Vrijdag 01/07/2022

Het grootste schip ter wereld

De Nederlandse Pioneering Spirit verlaat vandaag de Rotterdamse haven, begeleid door een vloot aan kleine bootjes met belangstellenden. Als het aan eigenaar Allseas ligt, is het voorlopig voor het laatst dat het 382 meter lange en 124 meter brede schip hier te zien is.

"Als al onze verwachtingen uitkomen, krijgt de Pioneering Spirit geen thuishaven", zegt Jeroen Hagelstein van Allseas, een Nederlands bedrijf met de hoofdzetel in Zwitserland. "Hopelijk kan het schip straks wereldwijd opereren en varen we van klus naar klus."

De bouw van het grootste schip ter wereld heeft AllSeas 2,6 miljard euro gekost, 200 miljoen meer dan gepland. Het bedrijf verwacht de kosten er binnen tien jaar uit te hebben. Er zullen door de Pioneering Spirit heel wat booreilanden op zee moeten worden ontmanteld om de investering lonend te krijgen. Booreilanden plaatsen kan het schip ook, maar de handel zit hem vermoedelijk vooral in het opruimen en ontmantelen van die eilanden.

Niettemin is de eerste 'klus' van de Pioneering Spirit de plaatsing van een booreiland dat dit weekend als vracht naar de plaats van bestemming wordt gebracht. Om dat dan, na succesvolle plaatsing in zee, meteen weer te ontmantelen annex op te ruimen bij wijze van oefening. Om het vervolgens weer te plaatsen en weer te ontmantelen, onder andere weersomstandigheden.

Dat alles gebeurt vanaf morgen in Blok K13 van de Noordzee, in Nederlands territoriaal water. De Pioneering Spirit denkt daar vanavond aan te komen. Hagelstein: "We varen 14 knopen, 26 kilometer per uur. Voor ons is snelheid niet het belangrijkste. Veel belangrijker is dat zo'n immens schip precies op de goede plek komt te liggen. Daarom oefenen we in de Noordzee. Dat is een ruwe zee."

Nieuwe soortnaam: hefschip

Zo uniek is de Pioneering Spirit dat er een nieuwe soortnaam op is geplakt: hefschip. Een klassiek kraanschip is het niet, want de innovatieve hefbalken - hét uiterlijke kenmerk van het schip - functioneren niet als kranen. "Met kranen hijs je, trek je iets naar boven. Bij heffen duw je iets omhoog", licht Hagelstein toe.

Straks drukt de Pioneering Spirit tegen de onderkant van een olieplatform in de Noordzee, waardoor die constructie 'vanzelf' los komt van de bodem. Door te blijven drukken, komt het platform uiteindelijk naar boven. Hagelstein: "Wij zijn echt uniek. Zoiets is nog nooit gemaakt." Behalve hefschip is de Pioneering Spirit ook een catamaran, die oliepijpleidingen op de zeebodem kan leggen.

De bedenker van het schip is tevens de eigenaar en oprichter van Allseas. Edward Heerema kreeg de eerste 'beelden' van het hefschip meer dan een kwart eeuw geleden op zijn netvlies. Het businessplan van toen veranderde medio jaren 90. Aanvankelijk dacht Heerema geld te kunnen gaan verdienen met een schip dat gespecialiseerd was in de aanleg en installatie van booreilanden. Later werd het hele businessplan juist gefundeerd op het ontmantelen van die eilanden.

Inderdaad speelde de Brent Spar-affaire daarin een sleutelrol, bevestigt Jeroen Hagelstein van Allseas. Eigenaar Shell wilde in 1995 dat platform gewoon in de zee laten zakken voor de Engelse kust. Het olieveld van de Brent Spar was uitgeput, vandaar. Onder protesten van Greenpeace kwam de maritieme organisatie van de Verenigde Naties daarop in actie. Nu bepaalt de zogeheten Ospar-regeling dat eigenaren van booreilanden verplicht zijn die te laten weghalen als ze geen functie meer hebben.

Datzelfde Shell heeft inmiddels vier opdrachten verleend aan Allseas voor het verwijderen van boorplatforms. De eerste commerciële klus wacht Pioneering Spirit volgende maand. Na de proef in Blok K13 vaart het schip door richting de Noorse kust, waar een boorplatform moet worden opgeruimd.

PS en SS

Aan de daadwerkelijke bouw van de zeereus is zes jaar gewerkt. Aanvankelijk in Zuid-Korea, de laatste anderhalf jaar in de Alexia-haven van Rotterdam.

Onvoorzien extra werk in Rotterdam was de noodgedwongen verandering van de naam van het schip. Aanvankelijk heette het Pieter Schelle, naar de vader van bedenker en eigenaar Edward Heerema. Maar Schelle (1908-1981) was − naast grondlegger van de Nederlandse offshore-industrie − in de Tweede Wereldoorlog lid van de Nederlandse SS. Allseas veranderde de naam van het grootste schip ter wereld op aandringen van Shell, vermoedelijk de grootste opdrachtgever de komende tijd. In initialen (PS) vaart Pieter Schelle gewoon nog mee. Sterker: zijn volledige naam is nog steeds in letters op de boeg vastgeklonken en niet zo maar los te peuteren.

Zo is de Pioneering Spirit nu al, voor uitvaren, in veel opzichten aan Shell verklonken. Heeft dat bedrijf nooit geopperd om boorplatforms te laten staan als het olieveld is uitgeput en dan op die platforms schone windenergie te gaan exploiteren? Jeroen Hagelstein: "We wachten af. Laat ik het zo zeggen: wij hebben daar nog geen businessplan voor geschreven."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234