Maandag 23/05/2022

AnalyseFrankrijk

Frankrijk is nu EU-voorzitter: met Macron aan het roer moet de Unie naar de top

Frans president Emmanuel Macron komt aan voor een Europese top in Brussel op 16 december. Beeld EPA
Frans president Emmanuel Macron komt aan voor een Europese top in Brussel op 16 december.Beeld EPA

Met een ambitieuze agenda neemt Frankrijk op 1 januari het EU-voorzitterschap over van Slovenië. President Emmanuel Macron wil van de Europese Unie een soevereine, onafhankelijke macht maken die internationaal gewicht in de schaal legt. Wat zijn de Franse prioriteiten?

Eline Huisman

De tijd van te veel Europa is voorbij, klinkt het vanuit het Élysée. Europese burgers zouden de EU niet langer verwijten dat het te veel doet, maar dat het te weinig doet - of het nu gaat om gezondheid, klimaatverandering of migratie. Volgens president Emmanuel Macron is het tijd voor een grondige verbouwing en nieuwe ambitie.

In een toespraak eerder deze maand zette hij de Franse plannen voor het voorzitterschap uiteen, voor het gemak samengevat in één zin: “We moeten van een Europa gericht op samenwerking binnen onze grenzen naar een Europa dat machtig is in de wereld, volledig soeverein, vrij in zijn keuzes en meester over zijn lot.”

Soevereiniteit is het sleutelwoord - zoals dat het ook was in de fameuze Sorbonne-toespraak die Macron kort na zijn verkiezing in 2017 hield. In die uitgesproken pro-Europese speech zette de president zijn ideeën voor de toekomst van Europa uiteen. De huidige plannen voor het Franse EU-voorzitterschap zijn een verlengstuk van die boodschap. De Europese Unie moet bovenal een macht worden die telt op het wereldtoneel en haar eigen waarden en belangen kan verdedigen. Een missie die draait om drie thema’s: relance, puissance, appartenance - ofwel herstel, macht en saamhorigheid.

Buitengrenzen

Voor Macron begint dat bij het controleren van de Europese buitengrenzen. De recente drama’s met migranten aan de Poolse grens en het verdrinken van 27 migranten op het Kanaal benadrukken volgens hem de noodzaak die beter te beschermen. Hij wil de Schengenzone hervormen, al zijn zijn plannen nog vaag: er is ‘meer politieke sturing’ nodig, en een ‘solidariteitsmechanisme’ in geval van crisis aan de buitengrenzen. Lidstaten die worden geconfronteerd met de inzet van migranten als wapen, zoals in het geval van Wit-Rusland, moeten makkelijker een beroep kunnen doen op steun van organisaties als Frontex.

Onlangs deed de Europese Commissie alvast een voorzet met een voorstel dat overeenkomst met de Franse wensen. Zo zouden de ministers van Binnenlandse Zaken, de lidstaten, het Europees Parlement en de Commissie elkaar regelmatig moeten ontmoeten in speciale Schengen-fora. Een gezamenlijk reactiemechanisme moet ervoor zorgen dat de EU bij crises aan de grens sneller met een gezamenlijke, gepaste reactie komt.

Macron met voorzitter van de Europese Raad Charles Michel en Luxemburgs premier Xavier Bettel.  Beeld REUTERS
Macron met voorzitter van de Europese Raad Charles Michel en Luxemburgs premier Xavier Bettel.Beeld REUTERS

Daarnaast zal Frankrijk druk zetten op de ontwikkeling van Europees defensiebeleid, met operationele middelen en een gedeelde strategie. De recente troepenopbouw van het Russische leger aan de grens met Oekraïne onderstreept volgens de Fransen nog eens extra de noodzaak van Europese onafhankelijkheid op dit gebied - een lang gekoesterde Franse wens. Begin 2022 host het land een speciale defensietop, waar naast klassieke dreigingen ook ruimtevaart en digitale veiligheid op de agenda staan.

Industriële grootmacht

Tegenwicht bieden aan grootmachten als China kan niet zonder economisch gewicht in de schaal te leggen, zeggen de Fransen. Bovendien heeft de pandemie nog eens extra blootgelegd hoe afhankelijk Europa is van andere landen. Investeringen in onder meer halfgeleiders, batterijen, waterstof en de cloud moeten de Europese industrie autonomer maken en bovendien werkgelegenheid stimuleren. De EU moet één obsessie hebben, vindt Macron, en dat is banen creëren. Ook het invoeren van een Europees minimumloon is een speerpunt tijdens het voorzitterschap.

Voor Frankrijk zijn de investeringen onlosmakelijk verbonden met het herzien van de Europese begrotingsregels, waar het land ook al langer voor pleit. Eind december nam Macron daarop alvast een voorschot. Samen met de Italiaanse premier Draghi schreef hij in een opiniestuk voor The Financial Times dat de begrotingsregels geen obstakel mogen zijn voor de noodzakelijke investeringen. Dat de onderhandelingen hierover onder Frans voorzitterschap tot een conclusie komen is zeer onwaarschijnlijk, maar ze zullen er in ieder geval een belangrijke aanzet voor willen doen.

Op twee concrete wetstrajecten wil Frankrijk nadrukkelijk vooruitgang boeken. Het eerste draait om regulering voor digitale platformen - zoals het tegengaan van haatzaaien - en het eerlijk houden van de concurrentie op de digitale markt. Het tweede gaat om een klimaatvoorstel met een koolstofheffing op geïmporteerde producten.

Een grote Europese geschiedenis

Tot slot wil Frankrijk de Europese Unie weer dichter bij de burgers brengen en het gevoel van saamhorigheid vergroten. Daarvoor lanceerde hij onder meer het idee van een maatschappelijke dienstplicht en uitbreiding van het Europese uitwisselingsprogramma Erasmus. Ook moet een wetenschappelijk team gaan werken aan een geschiedenis van Europa: een gezamenlijk verhaal zou zorgen voor meer saamhorigheid en tegenwicht bieden aan het historisch revisionisme in delen van het continent.

Net als met zijn nadruk op het herzien van immigratieregels richt Macron zich bij dit laatste plan nadrukkelijk op de Franse binnenlandse discussie. De extreemrechtse presidentskandidaat Eric Zemmour probeert in de aanloop naar de verkiezingen het Vichy-regime te rehabiliteren dat collaboreerde met Nazi-Duitsland. Volgens Zemmour zouden zij Franse Joden juist beschermd hebben door niet-Franse Joden uit te leveren. De polemist wordt gezien als een van de belangrijke uitdagers van Macron, die zich naar verwachting opnieuw kandidaat zal stellen voor de verkiezingen in april 2022.

Dat de campagne midden in het EU-voorzitterschap plaatsvindt, is voor Macron een potentieel voordeel. In zijn partij La République en Marche hoopt men dat het hem extra gewicht zal geven. Europa is een van zijn favoriete onderwerpen, en na bijna vijf jaar presidentschap bovendien een van de weinige punten waarop Franse kiezers precies weten waar hij staat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234