Woensdag 28/09/2022

'Hele land is in zevende hemel'

Aan de ruim zes jaar durende strijd tussen de staat en maoïstische rebellen kwam gisteren een einde toen beide partijen een staakt-het-vuren afkondigden. Het bericht kwam als een totale verrassing voor de bevolking. Die had de hoop op een spoedig einde van het bloedige conflict opgegeven. 'Vandaag voelt iedereen zich opgelucht.'

Katmandoe

Van onze correspondente

Lucia de Vries

'Natuurlijk ben ik gelukkig", riep journalist Deepak Sapkota in alle vroegte door de telefoon, "het hele land is in de zevende hemel." Katmandoe baadde gisterochtend in de zon, die een einde maakte aan de bitter koude winterregens. De dagbladen hadden het bericht over het staakt-het-vuren nog mee kunnen nemen. Het goede nieuws overschaduwde de berichten uit West-Nepal, waar gevochten wordt door leger en rebellen en waar minimaal achttien doden zijn gevallen.

Journalist Sapkota, gelinkt aan de ondergrondse Communistische Partij Nepal (maoïsten), had extra reden tot vreugde: samen met collega's van de verboden uitgave Janadesh ('Land van het Volk') zat hij bijna een jaar in de gevangenis. Sapkota is inmiddels op vrije voeten gesteld, in tegenstelling tot zijn collega Krishna Sen, die in juni vorig jaar aan martelingen overleed, en drie anderen die nog vastzitten. Sapkota, niet zonder bravoure: "Onze vrienden kunnen ieder moment vrijgelaten worden; wellicht ligt onze krant over enkele weken weer in de schappen, inclusief interviews met de maoïstenleiders."

In een opvanghuis aan de andere kant van de stad begonnen Sarala Khadka's ogen te stralen als ze het nieuws hoorde. Sarala (15): "Als er straks vrede heerst in mijn dorp, kan ik eindelijk mijn familie terugzien." De tiener is lid van een studentenorganisatie gelinkt aan de CPN, en zit sinds vorig jaar ondergedoken in de hoofdstad. Sarala's familie vreesde voor haar leven nadat ze eerder door het leger was opgepakt, geslagen, en gedwongen de huizen van rebellen aan te wijzen. In het opvangcentrum verblijven ook kinderen die het slachtoffer zijn van maoïsten, bijvoorbeeld doordat hun ouders door rebellen zijn gedood. "Vandaag voelen alle kinderen zich opgelucht", zegt Sarala.

Het staakt-het-vuren kwam toch nog onverwachts. De huidige regering was onlangs ernstig bekritiseerd door intellectuelen en de media. Het was toen honderd dagen geleden dat het kabinet van Lokendra Bahadur Chand was aangesteld door koning Gyanendra, nadat die op 4 oktober de 'incompetente' minister-president Sher Bahadur Deuba had ontslagen. "Deze regering heeft geen enkele van de taken waarvoor ze is aangesteld uitgevoerd. Geen verkiezingen, geen vermindering van corruptie en geweld, en al helemaal geen onderhandelingen met de rebellen", kopten de dagbladen. Het nieuwe kabinet kwam verder onder vuur te liggen voor de aankoop van moderne wapens en het introduceren van 'jungle-oorlogsvoering', volgens kritische intellectuelen niet bepaald bevorderlijk voor vredesoverleg.

De onderhandelingen tussen paleis en rebellen vonden via vijf verschillende kanalen in diep geheim plaats, meldt onderhandelaar Shyam Shrestha. "Het was een tijd vol spanning. Vijftien dagen geleden waren de partijen al klaar voor onderhandelingen maar er was onenigheid over twee voorwaarden van de rebellen: het staakt-het-vuren en de rondetafelconferentie met deelname van alle politieke partijen en maatschappelijke vertegenwoordigers", aldus Shrestha. Uiteindelijk was het minister Narayan Singh Pun die een doorbraak wist te creëren.

Volgens Shrestha is er nog een lange weg te gaan: "Er zijn twee zeer hete hangijzers: de constitutionele monarchie en de positie van het leger." Shrestha meent dat de maoïsten niet zullen afzien van een referendum ten aanzien van het koningshuis. "Stemt de koning daarmee in, dan komt dat zijn populariteit ten goede en accepteert het volk hem wellicht als soevereine vorst", zegt Shrestha. De onderhandelaar refereert aan de in juni 2000 vermoorde koning Birendra. Zijn populariteit nam na 1990 een hoge vlucht nadat hij als absoluut vorst had ingestemd met een constitutionele functie van het koningshuis. De discussie over de vraag of het leger onder de koning of het parlement moet vallen is al enkele maanden in volle gang. De politieke partijen, geschokt door berichten over grootschalige mensenrechtenschendingen door het leger, pleiten voor het laatste.

Shrestha waarschuwt de media en onderhandelaar ervoor niet dezelfde fout te begaan als twee jaar geleden, toen het vredesoverleg na drie maanden vastliep en abrupt door maoïsten werd afgebroken. "Er moet vooral veel informeel vooroverleg plaatsvinden, zodat de verschillende partijen precies weten waar de ander staat. De media moeten het overleg constructief weergeven; er niet te snel vanuit gaan dat het toch niks wordt", aldus Shrestha.

Zal het de koning, regering en maoïsten ditmaal lukken om de uiterst grote verschillen te overbruggen? "Ze moeten wel. Dit is onze laatste kans. Loopt dit overleg vast, dan zijn we er geweest", zegt winkeleigenaar Sarju Manandhar. De Nepalese economie staat momenteel op instorten. Zowel regeringstroepen als rebellen zien geen kans een snelle overwinning te boeken; verwacht wordt dat het conflict zonder onderhandelingen nog jaren zal voortduren, met desastreuze gevolgen voor de toch al zeer arme bevolking.

In Katmandoe streed de zon streed gisteren de hele dag met overdrijvende donkere wolken. Aan het eind van de middag brak de zon door en waren aan de horizon de besneeuwde Himalaya's helder te zien. De Nepalezen beschouwden het als een gunstig voorteken.

'Dit is onze laatste kans. Loopt dit overleg vast, dan zijn we er geweest'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234