Donderdag 07/07/2022

Voor u uitgelegdEnergie

Gemiddeld gezin ziet jaarfactuur voor energie verdubbelen op een jaar tijd: zo kunt u zelf de factuur drukken

null Beeld Pexels
Beeld Pexels

Wie deze maand een nieuw energiecontract afsluit, betaalt daar opnieuw fors meer voor dan een maand geleden. Een gemiddelde gezinsfactuur bedraagt nu bijna 5.400 euro, een stijging van 3.400 euro in een jaar. Vooral de gasprijzen schieten verder omhoog. Wat kunt u daar als consument nog aan doen?

Tommy Thijs

De berekeningen van de VREG, de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt, tonen hoe zwaar de energieprijs voor een gemiddeld gezin in Vlaanderen de laatste maanden is opgelopen. Vooral sinds de tweede helft van 2021 gaat het snel met de prijsstijgingen, en dan vooral op de gasmarkt. Een jaarfactuur voor een doorsnee gezin met een verbruik van 23.260 kWh lag in januari 2021 nog op 1.017 euro. Het gaat hierbij om een gemiddelde prijs van alle commerciële producten van de energieleveranciers in Vlaanderen, met een vast of variabel tarief, rekening houdend met het aantal bestaande klanten per tariefplan.

Tegen december was dat al opgelopen tot 2.455 euro, en de nieuwe jaarprijs die de VREG gisteren voor januari berekende, schiet zelfs nog verder omhoog tot 3.660 euro. In een maand tijd gaat het om een toename van 49 procent, tegenover januari vorig jaar kwam er liefst 242 procent bij. Zelfs de laagste prijs op de markt bedraagt nog altijd 3.209 euro.

Ook de elektriciteitsprijs stijgt verder, zij het iets minder fel. De prijs wordt mee beïnvloed door de stijgende gasprijs, die de kost van elektriciteitsproductie in gascentrales omhoog duwt. De gemiddelde jaarfactuur voor een nieuw elektriciteitscontract afgesloten in januari 2022 bedraagt nu 1.701 euro, of 30 procent meer dan de 1.304 euro van december 2021. Tegenover de 891 euro van januari 2021 gaat het om een stijging van 91 procent. Het laagste elektriciteitstarief op de markt neemt verder toe tot 1.377 euro op jaarbasis.

Samen betaalt een gemiddeld gezin voor gas en elektriciteit bij een nieuw contract daardoor gemiddeld 5.360 euro. In december was dat nog 3.760 euro, een toename met liefst 1.600 euro of 43 procent. Per maand komt dat neer op 133 euro extra dat een gezin moet betalen tegenover wie een contract in december afsloot.

In vergelijking met wie een jaar geleden een contract afsloot gaat het zelfs om een prijsstijging van 3.400 euro, of meer dan 280 euro per maand. Toen lag de jaarkost nog maar op 1.960 euro.

Wat kan je zelf doen?

Als gewone consument lijkt het alsof we de prijsstijgingen enkel kunnen ondergaan, zonder er enige invloed op te hebben. Behalve uw verbruik zoveel mogelijk proberen te beperken, klopt dat ook grotendeels. De energieleveranciers bepalen hun prijzen op basis van de evoluties op de internationale markten, en ook die staan onder druk door bijvoorbeeld de geopolitieke ontwikkelingen en de spanningen tussen Rusland en Oekraïne.

De prijzen zijn door het koudere weer en dus de grotere vraag bovendien altijd hoger in en net na de winter. Bovendien is er momenteel weinig wind en zon, waardoor ook het aanbod aan stroom langs die zijde lager ligt. Wel lijkt er wat beterschap op de langetermijnmarkten: eind december piekte de prijs per megawattuur gas op de Nederlandse termijnmarkt, die richtinggevend is voor de Europese gasprijs, op 180 euro. Ondertussen is die prijs weer gezakt richting 85 euro.

Dat betekent echter niet dat ook de consumentenprijzen al meteen zullen dalen. Afhankelijk van uw eigen situatie zijn er een beperkt aantal opties:

- Blijven zitten
“Als een consument een vast contract heeft dat ouder is dan drie maanden, dan moet hij vooral niets doen”, zei Kris Voorspools van 70GigaWatt Consulting eerder tegenover De Morgen. Nieuwe contracten met betere prijzen dan die van lopende contracten bestaan gewoon niet meer. Het is in dat geval dan ook zaak te blijven profiteren van de vaste prijs die in het verleden voor uw contract werd vastgelegd.

- Vergelijken als je contract afloopt
Loopt uw contract toch af, dan wordt het tijd om te gaan vergelijken. Dat kan op het platform van de onafhankelijke regulator VREG of bijvoorbeeld bij Test-Aankoop. Op beide platformen worden de prijzen van types contracten van de aanbieders in Vlaanderen vergeleken. Op die manier valt er nog te besparen. Het verschil tussen de gemiddelde prijs en de laagste prijs voor aardgas deze maand (het zogenaamde besparingspotentieel) ligt op 450 euro op jaarbasis, volgens de VREG. Voor elektriciteit is dat 424 euro.

Door de problemen bij sommige leveranciers en de populariteit van vergelijkingssites, blijken sommige leveranciers nu wel té populair. Ecopower neemt de komende weken bijvoorbeeld geen nieuwe klanten meer aan. Ze doet dat om de “enorme instroom van nieuwe contractaanvragen” te kunnen verwerken, zo staat op de website van de coöperatie.

“De contractstop moet ons de kans bieden om de enorme instroom van nieuwe contractaanvragen te verwerken en de kwaliteit van onze dienstverlening te garanderen”, zo klinkt het. “Ecopower heeft een eerder gunstige prijs in de V-test en dat zorgt, zeker in de huidige marktsituatie, voor een nieuwe instroom”, aldus woordvoerster Margot Vingerhoedt aan de VRT.

Ecopower zal eind januari bekijken wanneer het weer nieuwe klanten en bijkomende aansluitingen zal verwelkomen. Bestaande klanten die verhuizen, worden wel nog geholpen.

- Vast of variabel?
Tot voor enkele maanden en zelfs weken geleden was er een ruim aanbod in beide types contracten. Wie graag zekerheid verkiest en een vaste prijs wil voor een periode van één of twee jaar, kon voor een vast contract gaan. Dat bleek uiteindelijk een goede zet nu de prijzen zo fors gestegen zijn.

De vraag is of dat nog steeds een goede zet is, nu de prijzen net extreem hoog liggen. Volgens Kris Voorspools in elk geval niet, aangezien de leveranciers hun prijzen erg hoog hebben gezet om zich in te dekken voor de toekomst. Het aantal leveranciers dat nog een vaste prijs aanbiedt, is bovendien fors geslonken, en de leveranciers die het wel nog doen, promoten het niet meer actief.

Een variabel contract lijkt op dit moment dan ook de betere optie. Prijsdalingen op de internationale markten worden dan één keer per maand of per drie maanden verrekend in de prijs voor de consument. Aangezien de prijzen momenteel pieken, is de kans dan ook groter dat ze de komende maanden, met warmer weer, opnieuw gaan dalen. “Vaste contracten nemen die prijsdaling nog niet mee, waardoor ze dus duurder uitvallen”, zegt Voorspools. “Iedereen verwacht toch dat de prijzen verder gaan dalen. Wie toch graag opnieuw een vaste prijs wil, doet er allicht beter aan om even te wachten tot de markt over een paar maanden weer is gestabiliseerd.”

- Verbruik monitoren en je voorschot aanpassen
De laatste dagen en weken kregen talloze klanten van leverancier Mega, maar ook anderen, zeer forse stijgingen van hun voorschotfactuur voorgeschoteld. Volgens de leveranciers zijn die aanpassingen nodig zodat de consument bij zijn eindafrekening niet voor verrassingen komt te staan.

Bij de meeste leveranciers kunt u zelf uw verbruik monitoren en tussentijdse meterstanden doorgeven om te controleren of uw voorschot nog in lijn ligt met uw afrekening. Daarna kunt u, binnen een bepaalde vork, uw voorschot verlagen of verhogen. Hou daarbij wel de uiteindelijke eindafrekening in het oog. Wie wil kan nu tijdelijk lagere voorschotten betalen, maar zal dan sowieso een hogere eindafrekening krijgen.

Distributienettarieven dalen in 2022, maar minder begunstigden voor sociaal tarief vanaf april

Eén klein lichtpuntje is er wel op uw energiefactuur, al wordt dat ruimschoots tenietgedaan door de stijgende prijzen: een gemiddeld Vlaams gezin betaalt dit jaar 105 euro minder voor zijn aansluiting op het elektriciteits- en aardgasnet. Een gezin met een tweevoudige meter, een elektriciteitsverbruik van 3.500 kWh per jaar en een gemiddelde maandpiek van 4,26 kW betaalt gemiddeld 375 euro (inclusief btw) nettarieven in 2022. Dat is 87 euro of 19 procent minder dan dit jaar. Ook de nettarieven voor aardgas dalen. Een gezin met een aardgasverbruik van 23.260 kWh per jaar betaalt in 2022 gemiddeld 288 euro (inclusief btw) of 18 euro minder. Voor een gezin met een gemiddeld elektriciteits- en aardgasverbruik betekent dat een totale besparing van 105 euro. Ten opzichte van 2017 bedraagt de besparing 215 euro.

Ten laatste half februari krijgen 950.000 gezinnen in ons land bovendien 80 euro gestort. Het gaat om een maatregel die vorig jaar door de regering werd genomen om de stijgende energieprijzen te compenseren. Concreet krijgen burgers die op 30 september vorig jaar recht hadden op het sociaal tarief voor elektriciteit een eenmalige forfait van 80 euro. Die krijgen dat bedrag rechtstreeks en automatisch van de leverancier die van elektriciteit voorzag op 30 september 2021. Een aanvraag indienen is dus niet nodig.

Tegenover die maatregelen om de stijgende prijzen te dempen staat wel dat de uitbreiding van het aantal rechthebbenden op het sociaal tarief afloopt op 31 maart. Het sociaal tarief is een verminderd tarief voor bepaalde categorieën personen of huishoudens, zoals mensen met een leefloon. Hoe hoog die tarieven liggen, wordt om de drie maanden vastgelegd door de CREG. Vanaf april zullen ongeveer 400.000 gezinnen opnieuw de commerciële prijzen moeten betalen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234