Zondag 26/06/2022

Flitsende mokerslagen

Rob Birza in het SMAK

Gent / Van onze medewerker

Luk Lambrecht

Het SMAK in Gent biedt onderdak aan een flitsende retrospectieve van de Nederlandse kunstenaar (en enfant terrible) Rob Birza (°1962). Met een behendigheid eigen aan een doortrapte charletan goochelt hij de recente kunstgeschiedenis letterlijk op een hoopje. Zijn oeuvre is gebaseerd op een trefzeker stelen van alle mogelijke stijlen en objecten die hij kent en kan vinden. Rob Birza incarneert alles wat men nu eens niet verwacht van een Nederlands kunstenaar. Bij hem is er geen sprake van een herkenbare, strakke stijl; hij haspelt alles door elkaar tot paradoxaal genoeg soms heel spannende constellaties, waarin het banale door de confrontatie met het verhevene plots een hernieuwde betekenis verwerft. Hij begon in de jaren tachtig als schilder die in het zog van de Amerikaan Julian Schnabel allerlei voorwerpen assembleerde tussen pasteus aangebrachte lagen verf. Het was allemaal bijzonder eclectisch, maar gaandeweg ontpopte Rob Birza zich tot een fantast/decorateur. Zoals een goede dj dat doet met verscheidene muziekstijlen en geluiden, mixt hij wulps keramiek, spullen van de rommelmarkt, religieuze beeldjes, aan de verf geklitte stoeltjes (!) en zelfs fel brandende lampen door elkaar.

Birza: "Zo ga ik te werk: beelden pakken, binnenhalen, verwerken. Om ze te veranderen, om er iets nieuws mee te doen." De wortels van dat alles liggen buiten deze tijd, Birza houdt van de merzbilder van Kurt Schwitters, de subversieve abstracte kitschbeelden van Francis Picabia en van de genadeloze rauwheid in de tekeningen en schilderijen van de Amerikaan Philip Guston. De behendigheid waarmee hij ongestoord put uit het reservoir van de kunstgeschiedenis wordt ook vereist van de toeschouwer die in Gent terechtkomt in een vuurwerk van kleur en stijl. Rob Birza ontdoet de schilderkunst van haar autonome status door verf ten dienste te stellen van een totale zintuiglijke ervaring.

Rob Birza: "Ik wil verscheidene werelden bij elkaar brengen, die niets met elkaar te maken hebben, maar in het werk een onontkoombare samenhang krijgen. Het gaat om de gelaagdheid van het verhevene en het banale, het reële en het illusionistische, het abstracte en het figuratieve."

In Gent tref je dumb-painting naast installaties waar humor en ironie de bovenhand halen. Het schitterende Sleeping Mary alludeert op het sacrale (een lichtblauw aureool eist de aandacht naast lekker ouderwetse kuipstoeltjes). Of neem het werk Fresh Air Grid (ook al uit 1995), dat bestaat uit verluchtingselementen op een paneel en een komische knipoog lijkt naar de ernst van veel geoabstracte schilderkunst. Het overdondert je allemaal, omdat zulke kunst niet echt aansluit bij de gangbare, meer afstandelijke 'Belgische' kunst.

Kitsch, design en kunst komen pas echt tot leven in de indrukwekkende installatie Buddha's Horozon/View of Lights - een ingreep die in 1994 speciaal werd geconcipieerd voor de ARC in Parijs. Rob Birza nodigt de bezoekers uit te zitten op banken die uitzicht bieden op vitrines die geluid maken en waarin allerlei nostalgische sixties- en seventies-lampen en opgezette beestjes getoond worden. Het is een installatie die doet denken aan het beste wat Guillaume Bijl ooit maakte en die een reeks ludieke vragen oproept over de manier waarop we soms klakkeloos kunst bekijken en taxeren. Rob Birza slaat de bezoeker om de oren met zijn visuele krachtpatserij, maar hij vervalt nooit in banaliteit, omdat de mix telkens een meerwaarde oplevert. Dat bewijst zijn recente installatie The Cold Fusion, waarin fantastische videobeelden zich op het netvlies nestelen. Het is een aanslag op het westers-centralistische denken. Rob Birza maakt instabiel wat stabiel is en weet de schilderkunst uit haar veilig spieraam te halen. Voor de toeschouwers is het een overrompelende ervaring.

WAT: Cold Fusion van Rob Birza WAAR EN WANNEER: Nog tot 5 augustus (van dinsdag tot zondag van 10 tot 18 uur) in het SMAK, Citaldelpark in Gent. Inlichtingen: 09/221.17.03

ONS OORDEEL: Rob Birza slaat de bezoeker om de oren met zijn visuele krachtpatserij, maar hij vervalt daarbij nooit in banaliteit, omdat de mix telkens een meerwaarde oplevert.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234