Vrijdag 01/07/2022

FLES FEMINISME

Voor de wijndrinker was 2000 medisch gezien één lange goednieuwsshow: alle onderzoeken bevestigen dat een matige alcoholconsumptie positieve gezondheidseffecten heeft. Maar geldt die goede boodschap ook voor vrouwen?

Dat alcohol voor vrij gezonde, niet verslaafde gebruikers meer engel dan duivel is, lijkt stilaan bewezen in wetenschappelijke kringen. Menig researchrapport zingt enthousiast de lof van (trans-)resveratrol in wijn, de antioxidant die in ons lichaam een soort barrière helpt op te bouwen tegen de vrije radicalen die ons hart en onze bloedvaten teisteren. Maar wat opvalt, is dat tot voor kort de meeste onderzoeksprojecten vooral met mannelijke proefpersonen werkten en zich in voorzichtige vaagheden wentelden als het om vrouwen ging. Nochtans kampen vrouwen vaak met specifieke ziektepatronen, zoals borstkanker en botontkalking. Heeft alcohol in het algemeen en wijn in het bijzonder een effect op deze ziektes?

In dat opzicht bracht het voorbije jaar 2000 goed nieuws voor de vrouwelijke wijnamateur. Zo pakt de pas in het vakblad Stroke gepubliceerde studie van de 'Centers for Disease Control and Prevention' (CDC, Atlanta) uit met de bevinding dat een matige wijnconsumptie bij vrouwen de kans op beroertes gevoelig verkleint. Volgens dr. Ann Malarcher, epidemiologiste bij de CDC, wordt het inderdaad hoog tijd dat de gezondheidsvoordelen van matig alcoholgebruik - of beter: alcohol als beschermer tegen beroertes - bij vrouwen wordt bestudeerd, want: "Jonge vrouwen zijn, in termen van risico op beroertes, onderbestudeerd. Honderdduizend vrouwen jonger dan 45 kregen een beroerte. Dat is een betekenisvol aantal."

De studie focuste daarom op 616 Amerikaanse vrouwen - tussen de 15 en 44 jaar - waarvan 392 het voorbije jaar geen herseninfarct hadden gehad en 224 wél. Daarna werden de levensstijlen van alle vrouwen (rook- en drinkgedrag; cholesterolgehalte, overgewicht...) onder de loep genomen en vooral nagegaan of alcoholgebruik een rol had gespeeld. Drie groepen werden geïdentificeerd: de 'never drinkers', zij die vroeger dronken maar meer dan een jaar voor de studie gestopt waren en ten slotte de 'current drinkers'. De laatste categorie werd nog eens opgedeeld (minder dan 12 gram alcohol/dag, 12 tot 23 gram/dag en meer dan 24 gram/dag), waarbij ook het soort alcohol (wijn, bier, sterke drank) in kaart werd gebracht.

Welk beeld kwam er nu uit dit rapport? Vrouwen die tot twee glazen (24 gram) alcohol per dag consumeerden, hebben 40 tot 60 procent minder risico op een herseninfarct dan de geheelonthouders of hun collega's wiens drankdosis vooral uit bier of sterke drank bestaat. Volgens dr. Malarcher was het positieve effect inderdaad vooral merkbaar bij de wijndrinkende vrouwen. Wijn bevat namelijk de juiste antioxidanten, die ook terug te vinden zijn in fruit en groenten. Uiteraard voegt dr. Malarcher toch nog een waarschuwing toe aan haar studie: het ging om verkennend onderzoek. De factor levensstijl - zo bleken veel vrouwen die bier of sterke drank gebruiken proportioneel ook meer te roken - zou wel eens een grotere invloed kunnen hebben dan gedacht.

Maar de voorbije zomer kwam er nog meer goed nieuws voor vrouwelijke wijnliefhebbers. In juli publiceerde de New England Journal of Medicine een rapport van Harvard-onderzoekers die concludeerden dat een matige alcoholconsumptie "een integrale component vormt van het gezonde leven van vrouwen, naast dieet en beweging."

Meer bepaald vond de studie dat vrouwen een kleinere kans hebben om hartziekten te krijgen wanneer ze dagelijks het equivalent van 1 glas wijn drinken. De onderzoekers gingen niet over één nacht ijs: ze volgden veertien jaar lang een staal van maar liefst 84.129 Amerikaanse verpleegsters, in leeftijd variërend van 30 tot 55 jaar. Elke twee jaar vulden deze proefpersonen een uitvoerige vragenlijst in over alle aspecten van hun levensstijl.

"In de populatie van vrouwen van middelbare leeftijd zijn vijf factoren van belang", zo schrijven de auteurs: "Bij zij die niet rookten, geen overgewicht hadden, een gezonde voeding volhielden, regelmatig beweging namen van een halfuurtje per dag en matig alcohol consumeerden, bleken ruim 80 procent minder hartziekten voor te komen dan bij de rest van de populatie."

Cruciaal is opnieuw de definitie van matig drinkgedrag: dat schommelt in dit Harvard-model van 4 tot 45 gram alcohol per dag, pakweg maximaal vier glazen wijn. Meir Stampfer, professor epidemiologie en voeding in de Harvard School of Public Health (Boston), lijkt dan ook overtuigd van de voordelen van een matige alcoholconsumptie: wie bijvoorbeeld wel enkele glaasjes per dag dronk, maar geen oefening deed, af en toe een sigaret opstak of geregeld zondigde tegen zijn dieet, bleek toch nog altijd 30 tot 40 procent minder kans op een hartziekte te hebben dan de andere, vooral niet-drinkende vrouwen. Overigens: ook deze studie bevestigde in een aparte steekproef dat matig alcoholgebruik in ruime mate de kans op een beroerte verminderde."

Eén kritische noot toch: het gaat hier wel om een steekproef van vrouwen met een hogere opleiding. Het kan dus best zijn dat de resultaten niet zomaar op vrouwen uit alle socio-economische klassen kan geprojecteerd worden.

En hoe ligt de relatie tussen wijn en borstkanker, toch nog altijd een van de grootste gezondheidsproblemen bij vrouwen? Een onderzoeksteam van de Old Dominion University in Norfolk kwam een paar maanden geleden tot de conclusie dat de substantie trans-resveratrol, vaak royaal aanwezig in wijn, het vrouwelijke hormoon oestrogeen kan 'moduleren', op zo'n manier zelfs dat het risico op borstkanker gevoelig afneemt. Uit de eerste labotesten bleek immers dat trans-resveratrol het oestrogeen verhinderde om zich te verbinden met een cultuur van menselijke borstkankercellen, terwijl dit hormoon in normale omstandigheden de groei van deze cellen extra zou aanwakkeren. Sterker nog: trans-resveratrol bleek zelfs kankercellen rechtstreeks te doden, althans even efficiënt als een van de meest gangbare kankermedicijnen.

Om deze kleine rondgang in het kabinet te beëindigen: kan wijn ook een andere 'vrouwenziekte', osteoporosis of botonkalking, in positieve zin beïnvloeden? In mei 2000 beantwoordde een Frans medisch team van Epidémiologie de l'Ostéoporose (EPIDOS) deze vraag met een volmondig ja: het drinken van één tot drie glazen wijn per dag kan een positief effect hebben op de beenmassa van (rijpere) vrouwen en verkleint waarschijnlijk het risico op osteoporosis. De matige drinksters scoren daarbij beduidend beter dan de lichte drinkers en kloppen natuurlijk met lengtes de zware zuipschuiten. Ook deze resultaten werden gedistilleerd uit een jarenlange studie van 7.598 vrouwen, waarvan 60 procent nooit een druppel dronk. Deze studie besluit echter met een nog wijzer statement: vrouwen die absoluut een sterker beendergestel wensen, moeten nu niet gulzig naar de fles grijpen, want wie meer dan drie glazen wijn per dag consumeert, voelt beslist geen heilzame effecten. Integendeel, vrouwen die heel ruim over deze drinklimiet gaan, krijgen zelfs een omgekeerd effect en zien hun beenderdensiteit afbrokkelen. Trop is teveel, om een notoir, zopas overleden drinker te citeren, zeker bij alcoholconsumptie.

Frank Van der Auwera

'matig alcoholgebruik vormt een integrale component van een gezond leven, naast dieet en beweging'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234