Zondag 25/09/2022

'Fijn stof is dodelijker dan ozon'

De smog van fijn stof die al geruime tijd boven ons land hangt (DM 12/8) maakt doden. 'Hoeveel zal pas achteraf duidelijk worden', zegt de in de gezondheidsaspecten van fijn stof gespecialiseerde onderzoeker Abderrahim Nemmar in een gesprek met De Morgen. 'Het is alleszins buiten kijf dat de sterk verhoogde concentraties fijn stof veel gevaarlijker zijn dan de hoge ozonconcentraties. Alleen wordt er in België onvoldoende gemeten om echt te weten wat ons boven het hoofd hangt.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Tom Cochez

Dat spoedgevallendiensten over het hele land sinds enkele dagen steeds meer mensen met hart- en longproblemen over de vloer krijgen, heeft volgens Abderrahim Nemmar veel te maken met de smog van fijn stof die momenteel boven België hangt. Samen met de aan de KU Leuven verbonden professor Benoit Nemery publiceerde hij recent de resultaten van een baanbrekend onderzoek over fijn stof in het medisch vaktijdschrift Circulation.

Het onderzoek toont aan dat fijn stof met een diameter van 0,1 micrometer dat ingeademd wordt binnen de minuut in het bloed is terug te vinden. "Dat verklaart de epidemiologisch vastgestelde effecten van luchtverontreiniging op hart- en bloedvaten", zegt Abderrahim Nemmar. "Uit historische gegevens blijkt zeer duidelijk dat episoden met sterke luchtverontreiniging gepaard gaan met een stijging van het aantal overlijdens. Vooral van ouderen en mensen met hart- of longaandoeningen. Luchtverontreiniging bestaat uit een mengeling van gasvormige en vaste deeltjes. Onder wetenschappers bestaat een consensus over het feit dat de gasvormige deeltjes zoals ozon een belangrijke rol spelen, maar dat de vaste deeltjes een veel belangrijkere rol spelen. Iedereen heeft nu de mond vol over uitdroging en ozon, maar het fijne stof is het echte probleem. In wetenschappelijke kringen is dat besef er al langer, maar de impact van de luchtverontreiniging met fijn stof begint nu pas door te dringen tot de beleidsmakers."

De fijne stofdeeltjes kunnen dioxine, sulfaten, benzeen of andere gevaarlijke kankerverwekkende stoffen aan boord hebben en dringen via de ademhaling het lichaam binnen. Hoe kleiner de deeltjes, hoe dieper ze in de longen en soms zelfs in de bloedsomloop doordringen en hoe toxischer hun uitwerking is.

Een grote epidemiologische studie uitgevoerd in de Verenigde Staten leert dat de gevolgen van blootstelling aan fijn stof op lange termijn zo mogelijk nog verregaander zijn. Professor Arden Pope kwam na het onderzoek van een half miljoen medische dossiers van Amerikanen tot de conclusie dat voor elke stijging met 10 microgram fijn stof per kubieke meter lucht het totale sterftecijfer met 6 procent stijgt en het aantal sterftes ten gevolge van hart- of longaandoeningen met 10 procent toeneemt.

Groot probleem is dat in België en in de rest van Europa nagenoeg uitsluitend fijn stof met een diameter beneden de 10 micrometer (pm 10) wordt gemeten. "In de Verenigde Staten wordt ook de pm 2,5 gemeten", zegt Abderrahim Nemmar. "In België gebeurt dat amper of niet. We weten dus niet echt wat ons boven het hoofd hangt." De extreem hoge concentraties aan pm 10 die dezer dagen worden opgemeten, doen wel vermoeden dat het aantal stofdeeltjes met een grootte beneden 2,5 micrometer (pm 2,5) eveneens zeer hoog ligt. Hetzelfde geldt voor deeltjes met een grootte beneden 0,1 micrometer (pm 0,1). Hoewel ze door hun extreem kleine vorm maar een beperkt deel van het gewicht van de totale pm 10 fractie uitmaken, vertegenwoordigen pm 0,1 deeltjes in aantal wel een belangrijke fractie. "Hoge concentraties pm 10 impliceren inderdaad hoge concentraties aan pm 2,5 en pm 0,1", zegt Abderrahim Nemmar. "Maar zolang er niet echt gemeten wordt, zullen we geen exacte gegevens hebben om duidelijk te maken hoe groot het probleem wel is."

Abderrahim Nemmar: 'Impact van fijn stof begint nu pas door te dringen tot beleidsmakers'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234