Zondag 28/11/2021

AchtergrondVliegtaks

‘Gemorrel in de marge’: experts hebben twijfels bij de nieuwe vliegtaks

Vliegt u vanuit Brussel naar een bestemming op minder van 500 kilometer? Dan zal u binnenkort een extra inscheeptaks moeten betalen.  Beeld Tim Dirven
Vliegt u vanuit Brussel naar een bestemming op minder van 500 kilometer? Dan zal u binnenkort een extra inscheeptaks moeten betalen.Beeld Tim Dirven

Vlieg je naar Londen, Parijs of Frankfurt? Dan betaal je binnenkort een extra toeslag van wellicht ‘vijf à zeven euro’ om je CO2-uitstoot voor zo’n korte vlucht te compenseren. Maar of die inscheeptaks ons gedrag echt zal veranderen, betwijfelen experts. ‘Dit is gemorrel in de marge.’

Waarover gaat het?

Volgend jaar wil de federale regering 30 miljoen euro ophalen via een vliegtaks op vluchten onder de 500 kilometer. Dat kondigde ze aan in het kader van haar begrotingsakkoord. Vooral de groenen drongen hierop aan, omdat ze met de vliegtaks het gebruik van internationale treinen willen aanmoedigen. Tot nu toe wordt kerosine niet belast en wordt er ook geen btw aangerekend op vliegtickets, waardoor een enkeltje naar Londen of Parijs soms goedkoper uitvalt dan een treinticket. Een vliegtuig stoot nochtans veel CO2 uit. De inscheeptaks, of ‘instapbijdrage’, moet deze scheeftrekking wegwerken. Uiteraard is het ook gewoon een nieuwe belasting om de begrotingsput te dempen.

Hoeveel zal de inscheeptaks kosten?

Een goede vraag, want de regering weet het zelf nog niet. Een regeringsbron rekent op een forfaitair bedrag van “vijf à zeven euro” per vlucht, maar elders vallen ook lagere en hogere getallen te horen. “Het enige wat we momenteel weten, is dat de CO2-compensatie 30 miljoen euro moet opbrengen”, klinkt het op het kabinet van mobiliteitsminister Georges Gilkinet (Ecolo). “Al de rest moeten we nog uitwerken.”

Bij minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) valt te horen dat de taks in lijn moet liggen met die van onze buurlanden. Anders zou er sprake zijn van concurrentievervalsing. Dat geeft een indicatie, want in Nederland werd dit jaar een inscheeptaks van 7,85 euro ingevoerd. In Duitsland geldt een taks van 13 euro op korte vluchten, in Frankrijk 4,5 euro.

Ons land was trouwens een van de laatste Europese landen die nog geen vliegbelasting hadden ingevoerd.

Wie moet dit betalen?

In principe iedereen die in België op een vlucht stapt van minder dan 500 kilometer. “Deze afstand zal gemeten worden vanuit Zaventem, ongeacht vanuit welke Belgische luchthaven je vertrekt”, klinkt het op het kabinet-Van Peteghem. Wie met een passer een cirkel rond Zaventem trekt, komt uit op een gebied dat tien grote bestemmingen dekt: Parijs, Straatsburg, Londen, Birmingham, Frankfurt, Hamburg, Stuttgart, Zurich, Bazel en Amsterdam.

Opgelet: wie in België aankomt, moet de taks niet betalen. Vlieg je bijvoorbeeld van Amsterdam naar Brussel, dan betaal je enkel de taks van de Nederlandse overheid.

Een van de vragen die nog openligt, is of transitpassagiers buiten het systeem vallen. De meeste passagiers die in ons land op een korte vlucht stappen, zijn op weg naar een verre bestemming met als tussenstop Parijs, Amsterdam of Londen. “In buurlanden zie je dat deze reizigers een vrijstelling krijgen. Dat zou bij ons ook moeten gebeuren, anders gaan we Brussel benadelen”, waarschuwt Maaike Andries, woordvoerster van Brussels Airlines. Nu de mokerslag van de coronacrisis nog niet is verteerd, vreest de maatschappij al een nieuwe opdoffer. Brussels Airport geeft voorlopig geen commentaar.

Hoe groot is de impact?

Twee jaar geleden onderzocht het Nederlandse onderzoeksbureau CE Delft de impact van bestaande en toekomstige inscheeptaksen in de EU. Daarbij werd het effect onderzocht voor België, mocht het een systeem invoeren zoals dat van Duitsland. Het resultaat was dat de gemiddelde ticketprijs 4 procent zou stijgen, terwijl het aantal vluchten – en de CO2-uitstoot – met 4 procent zou dalen. De inkomsten voor de staatskas werden geraamd op 140 miljoen euro.

Aangezien Duitsland zowel tarieven voor korte als lange vluchten hanteert, zal de impact van het nieuwe Belgische systeem sowieso veel kleiner zijn. Wij mikken enkel op korte vluchten, met een opbrengst van amper 30 miljoen euro. Dat wil zeggen dat ook het effect op de CO2-uitstoot aanzienlijk kleiner zal zijn dan die 4 procent. In de regering klinkt het dat het ‘een eerste stap is’ in de goede richting.

Wat zijn de reacties?

Experten hebben hun twijfels bij het nut van de taks. “Het lijkt me niet doordacht”, zegt transporteconoom Wouter Dewulf (UAntwerpen). “Het is een goedbedoelde maatregel, maar de praktische uitwerking valt tegen. Waarom zouden we ons aan die limiet van 500 kilometer houden? En wat met transitpassagiers? Als we hen niet vrijstellen, benadelen we Brussel. Bovendien is een opbrengst van 30 miljoen bijzonder klein. Het is gemorrel in de marge.”

Als de regering mensen naar alternatieven wil sturen, moeten die alternatieven ook aanwezig zijn, vindt Dewulf. “Anders is het gewoon een platte taks.” Dat vinden ze ook bij Brussels Airlines, waar ze met enige jaloezie naar de hogesnelheidstreinen richting de luchthavens van Amsterdam en Parijs kijken. “Brussel is de enige hub zonder tgv-connectie”, klinkt het. “Als de regering hiermee doorgaat, moet ze dus op z’n minst investeren in zo’n snelle treinverbinding.”

Volgens transporteconoom Stef Proost (KULeuven) was dit beter op Europees niveau geregeld. De uitstoot van vliegtuigen wordt namelijk al Europees belast via de emissierechten die luchtvaartmaatschappijen moeten aankopen. “Het is niet correct om daar nog een extra belasting bovenop te doen”, vindt hij. Twee jaar geleden pleitten negen EU-lidstaten, waaronder ons land, voor de invoering van een Europese vliegbelasting. Dat is er nog niet van gekomen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234