Dinsdag 05/07/2022

Grasse

parfumstad met een vleugje je ne sais quoi

Hier, in dé parfumstad van de wereld, diep verscholen in de heuvels boven de Middellandse Zee, krijgt de onzichtbare sensatie parfum gestalte. In Grasse kan je op zoek gaan naar de essentie van dit vloeibare goud, met in gedachte het boek Het parfum van Süskind. Bezoek een van de parfumfabrieken. Of trek de heuvels van Grasse in, genietend van de geuren en aroma's in de lucht.

Door Debbie Pappyn

Volgens wetenschappers beroeren geuren onze herinneringen het meest omdat er een directe link is tussen het zintuig ruiken en het stuk van ons hersenen dat emoties verwerkt. In realiteit? Dat nieuwe parfum, gekocht op de luchthaven, zal voor de rest van je leven verbonden blijven met de reis die erop volgt. De geur van lavendel staat voor altijd gelijk aan zwoele, intieme vakantieavonden en wie mist er in de winter niet de geur van zon op de huid? Geen enkele streek in de wereld is zo nauw met parfum en geuren verbonden als de Côte d'Azur en de Provence. Hoewel de legendarische bloemenvelden rond Grasse min of meer verdwenen zijn en veel van de grootste parfumhuizen zoals Chanel hun parfums elders maken, zal de stad voor altijd de geschiedenis ingaan als The Perfume Capital of the World.

Het was trouwens niet altijd een geur van bloemen en rozenblaadjes die in de straten van Grasse hing. Tot de 16de eeuw deed de stad het zeer goed door de productie van leer en in de stad was de ene leerlooierij en handschoenatelier naast de andere gevestigd. De geur van gelooid leer en afval dat lag te rotten in de riolen hing in de stad. Het was pas toen Catherine de Medici de nieuwe trend van geparfumeerde handschoenen lanceerde, dat Grasse op de geparfumeerde wereldkaart werd gezet. In de 17de eeuw floreerde de stad en parfumeurs en apothekers trokken allemaal in groten getale naar hier. Zelfs Napoleon hield hier na zijn ontsnapping van Elba halt. Hij ontwikkelde een voorliefde voor eau de cologne van rozemarijn, oranjebloesem, bergamot en limoen. Josephine was meer te vinden voor exotische geuren zoals vanille, kaneel en kruidnagel.

Grasse had alles wat een stad moest hebben om de parfumhoofdstad van de wereld te worden. Ontelbare bloemenvelden lagen in de directe omgeving van de stad en produceerden de drie onmisbare bloemensoorten voor parfum: jasmijn, roos en tuberoos, die enkel 's nachts bloeit. Tegenwoordig worden de meeste bloemblaadjes geïmporteerd uit Noord-Afrikaanse en andere exotische landen. Pas vanaf de lente, rond mei, staande bloemvelden in bloei. Zo wordt de jasmijn uit Grasse nog altijd gebruikt voor Chanel N° 5. Experts beweren dat de essence van jasmijn uit India en Marokko absoluut niet dezelfde is als die uit Grasse. Iets meer dan 60 procent van de productie van natuurlijke aroma's in Frankrijk vindt hier nog plaats. Het grote verschil is dat de geuren en aroma's niet meer worden gewonnen via destillatie, maar wel via een chemisch proces. Grasse heeft ook iets met water. Onderaardse bronnen voorzagen de stad van vers zuiver water dat nodig was voor het destilleren en maken van parfum. Nu nog merk je tijdens een warme dag plassen water op de grond. De aarde zweet het water uit, zelfs door de straatstenen heen. Het feit dat er zoveel water in de stad is, zorgde er ook voor dat veel oude gebouwen het begaven. Tot voor kort lag het oude centrum van Grasse er wat verloren en verloederd bij en ging het ene gebouw na het andere neer door het teveel aan vocht. De laatste jaren greep het stadsbestuur in en begon het met een hoognodig renovatieplan. Niet alleen het vocht werd aangepakt, maar ook verpauperde buurten kregen een opfrisbeurt en de renovatie van een imposant parfummuseum werd in gang gezet. Grasse moet weer wat van zijn grandeur en decadente karakter van vroeger terugkrijgen. De locals schilderen Grasse ook weleens af als een olifantenkerkhof. Het is een stad met een zeer hoog percentage aan Fransen op leeftijd die hier na hun pensioen komen wonen of overwinteren. Het leven kabbelt er rustig verder en er valt weinig te beleven. Tijdens de winter zie je bejaarde koppeltjes op hun gemak een plat du jour eten, de eerste zonnestralen meepikken op de weinige terrasjes of kuieren door de nauwe straatjes. Grasse is een van de weinige steden in Frankrijk waar honden zijn toegelaten in restaurants en waar er nog geen grote supermarkten zijn. Het geeft een vreemd stereotiep beeld. Enkel in de zomer leeft de stad op, als dagjestoeristen hier even halt houden om het parfummekka te bezoeken.

Maar wat is er nog overgebleven van deze parfumindustrie? Zonder twijfel kan je niet rond de drie grote parfumhuizen van Grasse: Molinard, Fragonard en Galimard. Ze zijn alomtegenwoordig, zelfs langs de Côte d'Azur. Deze bastions van geuren en aroma's teren nog voor een stuk op hun populariteit van vroeger. Vandaag de dag kan je de parfumfabrieken bezoeken, je eigen parfum samenstellen in een workshop en natuurlijk de huisparfums hier kopen. Molinard is het enige parfummerk uit Grasse dat ook buiten Frankrijk wat bekendheid had. Het huis werd in 1849 gesticht en is het meest bekend voor hun iconische parfum Habanita uit 1921. Molinard is nog steeds het oudste parfumhuis in Frankrijk dat door dezelfde familie wordt gerund. Als je de fabriek bezoekt, ziet het er allemaal vrij kleinschalig uit: een klein zeepatelier dat door één persoon wordt bemand, een groter atelier waar de parfum in de verpakking wordt gedaan en een laboratorium waar de meesterparfummaker zijn ding doet. Weliswaar niet meer dan 2 uur per dag, want dan begint het reukorgaan vreemd te doen en is de neus verzadigd. Het distilleren van de parfums zelf gebeurt in een fabriek buiten de stad, omdat deze bewerkingen niet meer gedaan mogen worden in woongebieden. Als je door het assortiment van Molinard gaat, zie je dat deze parfumhuizen moeilijk kunnen opboksen tegen de gevestigde waarden die bij ons in de parfumrekken staan. Misschien waren ze revolutionair in hun tijd, zoals Gasoline, de eerste scheercrème die niet schuimde of Concréta, het eerste compacte parfum gemaakt van natuurlijke wax van bloemen. Tegenwoordig doen deze parfumhuizen hun best om modern en jong te blijven, maar zijn het soms eerder wanhopige pogingen die buiten Grasse niet echt worden opgemerkt. Het is vervlogen nostalgie en ouderwetse charme die nu nog in de gangen van deze oude parfumhuizen hangen. De bloemenvelden bezoeken tijdens de bloei kan ook. Vanaf mei tot eind oktober kan je een producent buiten Grasse een bezoekje brengen om wat meer te weten te komen over de productie van bloemen voor de parfum- en voedingsindustrie. Een goed adres is Le Domaine de Manon. Hubert Biancalana is producent van rozen, jasmijn, wijn en olijfolie. Van mei tot midden juni worden de rozen geplukt en vanaf eind juli tot oktober is de jasmijn aan de beurt. Meneer Biancalana is gebeten door zijn bloemen en zal iedere bezoeker tijdens het seizoen laten meeplukken en laten delen in zijn kennis en passie voor bloemen.

Dan is er natuurlijk nog het boek Het parfum van Patrick Süskind dat vorig jaar werd verfilmd. Vreemd genoeg werd de film niet in Grasse, maar in een oude wijk van Barcelona gedraaid. Wie van het boek en de mystiek errond houdt, mag zeker een bezoek aan Grasse niet overslaan. Hoewel het hoofdpersonage Jean-Baptiste Grenouille in Parijs werd geboren en er opgroeide, speelt het verhaal zich voor een groot stuk in Grasse af. Er wordt gezegd dat de schrijver nooit in Grasse is geweest, maar voor wie het boek kent, valt het toch op dat Süskind een heel pak fijne details van de stad neerpende. Al wandelend door het vrij kleine oude stadscentrum kan je de route van moordenaar en parfumeur Grenouille volgen. Van het parfumatelier aan de Place aux Aires, waar hij leert geur aan bloemen en planten te onttrekken, tot het plein waar hij wordt terechtgesteld aan de 12de-eeuwse kathedraal. Als je door de nauwe straatjes en trappenhallen van de oude stad loopt, ruik je soms nog lichte vlagen van bloemenessences die uit de oude kelders opstijgen. Een rilling over de rug bij de gedachte dat Grenouille ergens diep in een kelder nog zijn ding aan het doen is, hoort erbij.

Wie het allemaal liever aan de lijve zelf ondervindt, kan gewoon door de straten van de stad dwalen en vooral de streek errond verkennen. Dit is nog steeds het zuiden van Frankrijk, waar je door glooiende landschappen van het ene dorpje naar het andere kan rijden, nu en dan halt houdend voor de eindeloze vergezichten en al proevend van de lokale specialiteiten. Vreemd genoeg zijn er in Grasse zelf niet veel noemenswaardige restaurants. Er is La Voûte, in het oude centrum, waar je heerlijke simpele Provençaalse gerechten kan eten. Het fijnere culinaire werk proef je eerder buiten de stad, in La Bastide de Sainte Antoine. Met uitzicht op Grasse serveert de gerenommeerde chef Jacques Chibois het beste van de streek. Elke winter organiseert hij truffelworkshops, die chef-koks van over de hele wereld aantrekken. Naast dineren in het restaurant met twee Michelinsterren kan je in de Bastide ook slapen en genieten van de stilte en de vergezichten. Een goed adres voor wie juist dat tikkeltje meer wil. Rond Grasse zijn er ontelbare dorpjes met charmante adressen. Zo is er het gehucht Cabris, dat vervaarlijk aan een rots bengelt en over het landschap uitkijkt. In een klein oud hotel, L'Horizon, logeerden vroeger Jean-Paul Sartre en Albert Camus, en blijkbaar componeerde Leonard Bernstein verschillende stukken onder de pergola van het hotel.

Op een kwartiertje rijden van Grasse ligt het mooie dorpje Mougins. Verscholen in het groen geniet je van een uitstekende keuken en een charmant onthaal in Le Manoir de l'Etang. Het restaurant Il Lago is een aanrader voor wie houdt van simpele en zuivere culinaire hoogtepunten.

Er is weinig voor nodig om gerechten hier een subliem aroma mee te geven die zo typische is voor deze streek. Gouden honing, pittige citroen, anijs, geurige, voluptueuze tomaten die worden versierd met aromatische basilicum...

Grasse en zijn regio hebben nog altijd dat je ne sais quoi, dat met een beetje hulp van het parfum voor altijd in de herinneringen zal blijven. n

Praktische info

* Brussels Airlines vliegt iedere dag op Nice vanaf 49 euro, enkele vlucht, taksen inbegrepen. Grasse ligt op een halfuurtje rijden van Nice.

info www.brusselsairlines.be.

* Een handige manier om de streek van Grasse te verkennen is per huurwagen.

Holiday Auto's biedt door middel van prijs- onderhandelingen met de grootste verhuur- bedrijven de goedkoopste huurauto's aan in Europa. Een week autohuur aan de Côte

d'Azur kan vanaf 188 euro en tijdens de

paasvakantie krijgt u 10 procent korting.

info www.holidayautos.be.

* De Toeristische Dienst van Grasse organiseert rondleidingen in het teken van het boek Het parfum.

info VVV Grasse, tel. 0033-493/36.66.66,

promotion@grasse.fr, www.grasse.fr.

* Parfumerie Molinard, 60 bd Victor Hugo, tel. 0033-492/42.33.11, www.molinard.com.

Je eigen parfum maken kost 40 euro.

* Domaine de Manon, 36 Chemin du Servan

Plascassier, tel. 0033-493/60.12.76, www.domaine-manon.com. Een bezoek aan de bloemenvelden kost 6 euro.

* Restaurant La Voûte, 3 rue du Thouron, Grasse, tel. 0033-493/361.14.

Hotel La Bastide Saint Antoine, 48 Ave Henri Dunant, Grasse, tel. 0033-493/70.94.94, www.jacques-chibois.com. Tweepersoonskamers vanaf 240 euro.

Hotel L'Horizon 100 Promenade Saint Jean, Cabris, tel. 0033-493/60.51.69.

Tweepersoonskamers vanaf 120 euro.

Le Manoir de l'Etang, 66 Allée du Manoir, Mougins, tel. 0033-492/28.36.00, www.manoir-de-letang.com. Tweepersoonskamers vanaf 150 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234