Zondag 05/12/2021

AchtergrondVerenigd Koninkrijk

Gebrek aan milkshakes, kip en prosecco: Britten kampen met groot truckerstekort

Vrachtwagens verlaten de trein die door de Kanaaltunnel rijdt. Beeld Getty Images
Vrachtwagens verlaten de trein die door de Kanaaltunnel rijdt.Beeld Getty Images

Black Friday en kerstmis dreigen in het Verenigd Koninkrijk in het water te vallen door een enorm tekort aan vrachtwagenchauffeurs. Door de brexit en de pandemie is er een crisis.

Liefhebbers van een milkshake krijgen bij McDonald’s nul op het rekest. Nando’s sloot de deuren van vijftig restaurants door een gebrek aan kip. Pubs kunnen klanten geen prosecco meer schenken. Casino’s bellen stad en land af om de slinkende voorraad witte wijn en halloumi aan te vullen. Het chronische tekort aan vrachtwagenchauffeurs veroorzaakt paniek bij bedrijven in het Verenigd Koninkrijk.

Supermarktketen Waitrose, waar koningin Elizabeth haar boodschappen doet, heeft uit vrees voor lege schappen een drastisch besluit genomen. Vrachtwagenbestuurders, lang de voetvegen van het concern, krijgen dikke contracten voorgelegd om achter het stuur te kruipen. Met een salaris van maximaal 65.000 euro per jaar kunnen rekruten meer verdienen dan advocaten, leraren en architecten.

Een vrachtwagen van de supermarktketen Sainsbury’s. Beeld In Pictures via Getty Images
Een vrachtwagen van de supermarktketen Sainsbury’s.Beeld In Pictures via Getty Images

De logistieke sector luidt al lange tijd de alarmbel. Met ongeveer 100.000 vacatures wacht het Verenigd Koninkrijk een karige kerst. De brexit speelt een belangrijke rol hierin. Tussen de 20.000 en 40.000 Europese chauffeurs namen ontslag. Velen van hen keerden terug naar hun vaderland als gevolg van de onzekerheid over hun toekomst. De coronacrisis maakte een terugkeer lastig.

Europeanen moesten tijdig een verblijfsvergunning aanvragen. Wie dit vergat of naliet, kan het land niet zomaar meer in. De Britse overheid kent alleen werkvisa toe aan mensen in beroepen die op een speciale lijst staan. Vrachtwagenbestuurders behoren tot woede van de industrie niet tot die groep. Smeekbedes aan de regering leverden niets op. Minister Kwasi Kwarteng van Handel ziet het tijdelijk invliegen van buitenlanders niet als een oplossing, liet hij weten.

Werkloos

Als eind september het zogenaamde furlough scheme eindigt – betaald thuiszitten wegens technische werkloosheid door de coronacrisis – keren bijna 2 miljoen mensen terug op de arbeidsmarkt. Een groot deel van hen zit dan zonder baan, aangezien hun oorspronkelijke functies zijn wegbezuinigd. Deze Britten moeten volgens Kwarteng worden aangemoedigd om bestuurder van een vrachtwagen te worden.

In theorie klinkt dat als een praktische oplossing. Maar de realiteit zit anders in elkaar. Met een gemiddelde leeftijd van 55 jaar trekt de sector al jaren geen enthousiaste nieuwelingen meer aan. Slechts 1 procent van de voorheen 600.000 chauffeurs is jonger dan 25 jaar. De lage lonen (13,76 euro per uur), de lange werktijden, de opleidingskosten (4.000 euro) en de gebrekkige voorzieningen maken het beroep onaantrekkelijk.

Werkloze Britten trekken om dezelfde reden hun neus op voor banen in de landbouw en de vleesindustrie. Uitzendbureaus kunnen amper iemand vinden om aardbeien te plukken of kalkoenen te slachten. De Oost-Europeanen die voorheen hun ruggen braken in de velden, zijn verdwenen. Litouwers en Polen kiezen voor beter betaalde betrekkingen in eigen land of elders.

In de logistieke sector laat de pandemie zich het sterkst voelen. Tijdens de lockdowns deden Britten massaal hun inkopen online. Om aan de vraag te kunnen voldoen, lokten bedrijven als Amazon chauffeurs weg bij concurrenten in de traditionele sector. Alleen salarisstijgingen bieden op de korte termijn uitkomst. Deze extra uitgaven worden straks doorgerekend aan de consument, die rekening moet houden met duurdere boodschappen.

Door de logistieke problemen ziet het ernaar uit dat kerstmis een bescheiden feest wordt in het Verenigd Koninkrijk. Beeld Getty
Door de logistieke problemen ziet het ernaar uit dat kerstmis een bescheiden feest wordt in het Verenigd Koninkrijk.Beeld Getty

Met Black Friday en kerstmis aan de horizon stuurden directeurs een brandbrief aan minister Priti Patel van Binnenlandse Zaken, met de vraag om versneld een commissie te laten kijken naar de lijst met uitgezonderde beroepen. Patel, een hardliner, weigerde. Europeanen komen in elk geval tot april 2022 niet in beeld om Britse vrachtwagens te besturen.

Medewerkers lieten off the record wel weten dat die ‘nee’ wellicht een ‘ja’ kan worden. De huidige truckers zitten op hun tandvlees. De regering staat sinds juli verruimde werktijden toe. Burn-outs en ziekteverzuim nemen navenant toe. Bedrijven kunnen niet anders dan flink met de portemonee rammelen om versterking aan te trekken. James Clifford van het opleidingscentrum HGVT ziet dat tekenbonussen en hoge salarissen werken. “Piloten, chefs, leraren en zelfs een pastoor informeerden naar de cursus”, zei hij tegen The Times.

Experts wijzen erop dat die lokkertjes op de lange termijn niet werken. De transportbranche moet vaak genoegen nemen met een winstmarge van 1 à 2 procent. Het stelt de regering voor een dilemma. Zonder de hulp van inwoners van de EU krijgen Britten mogelijk geen kalkoen met de kerst, maar visums toekennen aan chauffeurs zou gezichtsverlies voor de brexitvoorstanders betekenen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234