Zaterdag 01/10/2022

Gita Gautam, de rode guerrillera

Gita Gautam (21) werd onlangs met spoed opgenomen in het ziekenhuis. Na verscheidene check-ups concludeerde de dokter dat ze aan ernstige ondervoeding en bloedarmoede lijdt. "Hoe is het zover kunnen komen", vroeg hij zich af. Gita gaf geen antwoord. De dokter zou het niet begrijpen of haar kunnen aangeven bij de politie. Gita was tot voor kort een gerespecteerde guerrillera in het maoïstische bevrijdingsleger en leefde jarenlang op een mager dieet van rijst en linzen. "Momenteel leid ik een alledaags leven, maar in mijn hart geloof ik nog altijd in de revolutie."

Gita was twaalf toen ze voor het eerst over politiek begon na te denken. "Ik had de overtuiging dat ik iets moest doen voor mijn land, mijn volk, met name voor onderdrukte vrouwen. Ik wist dat er verschillende mogelijkheden waren, maar ik beschouwde de politiek als het efficiëntst." In diezelfde periode groeide de steun voor de Communistische Partij Nepal (maoïsten) in Okhaldunga, het district waar Gita's familie woonde. De lokale leiders gaven politieke 'bijles' aan de intelligentste studenten in het dorp, inclusief Gita. Een van de 'onderwijzers' was de zeven jaar oudere Puskar Gautam, een opvallende verschijning die favoriet was zowel bij de vrouwelijke studenten als bij de districtspartijleiders.

In 1996 kondigde de partij de volksoorlog af en ging ondergronds. Een neef van Gita, een partijaanhanger, werd opgepakt en verdween; de familie wacht tot vandaag op een bericht. Het incident greep de 14-jarige Gita sterk aan. "Mijn ouders stuurden me naar Katmandoe, waar ik vier maanden onderdook." Maar Gita realiseerde zich dat de politie haar niet met rust zou laten en dat haar studie een verloren zaak was. Ze besloot zich aan te sluiten bij het rebellenleger.

Nepals rode leger bestaat uit 3.000 tot 5.000 getrainde guerrillastrijders en naar schatting enkele honderdduizenden ongetrainde aanhangers, inclusief kinderen (die als lid van de Bal Sena, het kinderleger, kleine opdrachten uitvoeren), leden van de maoïstische studenten- en vrouwenorganisaties en politieke leidinggevenden. Zo'n 25 procent van de soldaten is vrouw.

Gerechtigheid is een belangrijk thema voor de ex-guerrillastrijdster. "Als een vrouw zich bewust is van de onderdrukkende structuren in de samenleving maar geen hulp krijgt in haar strijd tegen haar alcoholische, gewelddadige echtgenoot, dan is ze niet echt geholpen. De man moet onderwezen worden, eerst met woorden, en als dat niet helpt, met straf." Gita was als guerrilla betrokken bij verschillende gevallen waarin dronkaards en grondeigenaren werden afgestraft. "Ik kan je niet vertellen of ik mensen heb gedood; dat is mijn persoonlijke geheim. Doden is een onderdeel van het werk van een guerrilla. Het moet voorzichtig gedaan worden, na uitgebreid vooronderzoek." Of Gita spijt heeft van haar daden? "Nee. Ik denk dat wij voorzichtig te werk zijn gegaan. Maar fouten maken is menselijk; als ik een fout heb gemaakt dan vraag ik daar vergeving voor."

Op 25-jarige leeftijd vroeg Puskar, inmiddels districtscommandant van het volksleger, de 18-jarige Gita ten huwelijk. Het huwelijk was een eenvoudige ceremonie, waarin Gita en Puskar eeuwige trouw beloofden aan elkaar en aan de strijd tegen het imperialisme. Er waren hete thee, een krans van bloemen en geweerschoten. Daarna een huwelijksreis van drie weken, op bezoek bij partijgenoten in Pokhara, een populaire vakantiebestemming, gevolgd door vermoeiende tochten naar andere districten, waar de eenheid gewelddadige acties uitvoerde.

Twee jaar later veranderde Gita's leven ingrijpend. Puskar werd door zijn meerdere, de regiocommandant, in toenemende mate als een bedreiging gezien. Toen hij voor Nepalese kranten begon te schrijven, werd hij gearresteerd. Een volksrechtbank achtte hem schuldig aan verraad en hij werd ter dood veroordeeld. Puskar wist te ontsnappen en Gita te waarschuwen. De twee doken onder in Katmandoe, gezocht door maoïsten en het leger. Terwijl Puskar een nieuw bestaan als journalist probeerde op te bouwen, raakte Gita zwanger en bracht een dochter ter wereld. Ze besloot haar studie weer op te pakken; iedere ochtend reist de voormalige rebel om halfzes naar een school voor volwassenen om haar middelbare opleiding af te maken. Haar gezondheid laat te wensen over.

Gita denkt met verlangen terug aan haar tijd in het volksleger. Tegelijkertijd voelt ze zich verdrietig over het nieuws uit haar district: "Het volksleger wordt steeds meer een terreurorganisatie. De beweging wordt misbruikt door mensen die persoonlijke vetes willen uitvechten. Onschuldigen zijn het slachtoffer." (LuD)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234