Zondag 03/07/2022

Gestrand op een schip

Filmmakers in het gewezen Oostblok blonken uit in het vinden van subtiele allegorieën en symbolische beelden om aan de censuur van het regime te ontsnappen. Tegenwoordig vind je die vindingrijkheid vooral in films van Iraanse regisseurs, zoals in Mohammad Rasoulofs levendige politieke fabel, met een zinkende olietanker als metafoor voor het huidige Iran.

Door Luc Joris

Die olietanker, een kolos van verroest staal, ligt in de Perzische Golf in de buurt van het Qeshmeiland voor de zuidkust van Iran langzaam weg te zinken in het azuurblauwe water. Alleen is de oceaanreus niet verlaten, maar wordt hij bewoond door Bandaris, een onderdrukte etnische minderheid van soennitische moslims die Arabisch in plaats van Perzisch spreken (Bandar betekent trouwens haven).

Van dek tot ruim, van brug tot cabines, overal hebben er families hun intrek genomen. De microkosmos die Rasoulof laat zien, fungeert als een dorp, een patriarchale minisamenleving met school en bakkerij die autoritair geleid wordt door kapitein Nemat (gespeeld door de 72-jarige Ali Nassirian; hij speelde nog mee in The Cow, een van de eerste Iraanse klassiekers). Hij is het complexe en ambigue hoofdpersonage van het realistische Iron Island.

Nemat ontpopt zich als een ondernemende sjeik alias bedreven zakenman. In ruil voor een loon schrapen de mannen in de buik van het schip staal bijeen of pompen ze de olie van de cargo in grote vaten die de kapitein aan land verkoopt. Medicamenten voor zieke baby's, meel voor de bakkerij of telefoongesprekken via gsm: alles heeft zijn prijs en wordt van het loon afgetrokken.

Maar tegelijk profileert Nemat zich als een feodaal alleenheerser. Zo treedt hij niet alleen op als huwelijksmakelaar (de film klaagt genuanceerd het verdrukte lot van vrouwen aan), hij controleert eveneens de media (een satelliettelevisie wordt door hem overboord gegooid) en zijn assistent spreekt altijd iedereen directief via een megafoon toe. Toch weet je niet goed of je Nemat nu als een absoluut tiran of verlicht despoot moet catalogiseren. Tijdens de bikkelharde onderhandelingen met de overheid voor een stuk land om er een nieuw dorp met een huis voor iedereen op te bouwen, werpt hij zich op als een soort postmoderne Noach. Van het moment dat zijn gezag in vraag gesteld wordt, zoals door zijn hulpje Ahmad die verliefd is op een meisje dat door Nemat toegewezen is aan een rijkere oudere man, reageert hij echter met ijzeren hand.

Iron Island - hoe allegorisch hij ook opgevat is, de film is een niet mis te verstane aanklacht tegen onderwerping - is geen Perzisch toonbeeld van strakke dramatische structuur. Het zijn allerlei kleine voorvallen of sterk symbolisch geladen personages of beelden waarmee de regisseur je in zijn parabel binnensleurt: jongeren die gedrild van het dek springen om olievaten naar de kust te drijven; een jongetje dat in het duistere scheepsruim vastgeraakte visjes vangt om ze opnieuw in zee vrij te laten en een schoolmeester - kan het sprekender? - die zijn krijtblokjes zelf maakt met de hulp van lege kogelpatronen.

JJJ

Regie Mohammad Rasoulof Vertolking Ali Nassirian, Hossein Farzi-Zadeh, Neda Pakdaman, Nemat, Aref Zakeri, Abdolkarim Ghani-Koovei Land Iran Duur 90 minuten Voor de liefhebbers van wereldcinema, de Iraanse cultuur en symbolische immigratieverhalen Te mijden door iedereen die een Perzische variant op The Poseidon Adventure of Hitchcocks sloepdrama Lifeboat verwacht

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234