Woensdag 05/10/2022

Geschrapt van het menu: vispannetje met cosmeticagif

Dertien grote cosmeticamerken bannen plastic microbolletjes. Die zitten soms met miljoenen in reinigingsgel of tandpasta en belanden via de waterafvoer massaal in vis en zeedieren, en dus in ons voedsel. Vraag is hoe betrouwbaar de belofte van de merken is.

U mag dan wel recycleren en plastic tassen weigeren, als u uw gezicht reinigt met een product dat een 'zachte exfoliatie' belooft - of gaat voor tandpasta met microkorrels die 'helpen bij het witter dan wit maken van de tanden' - dan hebt u wellicht te maken gekregen een stiekeme plastic boosdoener. Een boosdoener die steeds meer in het vizier komt van gezondheidsexperts. Met miljoenen tonnen zijn microkorrels de laatste twintig jaar in cosmetica en reinigingsproducten geslopen. Eén gezichtsgel, scrub, shampoo of tandpasta kan al een paar miljoen korrels bevatten. Omdat ze minuscuul zijn, raken ze niet weggefilterd door de waterzuivering en zitten ze ondertussen in waterlopen en oceanen. En langs die weg in de vis op uw bord.

Die ketting tussen cosmetica in de badkamer en de vis op uw bord blijkt schadelijk en ongezond. De deeltjes transporteren namelijk toxisch materiaal. In waterlopen zuigen ze als sponzen stoffen op zoals pesticiden of vlamvertragers. "Omdat de deeltjes (die wel honderd jaar meegaan) zo klein zijn, eten vissen en andere mariene dieren ze op, waardoor de gifstoffen in hun weefsel opgeslagen worden", zegt onderzoeker Anthony Browne (University of California). De dieren bovenaan de voedingsketen nemen dan ook de meeste gifstoffen op. En dat zijn net de vissen of weekdieren die de mens het meest eet.

En zo krijgt de mens piepkleine maar toxische tijdbommetjes geserveerd, met schadelijke effecten op onder andere de hormonenhuishouding. Ook kan het kankerverwekkend zijn. Tests laten zelfs zien dat net de soort in vet oplosbare gifstoffen waar overheden het meest voor waarschuwen zich het makkelijkst op de oppervlakte van de korrels opstapelt. Volgens Browne lopen die concentraties soms op tot een miljoen keer de hoeveelheid van wat gebruikelijk in zeewater te vinden is.

Grote cosmeticamerken waaronder Estée Lauder, Clarins en Procter&Gamble reageren nu op recente studies in die zin met de belofte dat ze microkorrels zullen weren. P&G zal ze niet meer gebruiken in nieuwe producten. L'Oréal en Johnson& Johnson stoppen ermee in 2017 en Frans cosmeticahuis Clarins heeft besloten zo snel mogelijk aan alternatieven te werken, nu is doorgedrongen hoe schadelijk de microkorrels zijn. Eerder deed Unilever dat al.

Dat laatste illustreert hoe de plastic deeltjes ongemerkt de industrie binnendrongen. Zonder dat de effecten ervan grondig zijn bestudeerd, zijn ze sinds de jaren zeventig ingevoerd omwille van hun schurende werking en als alternatief voor ruwere ingrediënten zoals puimsteen, vermalen walnootschil of abrikozenpit.

Druk op EU

Verschillende gezondheidsexperts en organisaties, zoals het internationale initiatief Beat the Microbead, roepen de producenten dan ook op die ingreep terug te draaien. In de VS vinden actiegroepen dat soort acties echter onvoldoende. De staat New York heeft als eerste regio ter wereld het gebruik van de korrels verboden. "Want bedrijven die iets beloven, dat is niet de meest waterdichte garantie", zegt Stiv Wilson, een campaigner die aan de basis van de wetgeving lag. Ook Californië, Illinois, Ohio en Minnesota zouden volgen. "En dat moet druk zetten op de EU", zo zegt Janna Felier van Beat the Microbead. Tot het zover is kunnen consumenten op de gelijknamige site zelf per Europees land zien welke producten nog microkorrels bevatten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234