Donderdag 21/10/2021

AchtergrondMobiliteit

Het Belgische wagenpark was nooit eerder zo groot: ‘Op veel plaatsen is de limiet bereikt’

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

Het totaal aantal auto's in België is opnieuw gestegen tot een recordhoogte, na een eenmalige daling in het coronajaar 2020. Er rijden net geen 6 miljoen personenwagens rond, waarmee we steeds langer in de file staan. Zijn modieuze concepten zoals modal shift, deelwagens en mobiliteitsbudgetten dan niet meer dan een druppel op een steeds heter wordende plaat?

Op 1 augustus 2021 telde België exact 5.927.912 officieel ingeschreven personenwagens. Dat zijn er bijna 40.000 of 0,7 procent meer dan een jaar eerder, toen voor de eerste keer ooit een minimale daling met 0,01 procent te zien was tegenover het jaar daarvoor. Gemiddeld steeg het aantal auto's het laatste decennium met 0,92 procent per jaar.

De grootste toename zit in het milieuvriendelijke segment, al zijn de absolute cijfers daar beperkt in vergelijking met het aandeel voertuigen op fossiele brandstoffen. Het aantal volledig elektrische auto’s steeg met 70 procent tot 40.851 stuks, tegenover 23.983 een jaar eerder. Vijf jaar geleden reden net iets meer dan 4.000 elektrische auto’s rond in België.

Ook het aantal hybrides steeg fors, met 67 procent of 100.000 exemplaren, goed voor een totaal van 258.916. Het aantal wagens op gas steeg met 7 procent tot 15.999.

De meeste plaats op Belgische wegen wordt echter ingenomen door benzine- en dieselwagens, die samen nog altijd meer dan 94 procent van het wagenpark uitmaken. De verhouding tussen beide kantelde vorig jaar na tientallen jaren dieseldominantie wel in het voordeel van de benzinewagens, een trend die zich in 2021 doorzet. In totaal rijden nu 2,95 miljoen benzinewagens rond, een stijging van 4 procent, tegenover 2,62 miljoen dieselwagens, een daling van bijna 7 procent. In 2017 waren er nog een miljoen meer diesels dan benzines.

De groei van het aantal personenwagens (+0,7 procent in een jaar tijd) is trouwens klein bier vergeleken met die van het aantal bestelwagens en vrachtwagens (+ 3,9 procent). Van beide categorieën samen zijn er voor de allereerste keer meer dan 1 miljoen ingeschreven, waarbij vooral de groei van de e-commerce en het stijgend aantal bestelbusjes op onze wegen een rol lijken te spelen. Tien jaar geleden waren er iets meer dan 750.000 vracht- en bestelwagens, wat neerkomt op een stijging met meer dan 31 procent in die tijdspanne. Het aantal personenwagens steeg in tien jaar tijd ‘slechts’ met 9,6 procent.

Inclusief alle andere categorieën (bussen, motoren, vrachtwagens, tractors...) telt het Belgische voertuigenpark 7,75 miljoen stuks.

Hoewel beleidsmakers het steeds vaker hebben over de ‘modal shift’ van autoverkeer richting duurzamer alternatieven, valt daar in realiteit dus nog niet veel van te merken. Deelinitiatieven zoals Cambio, dat onlangs zijn 50.000ste abonnee mocht verwelkomen, lijken nog altijd een druppel op een bijzonder hete plaat.

Ook het mobiliteitsbudget, waarbij werknemers hun bedrijfswagen inruilen voor duurzamer alternatieven, blijft een mager beestje. Uit een recente bevraging van hr-dienstverlener Securex blijkt dat amper 4 procent van de Belgische werknemers zo’n budget krijgt. Van hen laten slechts vier op de tien de bedrijfswagen volledig vallen, aangezien een kleinere bedrijfswagen in combinatie met een andere mobiliteitsoplossing ook een optie is. De overgrote meerderheid blijft dus bij de bedrijfswagen. Wel wordt het systeem hervormd en verruimd, om meer mensen te doen instappen.

Waar ligt de grens?

De aanhoudende groei werpt automatisch de vraag op waar de limiet ligt. Niet alleen technisch – hoeveel voertuigen kan ons wegennet aan? – maar ook maatschappelijk – hoeveel auto’s vinden we aanvaardbaar, zeker in de almaar drukker wordende steden? Al die auto's nemen bovendien hun deel van de publieke ruimte in wanneer ze stilstaan, en dat doen ze gemiddeld meer dan 95 procent van de tijd.

“Dé limiet bepalen is bijzonder moeilijk en afhankelijk van veel factoren, maar op heel wat plaatsen is die wel bereikt”, zegt verkeersexpert Dirk Lauwers (UAntwerpen en UGent). “Kijk naar de files op de snelwegen en knooppunten, maar ook op het onderliggende wegennet, die weer op precoronaniveau zitten.”

Doordat ook almaar meer grotere auto’s gekocht worden, genre SUV, neemt het groeiende wagenpark ook een steeds groter deel van de ruimte in beslag, zegt Lauwers. "Zeker in steden wordt dat stilaan een probleem: hoe breder de auto’s, hoe groter de parkeerplaatsen moeten worden, terwijl veel stadsbewoners net snakken naar minder verharding en meer groen. Daar komt de nog snellere groei van het aantal bestelwagens bij, die ook meer ruimte dan een gewone auto innemen.”

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

Push en pull

Volgens Lauwers moeten overheden duidelijke keuzes durven te maken, ook al lijken die op het eerste gezicht niet populair. “De veelbesproken modal shift kun je op twee manieren dichterbij brengen: via push- en pull-maatregelen – de ene ‘duwen naar’ gewenst gedrag, de andere ‘verleiden tot’ gewenst gedrag. Dat laatste gebeurt geleidelijk aan al, bijvoorbeeld via betere fietspaden of het aanbieden van alternatieven zoals het mobiliteitsbudget, ook al kan dat nog beter.”

Daarnaast moet de overheid de spelregels bepalen, zegt Lauwers: de push-maatregelen. “Dat kan via een slimme kilometerheffing, ook al lijkt daar nu geen draagvlak voor. Voor de stadstol in Londen en Stockholm was er eerst ook weinig draagvlak, maar vandaag is de tegenstand bijna onbestaande. Daarnaast wordt autobezit in België nog altijd fiscaal gestimuleerd. Niet alleen via het systeem van de salariswagens, maar bijvoorbeeld ook door het uitdelen van parkeerkaarten. In Antwerpen krijgt elk gezin nog altijd twee gratis parkeerkaarten. In Stockholm betaal je 1.300 euro per jaar voor één kaart, in Amsterdam kom je op een wachtlijst terecht.”

1 filedag = 1,3 miljoen euro verlies

Vorige week pleitten de Vlaamse Ondernemers, het samenwerkingsverband tussen achttien Vlaamse sectororganisaties waaronder Voka, Agora, Comeos en de Vlaamse Confederatie Bouw, in een gezamenlijk opiniestuk voor een slimme maar budgetneutrale kilometerheffing, in combinatie met meer technologie in het verkeer, om de toenemende filedruk aan te pakken.

Zij lieten de onderzoekers van de onderzoeksinstelling Transport & Mobility Leuven het mobiliteitsbeleid onder de loep nemen en aanbevelingen formuleren. “Eén filedag staat voor 1,3 miljoen euro verlies”, klinkt het in koor bij de ondernemers. “Elke dag opnieuw. Wat files kosten aan verloren tijd en misgelopen geluk is minstens evenveel. Reken de winst maar uit als we erin slagen het filemonster weg te houden.”

Voorlopig beweegt er op dat vlak echter bijzonder weinig. Vlaanderen wil deze legislatuur niet van rekeningrijden weten, net door het ‘gebrek aan draagvlak’. Brussel zette de invoering van de stadstol net door die Vlaamse, maar ook Waalse en zelfs interne tegenstand, voorlopig on hold.

De federale regering bevestigde onlangs wel het voornemen om vanaf 2026 enkel nog elektrische salariswagens fiscaal aftrekbaar te maken. Aan het systeem van de fiscaal bijzonder gunstige behandeling van salariswagens zelf wordt echter niet geraakt.

Eén lichtpunt is er misschien wel. Voor elke ingeschreven auto zijn er nu in België gemiddeld 1,94 inwoners, en dat cijfer stabiliseert, wat wil zeggen dat het aantal auto's niet meer harder dan de bevolking groeit. Afwachten of de kentering zich de komende jaren écht laat zien.

========
Zoveel auto's zijn er in uw gemeente ingeschreven

De grootste steden van het land tellen weinig verrassend ook de meeste inschrijvingen. Zo zijn in Antwerpen 203.999 auto’s ingeschreven, in Gent 109.404. Maar in verhouding tot de bevolking vallen een aantal andere steden en gemeenten op. Zo telt Zaventem meer dan 100.000 ingeschreven auto’s, Machelen 87.000, Kortenberg 37.000 en Aartselaar 57.000. Machelen telt zo liefst 5,6 ingeschreven auto’s voor elke inwoner.

Dat betekent niet dat al die auto’s daar ook rondrijden of ’s avonds een parkeerplaats moeten zoeken. De verklaring is te vinden in het feit dat in die gemeenten verschillende leasemaatschappijen gevestigd zijn, waarbij bedrijfswagens van werknemers officieel in die gemeente ingeschreven worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234