Vrijdag 12/08/2022

AchtergrondVerkeersveiligheid

Gewicht van auto meenemen in berekening verkeersbelasting? Kans op overlijden dubbel zo groot bij zware wagens

null Beeld Foto Ronny De Coster
Beeld Foto Ronny De Coster

Een voetganger in België heeft dubbel zoveel kans om te overlijden bij een aanrijding door een zware auto als door een lichte. Dat blijkt uit een analyse van de verkeersongevallen tussen 2017 en 2020 door verkeersinstituut Vias.

Ann De Boeck

Zwaar, zwaarder, zwaarst. Wie de topvijf uit 2021 van de meest verkochte automodellen in België bekijkt, ziet een aantal zware kleppers staan zoals de Volvo XC40, de Hyundai Tucson en de BMW X1. Het gewicht van deze auto’s gaat in de elektrische uitvoering richting de 2.000 kilogram en meer. Dat is dubbel zoveel als de massa van de allerbest verkochte wagen uit 2021, de Citroën C3 (op brandstof).

De trend om met grotere, zwaardere en sterkere auto’s te rijden roept al langer vragen op bij specialisten. De auto’s nemen meer ruimte in en raken meer vitale organen bij een aanrijding. Maar welke rol spelen deze factoren echt bij de ernst van een ongeval? Dat heeft verkeersinstituut Vias voor het eerst onderzocht door de informatie van de Belgische verkeersongevallen tussen 2017 en 2020 te koppelen aan die uit andere databanken.

null Beeld vias
Beeld vias

In totaal werden 336.000 ongevallen tussen personenwagens en kwetsbare weggebruikers geanalyseerd. De onderzoekers keken naar de eigenschappen van de auto, de bestuurder en de voetganger of (brom)fietser in kwestie. Ook de invloed van externe factoren, zoals de snelheidslimiet en de aanwezigheid van straatbelichting, werd in kaart gebracht.

Vooral het gewicht van een auto blijkt de overlevingskansen te bepalen. Een voetganger heeft dubbel zoveel kans om te overlijden bij een aanrijding door een zware auto als door een lichte. In dat geval gaat het om een verschil van 1.000 kilogram. Ook bij kleinere verschillen is dit effect zichtbaar. “Als een voertuig 135 kilo zwaarder is dan een ander, dan heb je als voetganger 10 procent meer kans om te overlijden”, zegt Stef Willems, woordvoerder van Vias.

Dit verhoogde risico geldt enkel voor de persoon die wordt aangereden, niet voor de inzittende van de wagen. Daarover bevat deze studie geen data, maar de onderzoekers gaan ervan uit dat bestuurders net veiliger zitten in hun ‘tank’. Een belangrijke nuance is dat fabrikanten de veiligheid van hun modellen proberen verhogen door ze uit te rusten met allerlei sensoren die kwetsbare gebruikers detecteren en remsystemen. Toch blijft de algemene conclusie duidelijk: zwaardere auto’s zijn dodelijker bij een aanrijding.

Elektrisch

In de strijd tegen de klimaatopwarming werpt dit een interessant dilemma op. Elektrische wagens zijn al snel enkele honderden kilo’s zwaarder dan hun broertjes op brandstof. “Dat is een relevante discussie”, zegt Willems. “Al zijn het vooral de batterijen die de auto’s zo zwaar maken. Zij zullen in de toekomst lichter worden. Kijk naar je laptop, die op twintig jaar tijd ook veel minder log is geworden.”

Volgens verkeersexpert Dirk Lauwers toont het resultaat aan dat het gewicht van een auto meegenomen moet worden in de berekening van de verkeersbelasting in Vlaanderen. Nu gebeurt dat niet. “Vanuit duurzaam oogpunt moeten we de elektrificatie bepleiten, maar het heeft een neveneffect op de veiligheid in het verkeer. Daarom zouden we lichte wagens moeten stimuleren door ze fiscaal aantrekkelijker te maken. In Frankrijk gebeurt dat ook.”

Hoe meer pk’s, hoe gevaarlijker: ook dat blijkt uit de analyse. Als een fietser in botsing komt met een auto van 200 pk is de kans op ernstige verwondingen 10 procent hoger dan bij een auto met 120 pk. “Uit andere studies blijkt dat bestuurders die kiezen voor een wagen met meer pk’s wellicht een sportievere rijstijl hebben”, zegt Willems. “Ze rijden minder defensief, accelereren sneller en passen zich minder aan bij moeilijke omstandigheden, zoals regen.”

Ook de invloed van de bestuurder werd onderzocht. De studie van Vias legt bloot dat de gemiddelde bestuurder bij een aanrijding 45 jaar oud is. Hoe jonger, hoe groter de kans dat de aangereden voetganger of fietser het niet overleeft. Dat heeft volgens de onderzoekers te maken met een gebrek aan ervaring en in sommige gevallen met overmoed. Ook de leeftijd van het slachtoffer bepaalt de overlevingskansen. Hoe ouder, hoe groter het risico op een dodelijk letsel.

De Turnhoutsebaan in Antwerpen. In een zone 30 maak je vier keer meer kans om een aanrijding te overleven dan in een zone 50. Beeld Thomas Nolf
De Turnhoutsebaan in Antwerpen. In een zone 30 maak je vier keer meer kans om een aanrijding te overleven dan in een zone 50.Beeld Thomas Nolf

Zone 30

Ten slotte geeft de studie extra argumenten aan de pleitbezorgers van de zone 30. Wie de voorbije jaren de pech had om aangereden te worden, had in een zone 30 vier keer meer kans om dit te overleven dan wanneer de aanrijding in een zone 50 plaatsvond. Theoretische studies schatten deze kans doorgaans vijf à zes keer hoger in. Aangezien Belgische bestuurders in een zone 30 vaak iets harder rijden dan toegelaten – rond de 35 – wordt dit positieve effect wat afgevlakt.

Lauwers en andere verkeersspecialisten zijn ervan overtuigd dat Vlaanderen naar een algemene zone 30 moet gaan in dorpskernen, waarbij de snelheidslimiet enkel naar 50 wordt opgetrokken als de omstandigheden dat toelaten. Nu geldt 50 kilometer per uur als de standaardlimiet en is 30 de uitzondering. Ook Vias pleit voor een algemene zone 30.

De onderzoekers roepen vooral ook op om bewuster na te denken over de manier waarop we ons verplaatsen. Moet het wel altijd met de wagen? En ook met zo’n grote? Willems: “We gaan mensen zeker niet verketteren omdat ze met een zware wagen rijden, maar we moeten hen wel beter informeren over de risico’s.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234