Vrijdag 30/09/2022

Genetici creëren voor het eerst synthetisch leven

Een team van Amerikaanse wetenschappers is er voor het eerst in geslaagd om synthetisch DNA succesvol in te planten in een cel en zo ‘leven’ te creëren. Experts omschrijven het onderzoek dat gepubliceerd wordt in Science als een ‘wetenschappelijke mijlpaal’, maar critici wijzen vooral op de gevaren.

Eerder al was het team van Dr. Craig Venter van het gelijknamige instituut in de Amerikaanse staat Maryland erin geslaagd om een synthetisch bacterieel genoom te maken én om het genoom van de ene bacterie in de andere over te planten. Nu konden de wetenschappers de twee technieken combineren: ze ontwierpen een soort van ‘genetische software’ van een bacterie en plantten die in een cel van een ander organisme.

“Zodra het DNA in de cel kwam, werd het gelezen en omgezet in de soort die vastlag in de genetische code”, legt Venter uit in een interview met The New York Times. “De nieuwe bacterie werd meer dan een miljard keer gekopieerd. Dit is de eerste keer ooit dat synthetisch DNA de volledige controle over een cel had. Dat is wetenschappelijk, maar ook filosofisch, een belangrijke stap. Het heeft mijn visie op de definitie van leven alleszins veranderd.”

Ook geneticus en professor-emeritus Jean-Jacques Cassiman is enthousiast. “Het lijkt een beetje op wat men laatst gedaan heeft met het gen van een uitgestorven mammoet”, zegt hij. “Wetenschappers zijn er toen ook in geslaagd om dat DNA in een cel in te planten en het tot expressie te laten komen, dat wil zeggen eiwit te laten aanmaken. Nu gaat het nog een stap verder omdat het om synthetisch DNA gaat. Dat dit in de praktijk lukt, is een mooie bevestiging van de theorie.”

En niet onbelangrijk. “Het is pas een eerste stap”, aldus Cassiman, “maar in principe kun je op deze manier genen ontwikkelen die een totaal onbestaand eiwit aanmaken. Zo kun je ziektes aanpakken door eiwitten te laten aanmaken die niet natuurlijk door een organisme gecreëerd worden.”

Venter en zijn team zijn al onderhandelingen opgestart met de farmaceutische sector om onder meer onderzoek te doen naar vaccins. Ze denken ook aan milieutoepassingen “Als we er echt in slagen om cellen te laten produceren wat we willen dan kunnen we bijvoorbeeld de schade aan het milieu beperken door cellen te maken die CO2 opslorpen.” Er zou ook al een deal met Exxon zijn om verdere research te doen naar het ontwikkelen van een biobrandstof met de nieuwe methode. Al is dat voorlopig nog verre toekomstmuziek en bestaat de kans dat ‘klassiek’ genetisch onderzoek daar sneller met een oplossing komt.

Maar zodra de techniek in orde is, zullen ook de gevaren legio zijn. “Als je nieuwe organismen in het milieu loslaat dan kunnen ze meer kwaad dan goed doen”, zo reageert Dr. Helen Wallace van Genewatch UK, een vereniging die optreedt als waakhond bij alles wat met genetische technologie te maken heeft. “Door ze vrij te laten in vervuilde gebieden, breng je eigenlijk een nieuwe soort vervuiling aan. Niemand weet wat de gevolgen zullen zijn.”

En er blijft natuurlijk de ethische kant van de zaak. “Venter stelt zich in de plaats van God”, reageerden enkele moraalfilosofen. De onderzoeker veegt de kritiek van tafel. “In 2003 hebben we ons eerste synthetische virus gemaakt. Dat dossier is op ethisch vlak zeer grondig onder de loep genomen. Zelfs het Witte Huis heeft zich ermee bemoeid en we mochten doorgaan met ons onderzoek.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234