Woensdag 05/10/2022

Hagar Peeters wint Fintro Literatuurprijs

Een gerenommeerde dichteres die met haar debuutroman meteen een literaire hoofdvogel afschiet? Dat is de stunt van de Nederlandse schrijfster Hagar Peeters. Ze kreeg gisteravond in Gent de Fintro Literatuurprijs voor Malva, waarin ze de verstoten en mismaakte dochter van Pablo Neruda het woord geeft.

Connie Palmen of P.F. Thomése op het ereschavot van de Fintro Literatuurprijs? Volgens de literaire bookmakers leek het haast de logica zelve. Met misschien zelfs een lichte voorkeur voor Thomése en zijn roman De onderwaterzwemmer. Want had Palmen niet al de Libris Literatuurprijs voor Jij zegt het opgestreken? Toch koos de jury onder voorzitterschap van Kathleen Cools voor een outsider, een kunstje waar de Fintro Literatuurprijs - de voortzetting van de Gouden Boekenuil - een patent op heeft.

Het was de overdonderde en dolgelukkige Hagar Peeters (44) die gisteravond in NTGent de 25.000 euro mocht ophalen voor haar debuutroman Malva. Het juryverslag prijst Peeters omdat ze "feestelijk de teugels van de taal" viert en "de duistere drijfveren van de mens onderzoekt". Ze schreef "een onuitwisbaar monument voor een vader".

Peeters bouwt Malva op als een zwierige, vaak ook humoristische monoloog van de jonggestorven, van "vaderliefde verstoken dochter" van de beroemde Chileense dichter Pablo Neruda, die hij compleet verdonkeremaande. "Ik heb altijd het gevoel gehad dat dit verhaal mij koos", vertelde Peeters ons daar eerder over. "Ik stuitte tien jaar geleden al op de geschiedenis van de mismaakte Malva en ze nestelde zich in mij vast."

Er is een bijkomend particulier element: "Mijn vader (de socioloog en journalist Herman Vuijsje, DL) verzweeg tot mijn elfde mijn bestaan. Ik las pas later in zijn dagboeken dat hij aanwezig was bij de begrafenis van Pablo Neruda en hem zelfs opgebaard had gezien. Meteen ontdekte ik allerlei verbanden, zoals het linkse engagement dat hij met Neruda deelde en zijn sympathie voor Salvador Allende. Er was dus een samenloop van historische gebeurtenissen en persoonlijke elementen."

Oranje shortlist

De Fintro-triomf van Peeters is een flinke opsteker voor de geplaagde uitgeverij De Bezige Bij. De tot romancière verpopte dichteres zorgt bovendien voor een primeur: ze is de eerste vrouwelijke winnares van de onderscheiding, die in 1995 als Gouden Uil in het leven werd geroepen, later vervelde naar Gouden Boekenuil en nu - als tegemoetkoming aan de hoofdsponsor - als Fintro Literatuurprijs door het leven gaat.

Drie van de genomineerden op de geheel oranje gekleurde vijfkoppige shortlist waren trouwens vrouwen: naast Palmen en Peeters maakte ook debutante Inge Schilperoord met Muidhond kans. Ontgoocheling is gerechtvaardigd bij Stephan Enter (genomineerd met Compassie) en P.F. Thomése. Beiden zijn vaste klant op literaire shortlists, maar kunnen de laatste jaren die positie moeilijk verzilveren. Thomése mag zich wel opwarmen aan de prijs van de honderdkoppige lezersjury.

Opmerkelijk is dat Peeters, net als Connie Palmen, een (literair) non-fictieonderwerp onder handen nam. De zoveelste illustratie dat fictie en non-fictie steeds opzichtiger in elkaars vaarwater komen? De jury gaf ook de voorkeur aan stevig stilistisch vertoon. Het ingenieus gecomponeerde Malva is getoonzet in een beroezende, in warme tinten gedrenkte taal die mag ruisen als een gevoileerde bruidsjurk. "Malva wordt in Nederland beschouwd als een intellectueel en moeilijk boek, in België is mijn stijl veel warmer onthaald", aldus Peeters, die vooraf hoopte dat "de geldprijs mij eindelijk in staat zal stellen om in alle rust verder te schrijven. Sinds 1997 leef ik van mijn pen, als dichter, als performer en als moeder. Dat vergt dag aan dag veel moeite."

Hagar Peeters staat bekend als een vooraanstaande Nederlandse dichteres, die onder meer als rappoëte podiumstrepen verdiende. Ze debuteerde in 1999 met de bundel Genoeg gedicht over de liefde vandaag. Peeters ontving talloze poëzieprijzen, waaronder de J.C. Bloemprijs en de Nationale Gedichtendagprijs. Maar voor Malva gaf ze zich voluit over aan de romanvorm. "Je kunt van alles aan boord smokkelen, van dagboekfragmenten tot research en dialogen, bij een gedicht ligt dat toch moeilijker." Ze zorgde ervoor dat het meisje met het waterhoofd de pen van "de reuzendichter" weer kon oppakken, zij was haar ghostwriter. "Ze heeft nooit haar zeg kunnen doen. En wat is er mooier in de literatuur dan het onmogelijke toch te laten gebeuren?"

Bindingsangst

Een beauty was ze niet, de dochter van Neruda, voortgesproten uit zijn kortstondige huwelijk met de Nederlandse Maria Reyes-Hagenaar. "Vernoemd naar de malve was ik dus. Zo mooi als die bloem is, zo lelijk bleek ik", noteert Malva. Neruda wist met het schepsel geen raad. In een brief noemde hij haar "een vampier van drie kilo, een bloedzuigster, een gedrocht, het monster, (...) een volmaakt belachelijk wezen". Malva belandde bij een pleeggezin in het Nederlandse Gouda, om er tijdens WO II te overlijden.

Waarom verstootte Neruda, met zijn nochtans eeuwige sympathie voor de misdeelden, zijn Malva? "Wellicht speelt hier een extreme vorm van bindingsangst", zegt Peeters. "Op vroege leeftijd overleed zijn eigen moeder. Hij had ook een barslecht huwelijk, was uit verveling getrouwd met iemand van wie hij niet hield. Na de geboorte van Malva werd dat huwelijk nog slechter. Uiteindelijk was Neruda een egoïst en narcist. Zijn dochter stond zijn kunst in de weg."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234