Dinsdag 05/07/2022

Drie vragenOorlog in Oekraïne

Heeft Rusland écht de strijd om Kiev opgegeven? Drie vragen over Moskous oorlogsplan

Een Oekraïense militair in Irpin, nabij Kiev. Beeld Photo News
Een Oekraïense militair in Irpin, nabij Kiev.Beeld Photo News

Ongeloof en scepsis heersen in het Westen en in Oekraïne over de Russische belofte om de gevechtsoperaties rond Kiev en Tsjernihiv drastisch te beperken. Heeft Moskou de strijd om de Oekraïense hoofdstad écht opgegeven? Drie vragen over de Russische intenties.

Stieven Ramdharie

Hoe is de situatie nu rond Kiev, waar het Oekraïense leger al dagen in het offensief is?

De hoofdstad werd dinsdagnacht, uren na het einde van het vredesoverleg in Turkije, niet op grote schaal door de Russen bestookt. “Het was relatief kalm”, aldus plaatsvervangend burgemeester Mykola Povoroznyk. Anders was het buiten de stad en in Tsjernihiv, waar de Russische aanvallen gewoon doorgingen. “Geloven we in de belofte om de militaire aanvallen te beperken?”, zei Tsjernihiv-gouverneur Viacheslav Chaus. “Natuurlijk niet.”

Volgens de Britten hebben de Russen, vanwege hun voortdurende militaire tegenvallers bij de omsingeling en het succesvolle Oekraïense tegenoffensief, “het initiatief in de regio verloren”. Tekenend voor de militaire druk waar de Russische eenheden nu onder staan, is het verlies van het stadje Irpin. De burgemeester meldde maandag dat het was ingenomen door het Oekraïense leger. Irpin, in de buitenwijken van Kiev, was een van de stadjes die flink onder vuur kwamen toen de Russen de hoofdstad vanuit het westen naderden.

Volgens het Institute for the Study of War, een Amerikaanse denktank die dagelijks de strijd in Oekraïne bijhoudt, proberen de Russen hun vooruitgeschoven posities in het oosten en westen van de hoofdstad zoveel mogelijk vast te houden. De Russen zouden echter niet meer in staat zijn hun artillerie dichterbij Kiev te brengen om de hoofdstad te bedreigen. “De bereidheid tot vredesonderhandelingen moet verhullen dat ze de mislukking van hun inspanningen rond Kiev hebben geaccepteerd”, aldus de Amerikaanse militaire deskundigen.

Lees ook

Vooruitgang in vredesonderhandelingen: ‘Rusland wil militaire operatie rond Kiev beperken’

Draaide Poetin door in zijn bunker? ‘Hij staat nu duidelijk los van de realiteit’

Hebben de Russen eigenlijk niet een gevechtspauze ingelast om te hergroeperen, om later toch weer Kiev aan te vallen?

Er zijn legio berichten dat een deel van het Russische leger rond Kiev in beweging is. Volgens de Britse inlichtingendiensten worden onder andere eenheden die veel verliezen hebben geleden, gedirigeerd naar Wit-Rusland en Rusland om te reorganiseren en opnieuw bevoorraad te worden. “Er is natuurlijk wat scepsis dat ze gewoon aan het hergroeperen zijn om weer aan te vallen, in plaats van serieus deel te nemen aan diplomatie”, waarschuwde de Britse premier Boris Johnson.

Het Pentagon zegt dat de Russen bezig zijn met een ‘hergroepering’ van een deel van de militairen die weken tevergeefs probeerden Kiev te omsingelen. Kleine aantallen militairen dichtbij de hoofdstad zouden naar elders zijn gestuurd. Maar van een terugtrekking is volgens Washington geen enkele sprake.

“Dit betekent niet dat het gevaar voor Kiev voorbij is”, aldus een Pentagon-woordvoerder. Oekraïne meldde woensdag dat sommige Russische eenheden rond de hoofdstad naar het oosten worden gestuurd maar dat het overgrote deel blijft. “Zij zullen bepaalde eenheden hier laten om ons hier vast te pinnen”, aldus Oleksiy Arestovych, een adviseur van president Volodymyr Zelensky.

“Ik denk niet dat de Russen nu een toneelstuk opvoeren, zich hergroeperen om later weer toe te slaan in Kiev”, zegt luitenant-generaal Hans van Griensven, die Nederlandse troepen in het Afghaanse Uruzgan leidde. “Het ligt niet voor de hand dat ze straks weer aan een opmars beginnen. Het element van verrassing, dat ze hadden toen de invasie begon, hebben ze straks niet meer. Het Oekraïense leger heeft zich namelijk tegen die tijd weer georganiseerd en versterkt. Of Poetin moet bereid zijn om Kiev met de grond gelijk te maken, zoals nu in Marioepol gebeurt. Maar dat zie ik hem niet doen.”

Zijn er al aanwijzingen dat de Russen zich nu, in plaats van op Kiev, inderdaad richten op volledige inname van de Donbas in Oost-Oekraïne?

Volgens Kiev proberen de Russen nu de legermacht in het oosten te versterken om Oekraïense eenheden in dit strijdgebied te omsingelen. Behalve om militairen rond Kiev, zou het ook gaan om Russische soldaten uit het noorden die naar Oost-Oekraïne worden gestuurd. Dit is al een aanwijzing dat het strijdtoneel zich meer en meer naar het oosten zal verplaatsen om de Russische terreinwinst te consolideren en uit te breiden. Ook zijn er Russische reserve-eenheden, met tanks, naar het strijdgebied gestuurd tussen Charkiv en Loehansk, een van twee Donbas-regio’s.

Op maandag meldde de Britse regering dat huurlingen van de Russische Wagner-groep in het oosten zijn aangekomen om de Russen bij te staan. “De oorlog loopt, dat mag wel duidelijk zijn, niet zoals Moskou had verwacht”, aldus Van Griensven. “Het leger loopt vast. Inname van de Donbas, een van de oorspronkelijke doelstellingen, lijkt nog een haalbaar doel. Evenals het gebied rond de Krim. Poetin zal nooit opgeven. Hij moet een resultaat boeken om zijn gezicht te redden. Dat kan met de inname van deze gebieden. Poetin wil een ‘cordon sanitaire’ rond Rusland creëren. Als hij dat nu, als het om Oekraïne gaat, kan bewerkstelligen in deze onderhandelingen, dan is dat voor hem al een acceptabel resultaat.”

Een grote onzekere factor is of het Oekraïense leger, dat nu flinke tegenstand biedt, de Russen straks kan tegenhouden in de Donbas. Van Griensven is verrast door de slechte prestaties van de Russen. “We hebben Rusland nooit onderschat”, zegt hij. “Maar ik had nu meer verwacht, ook wat betreft de wil om te vechten. Dat is nu, zo laten de Oekraïners zien, een doorslaggevende factor. Die mentale component kan je niet compenseren met militaire middelen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234