Donderdag 19/05/2022

Het begin van de pinguïn

'Inexpressible Island', zo doopten de eerste bezoekers de Antarctische werkplek van evolutionair bioloog David Lambert (Universiteit van Brisbane, Australië). "Omdat er geen woorden zijn om te omschrijven hoe ellendig het er is", grijnst hij. "Zelfs in de zomer is het er makkelijk min tien, en de gevoelstemperatuur ligt er door de hoge windsnelheden nog lager. Na anderhalf uur wil je weer weg."

Het duurde dan ook even voor de man zich realiseerde dat het niet bij dat ene bezoek zou blijven. "Op de derde dag viel ik plat op mijn gezicht", herinnert hij zich, "en toen realiseerde ik me waarop we eigenlijk liepen - een tapijt van dode pinguïns, ingebed in een ontzaglijke zee van ingevroren uitwerpselen." Niet uw idee van een ideale reisbestemming, maar voor biologen een droom.

De soms duizenden jaren oude dode dieren zijn namelijk zo goed bewaard dat ze nog DNA bevatten. Door dat te vergelijken met het DNA van de pinguïns die vandaag op het eiland leven, konden de wetenschappers een inschatting maken van de snelheid waarmee de dieren evolueren.

Die gegevens combineerden ze met enkele gedateerde pinguïnfossielen en een DNA-analyse van elf andere pinguïnsoorten tot een nieuwe stamboom. De nieuwe analyse schat de leeftijd van de oerpinguïn op 20 miljoen jaar oud. Vijf à tien miljoen jaar nadien zouden de huidige soorten zich hebben afgesplitst, schatten Lambert en zijn collega's onlangs in het vakblad Biology Letters.

Intrigerend is dat Antarctica op dat moment sterk afkoelde. Vandaag komen er namelijk ook pinguïns voor in warmere streken, zoals Zuid-Afrika en de Galápagoseilanden. De wetenschappers denken dat die mogelijk in die periode besloten de Zuidpool in te ruilen voor zonniger oorden.

Maar de Adéliepinguïn zoekt de koude op: de populatie op het noordelijk gelegen en dus warmere Antwerpeneiland nam door de huidige klimaatverandering al met 70 procent af. Dat komt vooral omdat er wanneer het warmer wordt meer waterdamp in de lucht zit en dus meer sneeuw valt, waardoor de pinguïns geen sneeuw- en ijsvrije nestplaatsen meer vinden.

"Het ziet er dus niet goed uit", vreest Lambert. "Het dier kan nergens heen: het woont namelijk al op de koudste plek ter wereld. Al is dat voor ons natuurlijk ook interessant. Als je niet kan verhuizen, is de enige oplossing om je evolutionair aan te passen aan een veranderende omgeving. We zijn dus heel benieuwd of dat zal lukken, want anders zijn ze vrees ik ten dode opgeschreven."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234