemers en materiaal. 3M gaat zelfs zo ver dat er tijdelijke transportwegen zullen worden aangelegd om contaminatie met besmette grond te vermijden. Ten slotte zal ook het ademhalingsrisico worden gemeten.

Een beeld uit het Limburgse Bochelt waar een asbestdak werd weggeblazen en geruimd. Eind oktober verschijnen allicht ook mannen in witte pakken, mondmaskers en rubberen handschoenen in de Zwijndrechtse tuinen rond de 3M-fabriek. Beeld Gemeente Bocholt
Een beeld uit het Limburgse Bochelt waar een asbestdak werd weggeblazen en geruimd. Eind oktober verschijnen allicht ook mannen in witte pakken, mondmaskers en rubberen handschoenen in de Zwijndrechtse tuinen rond de 3M-fabriek.Beeld Gemeente Bocholt

De nauwgezette veiligheidsmaatregelen zijn opvallend, zeker omdat 3M altijd heeft gesteld dat er geen onmiddellijk verband is tussen de uitstoot van PFAS en mogelijke gezondheidsproblemen. “De veiligheidsmaatregelen voor bodembeheer zijn standaard wanneer een aannemer verontreinigde grond verplaatst. De procedures zijn dezelfde, ongeacht de mate van vervuiling”, laat 3M in een reactie weten. “Dezelfde maatregelen gelden overigens wanneer we werken uitvoeren op onze eigen site of bijvoorbeeld tijdens gelijkaardige werken op de Oosterweel-site.”

“Dit is toch een illustratie van de cynische positie waarin 3M als grote vervuiler zich bevindt”, vindt Joeri Thijs van Greenpeace. “Alsof je dit soort verregaande veiligheidsmaatregelen zou gaan nemen, mocht er geen overdonderend wetenschappelijk bewijs bestaan over de negatieve effecten op de gezondheid. 3M heeft altijd warm en koud geblazen: enerzijds ontkennen ze de gevolgen voor de gezondheid, maar tegelijk gaan ze een engagement aan om die vervuiling mee op te kuisen. Dat heeft puur met een juridische positie te maken. Door de gezondheidsimpact te minimaliseren proberen ze toekomstige schadeclaims te vermijden.”

“We betreuren dat 3M nog steeds niet echt zijn verantwoordelijkheid opneemt”, zegt ook Tycho Van Hauwaert van Bond Beter Leefmilieu. “Ze doen dat altijd indirect, via geld in de saneringsovereenkomst tussen 3M en Vlaamse regering, of via het stopzetten van bepaalde processen. Uiteindelijk is het belangrijk dat de vervuiler betaalt voor de sanering. Maar er zullen in de toekomst ook nog gezondheidskosten zijn, dan zal 3M ook zijn verantwoordelijkheid moeten dragen. Je zal 3M dus nooit betrappen op het toegeven van gezondheidsschade, ze zullen er altijd een grote bocht om maken.”

Indaver-stortplaats

3M gaat de afgegraven grond na het afvoeren niet wassen wegens “bijna niet haalbaar” en vooral veel te duur maar rechtstreeks afvoeren naar de Indaver-stortplaats voor gevaarlijke afvalstoffen in de haven van Antwerpen. “Het gros van die vervuilde grond gaat inderdaad richting Indaver”, zegt Thijs. “Er zal evenwel ook een tussentijdse opslagplaats moeten georganiseerd worden, die in principe ergens in de velden zou moeten komen. We juichen toe dat men straks wil beginnen met de sanering, maar je moet dan wel maken dat die tussentijdse opslagplaats wettelijk vergund is en tegelijk waterdicht is, want je moet voorkomen dat die vervuilde grond zich opnieuw in de omgeving en bodem verspreidt.”

De werken starten wellicht over enkele maanden. “We zitten nog in de planningsfase. We verwachten een goedgekeurd bodemsaneringsplan door de OVAM, na de openbare consultatiefase, rond eind oktober 2022", laat 3M weten. “Ondertussen werken we aan een gedetailleerdere planning om zo snel mogelijk met de werken te starten. Gezien het aantal te saneren percelen kan het drie tot vier jaar duren voordat elk perceel aan de beurt komt.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234