Dinsdag 19/10/2021

InterviewDocumentairemaker

Filmmaker in Myanmar: ‘Zelfs in het leger vragen ze zich af waar die staatsgreep voor nodig was’

Demonstranten tegen de militaire junta, in Yangon. Beeld AFP
Demonstranten tegen de militaire junta, in Yangon.Beeld AFP

De oppositie in Myanmar roept op tot een nationale opstand. Een Nederlandse filmmaker ziet dat de militairen, die zeven maanden geleden de macht grepen, geen steun hebben onder de bevolking.

Zeven maanden na de staatsgreep is Myanmar in de ban van verzet tegen de militaire machthebbers. Vrijwel iedere dag verzetten burgers zich tegen het leger, sommigen vreedzaam, anderen met geweld. Het leidt dagelijks tot arrestaties en inmiddels tot meer dan duizend doden. Dinsdag riep de schaduwregering van het land, de oppositie die zich ondergronds heeft verenigd, op tot verzet tegen de junta.

De Nederlandse filmmaker Kay Lie, die niet met zijn echte naam in de krant wil, woonde de afgelopen jaren in Myanmar om lokale journalisten te helpen bij het maken van documentaires. Toen het leger op 1 februari de macht greep, gingen hij en zijn team direct aan de slag met het vastleggen van de gevolgen. De eerste vijf documentaires zijn nu op internet te zien.

De woede over het optreden van het leger zit nog hoog bij Lie. “Je wordt zo kwaad als je nadenkt over het onrecht dat die mafketels een heel land aandoen”, vertelt hij via Zoom. “Dus toen het gebeurde, heb ik tegen mijn filmmakers gezegd: ‘Het is gevaarlijk, maar dit is het moment waarop je je taak moet doen als filmmaker.' Zelf ben ik meteen op zoek gegaan naar geld voor een serie ondergrondse documentaires. Dat was binnen twee dagen geregeld.”

U was in Yangon toen de coup plaatsvond. Wat was uw reactie toen u het nieuws hoorde?

Lie: “Ik kreeg om zes uur ’s ochtends een telefoontje van een van mijn regisseurs. Ik heb toen vreselijk gevloekt. Want dan weet je: persvrijheid is weg, ons project is weg en mijn bestaan hier is weg. Ik heb nog een leven buiten Myanmar. Als je dat niet hebt, geloof je eerst: nee, dit gaat ons niet nog een keer gebeuren. Maar dat geloof in het mislukken van de coup wordt langzaam afgebroken.”

We zien in uw documentaires veel jonge mensen die zich tegen de junta verzetten. Gaat dat verzet door?

“Ja, want ze weten dat er geen steun is voor de militairen. Zelfs binnen het leger en binnen de door het leger opgerichte partij vragen mensen zich af waar die staatsgreep nu eigenlijk voor nodig was. In feite lukt die militairen nu niets. Ze hebben het heel erg lastig en ze hebben nul steun. Dan denk ik dat de meeste jongeren voelen: we hebben nog niet verloren. Dus we geven ons verzet niet op.”

Aung San Suu Kyi geniet nog veel steun in Myanmar. Beeld AFP
Aung San Suu Kyi geniet nog veel steun in Myanmar.Beeld AFP

Myanmar was decennialang een militaire dictatuur, daarna kwamen democratische hervormingen en vrije verkiezingen. Hoe vertaalt zich dat naar wat er nu gebeurt?

“Er is een generatieconflict. Ik zag het elke avond in Yangon, als mensen uit onvrede over de coup om acht uur ’s avonds op potten en plannen sloegen. Tegenover mij woonde een oud echtpaar met hun kleindochter. Die kleindochter sloeg elke avond op een pan, en dan kwam dat oude vrouwtje uit de slaapkamer om haar te stoppen. Dat is het generatieconflict in Myanmar. Jonge mensen kunnen los van de geschiedenis het land opbouwen. Ouderen zitten nog vast in onderdrukking, als slachtoffer of als dader.”

Er zijn sinds de coup duizenden mensen gearresteerd. Ook journalisten zijn niet veilig. Hoe gevaarlijk is het voor uw mensen om hun werk te doen?

“Als je reist, kan je telefoon gecontroleerd worden. En als je daar filmpjes op hebt van een demonstratie of iets wat lijkt op journalistiek heb je echt een groot probleem. De SD-kaartjes gaan daarom bij de dames de beha in. Bij de mannen weet ik niet waar ze dat ding stoppen, maar je kunt het niet in je telefoon laten zitten. Dat is te gevaarlijk.”

Uw eerste vijf documentaires zijn online te zien. Een daarvan, YouTuber without internet, draait in november op het filmfestival in Amsterdam. Wat is verder het plan met deze films?

“Er worden nu twee documentaires gemonteerd en er zitten er vijf in de pijplijn. Ik denk dat we er minstens twaalf kunnen maken. Dan heb je een goed overzicht van wat er gebeurt. Ook wil ik een satirische serie over de generaals maken. Satire heeft een lange traditie in Myanmar. Het is de goedkoopste en meest efficiënte manier om de militairen te raken. Het kijken naar deze video’s moet een daad van verzet worden. Je kunt ons onderdrukken, maar wij lachen jullie uit, stumpers.”

Voor de eerste vijf documentaires, zie www.myanmardocs.org/en

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234