Zondag 22/05/2022

AchtergrondGezondheid

‘Hangxiety’: waarom een kater gepaard kan gaan met een angstig gevoel

null Beeld Damon De Backer
Beeld Damon De Backer

Paniekerig na een nachtje doorzakken? Dat is (meestal) niet omdat je effectief jezelf voor schut hebt gezet door op de toog te dansen, maar omdat je naast een fysieke kater ook last hebt van een psychologische kater. Hangxiety heet het fenomeen, de repercussie van de roes.

Katrin Swartenbroux

Je hoofd bonst, je tong ligt als een verdroogde schotelvod in je mond terwijl je maag aanvoelt als een zuur, zompig afwassponsje in een verstopte gootsteen. Niet alleen je tanden en je oogleden trillen, ook je pols vibreert - je Fitbit die je gejaagde hartslag interpreteert als een training. “Goed bezig!”, leest het scherm. Maar zo word jij dat niet gewaar. Je bent er zeker van dat alle vrienden met wie je je gisteren nochtans zo vermaakt hebt je haten. Dat de sirenes die je in de verte hoort loeien voor jou komen. Dat je nudes in het Slack-kanaal van je bedrijf hebt gedropt. Of in ieder geval iets afschuwelijks gedaan hebt dat aan de oorzaak ligt van dit paniekerig gevoel.

Speur niet langer je geheugen en verzonden berichten af. Je hebt last van hangxiety, een kater gecombineerd met een angstig gevoel, dat niets te maken heeft met hoe goed of hoe slecht je je de avond ervoor gedragen hebt.

Meer dan jolig

Hoewel het neologisme vooral in de volksmond circuleert en niet officieel is opgenomen in de medische vakliteratuur, kan dokter Hendrik Peuskens, psychiater gespecialiseerd in verslavingszorg en voorzitter van het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD), zich er wel iets bij voorstellen. “Het fenomeen is goed gedocumenteerd bij alcoholverslaving, waar angst en algemene stressgevoelens veel voorkomende ontwenningsverschijnselen zijn. Men anticipeert daar dan op met kalmerende middelen. Andere kalmerende middelen dan alcohol, welteverstaan.”

Een paar glaasjes doen immers meer dan ons gewoon jolig maken. Alcohol speelt ook in op onze neurotransmitters, voornamelijk op GABA en glutamaat. Simpel gesteld heeft GABA een kalmerende werking en glutamaat een stimulerende werking op onze hersenen. Alcohol boost GABA en blokkeert glutamine, waardoor je je helemaal relaxed voelt als je dronken bent en je je nergens zorgen om maakt.

“Maar dat evenwicht van de GABA-glutamaatbalans moet natuurlijk hersteld worden, en dan volgt de weerslag”, legt Peuskens uit. “Wanneer we van een sedatieve staat terugkeren naar een normale toestand, gaat dat nooit geleidelijk aan: dat is een golfbeweging die eerst zijn doel kan voorbijschieten en tot overprikkeling leidt , vooraleer het zichzelf weer settelt. Mensen die veel gedronken hebben vallen daarom snel in slaap, maar schieten vaak na een aantal uur weer wakker omdat er wordt overgecompenseerd in de hersenen en er een soort alarmsignaal afgaat.”

Omdat glutamaat ook bijdraagt aan het goed functioneren van ons geheugen, zorgt de blokkade van de nacht soms ook voor black-outs, want het nerveuze gevoel uiteraard niet vermindert.

Fight or flight

“Angst is in feite een pscyhologische interpretatie van allerlei signalen uit ons lichaam, en niet alleen de neurologische maar ook de fysiologische weerslag van alcoholconsumptie speelt bij hangxiety dan een rol”, zegt Peuskens. Een interne bedreiging - bijvoorbeeld felle hoofdpijn - kan het signaal geven dat er iets mis is en we moeten reageren. “En soms zijn de symptomen van een kater natuurlijk ook gewoon heel gelijkaardig met die van angst. Wanneer je bijvoorbeeld gedehydrateerd bent - doorgaans de oorzaak van een kater - moet je hart sneller pompen om het bloed rond te krijgen. Je maag is verzuurd en knijpt samen. Het kan zijn dat je die symptomen herkent van toen je angstig of gestresseerd was, en dat je die dan ook aan angst of stress zal verbinden.”

Wie zich na te veel tequila met een trillende tikker bevindt: een mentale kater bestrijd je op dezelfde manier als een fysieke. Veel water, voldoende rust en zweren dat je nooit nog een druppel alcohol zal aanraken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234