Vrijdag 12/08/2022

'Haar werk is nog steeds erg actueel'

Vijf jaar na haar dood is het werk van schrijfster en filosofe Patricia de Martelaere (1957-2009) haast onvindbaar. Het Brusselse literatuurhuis Passa Porta reageert met een petitie en een hommage-avond.

Dwalend door het web, een woud met vele wegels, bots je op een petitie. Je leest 'Het werk van Patricia de Martelaere moet heruitgegeven worden' en daaronder: "Aan de vele reacties die we ontvangen op de hommage aan Patricia de Martelaere is te merken dat de interesse in haar werk groot is. Helaas zijn er van haar boeken nog weinig in de handel verkrijgbaar. Het lijkt ons een opportuun moment om een petitie te starten die - daar hopen we op - tot in alle uithoeken van het internet getekend zal worden. Opdat we samen de uitgeverij wakker schudden."

Je ziet dat de petitie 409 handtekeningen verzamelde, van Stefan Hertmans en Saskia de Coster onder meer, en pas vrijdag is gestart. Onderaan ontdek je de initiatiefnemers van de petitie, het Passa Porta Bookshopteam.

Een van de boekhandelaars in het Brusselse literatuurhuis is Steven van Ammel. "In een emotionele opwelling heb ik vrijdag de petitie gelanceerd", zegt hij. "Ik besef dat het misschien niet opportuun is om tegen de schenen van de uitgevers te schoppen maar het is zo pover gesteld dat ik wou zien wat de reactie was. Wel, ik kan je vertellen dat ik inmiddels door twee uitgeverijen ben gecontacteerd die van wanten weten en die grote interesse tonen in het werk van Patricia de Martelaere. Er is maar één probleem: zij hebben de rechten niet."

Jammerlijke traditie

Schrijfster en filosofe Patricia de Martelaere overleed vijf jaar geleden, ze was 51. Tot haar bekendste titels behoren Verrassingen, Een verlangen naar ontroostbaarheid en Het onverwachte antwoord. Ze schreef essays, romans, poëzie. Ontving een Gouden Uil Publieksprijs, een Staatsprijs voor essay en kritiek, een Prijs voor het beste debuut. Wordt beschouwd als een van de begaafdste essayisten van het Nederlandse taalgebied.

Haast onvindbaar, helaas, is haar werk.

Steven van Ammel van Passa Porta: "Bijna wekelijks krijgen wij vraag naar haar werk en telkens moeten we de mensen teleurstellen. Er is nog één pamflet beschikbaar, een boek over taoïsme, een inleiding op het werk van Hume, een novelle en een aantal vertalingen van toneelwerken. Dat zijn randjes, de schaduw van een oeuvre. De belangrijkste werken worden simpelweg niet meer heruitgegeven. Hoe dat komt? De rechten van haar oeuvre liggen verspreid bij verschillende uitgeverijen, maar die van haar essaybundels en romans, de titels waar het meeste vraag naar is, zijn in handen van Meulenhoff. Die hebben jammer genoeg een traditie in het niet heruitgeven van klasbakken."

Uitgeverijen spelen hoe langer hoe meer op veilig, zegt Van Ammel, en hij begrijpt dat best. "Ik snap dat ze op het einde van het jaar hun rekening moeten maken en een aantal titels naar de ramsj verwijzen. Maar als boekhandelaar wil ik het werk van De Martelaere op de plank hebben staan." Ook het werk van Peter Handke, J.M.H. Berckmans en Witold Gombrowicz noemt hij, hoewel veelgevraagd, onbegrijpelijk onbeschikbaar. "Het is ook, vrees ik, angst die regeert bij de uitgevers. Op zeker spelen met hippe thema's, vandaar het aantal generische softpornoboeken."

Terugkoppelen nu naar de eerste alinea van dit verhaal. Naar de vele reacties op de hommage aan Patricia de Martelaere. Het is Passa Porta dat de avond organiseert en het Kaaitheater dat onthaalt. Ilke Froyen, programmacoördinatrice bij Passa Porta: "We hebben al bijna 400 reservaties binnengekregen. Daarom hebben we het verplaatst naar het Kaaitheater."

Net als de taal van De Martelaere is ook het opzet van de hommage helder. Vier bevriende kunstenaars schreven een brief, en zetten aldus het door de dood afgebroken gesprek voort. Het gaat om beeldend kunstenaar Valerie Mannaerts, dramaturg Peter van Kraaij, choreografe Anne Teresa de Keersmaeker en schrijver Koen Peeters. Tussendoor leest actrice Maaike Neuville fragmenten uit het werk van De Martelaere voor en zorgt Sigiswald Kuijken voor muziek.

Ilke Froyen: "De grote interesse geeft aan dat haar werk nog steeds erg actueel is. De vragen die zij stelde gaan over fundamentele dingen, wars van de waan van de dag."

De hommage aan Patricia de Martelaere in het Kaaitheater begint om 20.30u. Reserveren kan nog steeds via de website van Passa Porta.De petitie kan ondertekend worden via www.petities24.com of via de Facebookpagina van Passa Portabookshop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234