Zondag 03/07/2022

Geld nodig? Steel eens een flamingo of een aap

Uit een particulier dierenpark in Roeselare werden afgelopen maandagnacht op brute wijze 39 flamingo's gestolen. En vorige week verdwenen uit een kleine zoo in het Britse Alfriston drie zilveraapjes en twee zwarthandslingerapen uit hun kooien. Het zijn lang geen alleenstaande gevallen. 'Wist u dat er in de zoo van Kopenhagen ooit al eens een olifant gestolen is?', zegt Harry Schram, directeur van de Europese dierentuinvereniging EAZA.

Door Peter Goris

De dieven wisten maandagnacht perfect wat te doen, aan het privédierenpark Flamingo Farm in Roeselare. Ze parkeerden hun bestelwagen naast de flamingo-ren, knipten de omheining door en plakten razendsnel de poten van de slapende vogels aan elkaar. Negendertig vastgetapete flamingo's werden in de bestelwagen geladen, zeven exemplaren bleven achter.

"Wellicht werden ze opgeschrikt toen mijn vrouw wakker werd", zuchtte eigenaar Marc Sioen achteraf. De verzamelaar was er het hart van in. En niet alleen door het emotionele verlies. "Een flamingo is minstens 3.000 euro waard. Maal 39, reken maar uit hé." Meer dan 100.000 euro buit, in hoogstens een half uurtje tijd. Kassa kassa.

Al zal de vangst niet zoveel opbrengen. "Gezien de bijzonder brute handelswijze van de dieven denk ik dat ze al blij zullen mogen zijn als de helft van hun gestolen vogels het overleefd heeft", meent Yves Van den Abbeele, hoofdinspecteur bij de dienst Leefmilieu van de federale politie. Zijn werkterrein: de al dan niet legale handel in wilde dieren. Samen met nog één collega. "Zo'n flamingo is een bijzonder stressgevoelig dier", weet Van den Abbeele. "Zelfs de eenvoudige controle van een ringnummer aan hun poot kan al fataal aflopen."

Maar hij weet ook: "In dat soort business is dat een ingecalculeerd risico. Met een marktprijs tussen de 2.500 en 3.000 euro vang je met 20 flamingo's ook nog genoeg geld, hoor. Vergelijk het met de wildvang van meestal beschermde vogels in het Oostblok. Als er bij een transport van pakweg 500 van dat soort vogels naar West-Europa 250 sterven, bekijken die handelaars dat nog als een succes. Hun winst blijft sowieso groot genoeg hé."

'Miami Vice'-effect

Flamingo's zijn al lang een geliefkoosd doelwit voor dievenbendes. Net als andere siervogels, zoals kroonkraanvogels. Vorig jaar werd uit een erkend kweekcentrum van het Limburgse Zutendaal (het Cracid Breeding and Conservation Centre) nog een kraanvogel gestolen. Uit het park Paradisio in Aat werden toen eveneens twee kraanvogels gestolen. Nog vorig jaar verdwenen uit parken in het Franse Amiens en Amnéville 26 flamingo's en enkele pinguïns.

En enkele jaren geleden werd op korte tijd in totaal een honderdtal roze flamingo's gestolen, op verschillende plaatsen in België en Frankrijk. De grootste roof tot afgelopen week was de diefstal van 35 flamingo's uit een dierenpark in Bretagne. Naast 16 flamingo's uit een zoo in het Franse Maubeuge en 27 flamingo's en twee kraanvogels in het Belgische Halle. Telkens zeer gerichte diefstallen.

"We vermoeden ook nu dat deze roof op bestelling is gebeurd", zegt hoofdinspecteur Van den Abbeele. "Het ging duidelijk om dieven die wisten wat ze moesten doen." Op wiens bestelling de diefstal dan wel gebeurde, daar heeft hij het raden naar. "Wellicht gaat het om een andere grote kweker. Of een rijke liefhebber. Maar 99 procent zeker zitten ze nu al in het buitenland. Het wereldje is te klein om zo'n grote roof in eigen land te houden. En een dierentuin kan helemaal uitgesloten worden, want die weten perfect van elkaar wie wat heeft en hoe die dieren onderling bewegen."

Zo'n 3.000 euro voor een flamingo en tot 7.000 euro voor een kraanvogel. De rekening is snel gemaakt. Al wil Harry Schram, directeur van de Europese dierentuinvereniging EAZA, ook relativeren. 'Zijn' European Association of Zoos and Aquaria verenigt meer dan driehonderd kleine en grote dierentuinen én aquaria in Europa en het Midden-Oosten.

"De prijs voor zo'n flamingo varieert toch sterk naargelang de soort én de omstandigheden", zegt Schram. "Een Chileense flamingo is bijvoorbeeld minder klimaatgevoelig en dus duurder. En ook een fokgroep is meer waard. Maar dit was zo'n brute roof dat ik me afvraag of er nog een van die flamingo's ooit nog een ei zal leggen na zo'n stresserende diefstal."

En de EAZA-directeur heeft ook zo zijn theorie over de bestemming van de flamingo's. "Je hebt enerzijds het circuit van de kleinere, puur commerciële dierenparken in bijvoorbeeld Spanje, Noord-Afrika maar ook het Oostblok, waar men het niet altijd zo nauw neemt met de wetgeving."

"Daarnaast bestaat er nog een groot aantal andere afnemers die zich geen vragen stellen bij de herkomst van deze of gene flamingo of kraanvogel. Zoals hotels of vakantieparken, die zo'n siervogel graag in hun tuinen laten ronddwalen voor toeristen. Ik ken zelfs restaurants in België die een flamingo in hun tuin hebben rondlopen om de klanten te plezieren. Of rijken die hun privétuinvijver liever willen opfleuren met een levende dan met een marmeren flamingo. Zo'n dier heeft een groot showpotentieel, hé. Het Miami Vice-effect, noem ik het."

Zwarthandslingeraap en co.

Flamingo's en kraanvogels zijn lang niet het enige doelwit. Lama's, struisvogels, emoes, torenvalken, kerkuilen, kangoeroes, damherten, dwergpony's, stinkdieren, Koreaanse eekhoorns, exotische Amazonepapegaaien, kaketoes... De lijst van dieren die de afgelopen tien jaar op Belgisch grondgebied werden gestolen is lang. Uit dierenparken, kinderboerderijen, gespecialiseerde winkels of privéverzamelingen.

En over de grens gaat het er nog exotischer aan toe. Met name in Groot-Brittannië is al enige tijd een ware plaag van diefstallen van Zuid-Amerikaanse aapjes bezig. Vorige week verdwenen uit de Drusillas Zoo in Eastbourne, East-Sussex, drie zilveraapjes en twee zwarthandslingeraapjes. Het bracht het totaal aantal gestolen aapjes op Britse bodem op exact 80, in amper drie jaar tijd.

De pijnlijkste diefstal was die in Devon, in maart van dit jaar, waar twee zeldzame zwartorige zijdeaapjes van amper vier weken oud werden geroofd. Een zwaar verlies, aangezien het om een bedreigde primaat uit het Braziliaanse Amazonewoud gaat en Devon de enige broedkolonie van deze soort in Groot-Brittannië beheerde. De grootste Britse diefstal vond dan weer twee jaar geleden plaats, toen uit het Oban Zoological Park liefst vijftien zeldzame aapjes verdwenen: zeven doodshoofdaapjes, vijf zwartoorpenseelaapjes en drie zwarthandslingerapen.

Opnieuw rinkelt de kassa stevig. Voor een doorsnee klauwaapje gaan de internationale tarieven van 1.200 tot 2.000 euro per stuk. Voor een slingeraap wordt al snel 5.000 euro neergelegd. En wie een chimpansee weet te roven en verhandelen, is zo'n 50.000 euro rijker of pakweg 12.000 euro meer dan de gemiddelde prijs voor een giraf.

Volgens de Britse recherche gaat het dan ook om georganiseerde en hoogst gespecialiseerde misdaad. "We merken inderdaad een verschuiving van het werkterrein van illegale dierenhandelaars naar dat soort dieren", beaamt Harry Schram. "Siervogels, reptielen, kleine aapjes... Ze zijn gemakkelijker te vangen en te transporteren dan groter wild."

"Bovendien is de hele officiële handel in wilde en vaak grotere diersoorten in elkaar gestuikt. Enerzijds is de aanvoer vrijwel helemaal verdwenen. Door de almaar striktere en ook streng gecontroleerde wetgeving. Bovendien werken de verschillende dierentuinen momenteel vrijwel uitsluitend met uitwisselingsprogramma's of een onderlinge handel in dieren, doorgaans met gesloten beurs."

"Wat geeft dat er wel enkele bonafide handelaars van vroeger zich nu in de eerste plaats gespecialiseerd hebben in het vervoer van dieren en niet meer de verkoop. En minder bonafide handelaars zich op andere, kleinere doelwitten hebben gegooid. Mensen die vroeger actief waren in de branche zijn logisch ook diegenen die perfect weten om te gaan met netten, verdoving en dergelijke om dieren snel te kunnen roven."

Uit cijfers van de EAZA blijkt dat zo'n 40 procent van alle dierentuinen en -parken in Europa al minstens één keer dieven over de vloer kreeg. Hun statistieken spreken over 'ongeveer' 500 diefstallen gespreid over de laatste vijf jaar. "Maar dat is slechts een deel van de werkelijke diefstallen", zucht EAZA-directeur Schram. "Er bestaat nogal wat terughoudendheid om elke diefstal publiek te maken, om geen dieven op ideeën te brengen. Behalve als het om zeer dure of zeer zeldzame dieren gaat."

Opnieuw werden in Groot-Brittannië de opmerkelijkste diefstallen genoteerd. Zo werd een bende betrapt die een (gedrogeerde en van zijn klauwen ontdane) leeuw probeerden te stelen. Andere opvallende feiten waren een alligator uit een zoo in de West-Midlands en de diefstal van pinguïn Toga uit het Amazon World Zoo Park (Isle of Wight) eind vorig jaar.

"Wist je dat er zo'n tien jaar geleden uit de zoo van Kopenhagen zelfs een olifant is gestolen?", grijnst Schram. "Dat dier was in beslag genomen bij een circus en die eigenaar wilde het terug. Hij heeft gewoon de staaldraad doorgeknipt en het dier op een vrachtwagen geladen." In België valt de schade best mee. Vorig jaar verdwenen er uit het dierenpark Planckendael nog twee Chiliarenden. En de laatste grote diefstal in de Antwerpse Zoo betrof anno 1997 enkele anaconda's, een kameleon, een luipaardgekko en een paar boa's uit het reptielengebouw.

Ooit was het erger. In 1983 werd in Antwerpen nog een bonobo gestolen. En midden jaren negentig werden dan weer extra veiligheidsmaatregelen uitgevaardigd rond de kooien van de neushoorns in Antwerpen (waar ze inmiddels niet meer huizen) en Planckendael; nadat de Europese politiedienst Interpol alarm had geslagen over een bende hoornrovers die hun jachtterrein van de Afrikaanse savanne naar Europese dierentuinen en safariparken hadden verlegd.

"Ondertussen hebben alle grote dierentuinen enorm geïnvesteerd in beveiliging. En krijgen vrijwel alle dieren, en zeker de duurdere en grotere, een chip ingeplant om ze altijd te kunnen traceren", zegt Schram. En ook de EAZA zit niet stil. "We willen nu een systeem uitwerken dat diefstallen van dieren overkoepelend aanpakt, op Europees niveau. En niet door de dierentuinen zelf, maar via de politie. Naar analogie met kunstwerken en musea, waar elke diefstal meteen via een Europees politieregister wordt geseind."

Maar federaal hoofdinspecteur Van den Abbeele maakt zich geen illusies. "Zelfs dat chipsysteem is niet waterdicht, aangezien die onleesbaar kunnen gemaakt worden of zelfs gewoon vervangen worden. En hoe meer alles op bestelling gebeurt, hoe minder we handelaars kunnen betrappen tijdens de verkoop. (diepe zucht) We moeten daar eerlijk in zijn. Het gros van dit soort diefstallen wordt nooit opgehelderd. En slechts zeer zelden wordt een gestolen dier teruggevonden. Jammer genoeg."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234