Zondag 03/07/2022

Gaan donkere mensen sneller kopje onder?

Britse wetenschappers ontvingen in mei 1970 ruim 20.000 euro overheidssubsidie om onderzoek te doen naar het drijfvermogen van donkere mensen. In die tijd werd dat lichtjes anders verwoord. 'Waarom negers sneller zinken', luidde de kop boven een artikel in de Nederlandse krantHet Limburgs Dagblad. De onderzoeksresultaten zijn in de medische databank PubMed niet terug te vinden. Dat maakt nieuwsgierig: zijn donkere mensen echt slechte 'drijvers'?

De sportstatistieken geven te denken. Een paar namen komen op - die van de olympische medaillewinnaars Cullen Jones, Anthony Nesty en Enith Brigitha bijvoorbeeld - maar veel allochtone uitblinkers kent de zwemsport niet.

Wetenschappers hebben dat proberen toe te schrijven aan anatomische oorzaken. De lichaamsbouw van donkere mensen zou voor zwemmen minder gunstig zijn. Ze zouden iets zwaardere botten hebben en langere benen, waardoor hun romp sneller onder water wordt getrokken. Omdat ze minder onderhuids vet hebben, krijgen ze het ook eerder koud en ontspannen ze minder - een onhandige eigenschap in het zwembad. Door hun lichaamsbouw zou hun soortelijk gewicht (massa gedeeld door volume) hoger zijn, waardoor hun drijfvermogen daalt.

Amerikaanse wetenschappers kwamen drie jaar geleden met nog een verklaring: de navel, waar het zwaartepunt zetelt, zit bij donkere mensen een paar centimeter hoger. Blanken hebben dus relatief gezien een langere torso, waardoor ze in het zwembad een betere golfbeweging kunnen maken en een klein snelheidsvoordeel hebben.

Biochemicus Paul Deurenberg, expert op het gebied van de lichaamsbouw van etnische groepen, noemt al die verklaringen fabeltjes. Veel, maar lang niet alle donkere mensen hebben langere benen, zegt hij, en hun botdichtheid is inderdaad wat hoger dan bij blanken. Maar het soortelijk gewicht van álle mensen, met uitzondering van extreme dikkerds, is groter dan dat van water. "Dus zinken doet iedereen."

Of iemand goed kan zwemmen, wordt vooral bepaald door de omgeving waarin hij opgroeit, de gelegenheid die ertoe is en iemands interesses, bedoelt hij, en niet door fysieke beperkingen. "Zwemmen is een kunst die moet worden geleerd, en daar hoort wat training bij. Hele volksstammen geven niet zo veel om water als recreatiemedium, en dus leren ze niet zwemmen."

De Britse publicist Lola Adesioye, van Nigeriaanse origine, hekelde een paar jaar geleden inThe Guardiande stereotypen over sport en ras die zelfs onder trainers de ronde doen. In de Amerikaanse binnensteden, waar veel donkere mensen opgroeien, vind je vooral basketbalveldjes, schreef ze, want die zijn goedkoper aan te leggen. De sporten waarin mensen uitblinken, zijn de sporten waarin ze de meeste kansen hebben gekregen. "Hoeveel olympische zwembaden zijn er in Sub-Saharisch Afrika?"

Blogs over de kwestie komen trouwens met een heel andere uitleg: donkere mensen gaan gewoon liever niet kopje onder vanwege hun haar. Water is verwoestend voor een afrokapsel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234