Zaterdag 21/05/2022

InterviewHarold Hamm

‘Het kapitalisme is fantastisch!’: Amerikaanse oliemiljardair Harold Hamm mengt zich in het energiedebat

Harold Hamm: ‘Ingaan tegen de Amerikaanse oliesector zal alleen leiden tot hogere diesel- en gasprijzen.’ Beeld The Washington Post via Getty Im
Harold Hamm: ‘Ingaan tegen de Amerikaanse oliesector zal alleen leiden tot hogere diesel- en gasprijzen.’Beeld The Washington Post via Getty Im

Harold Hamm (76) is de beroemdste ­oliemagnaat van Amerika. De pionier van de vervuilende schalietechniek, ooit bevriend met Donald Trump, vindt het energiedebat te emotioneel. ‘Het kapitalisme is fantastisch.’

Derek Brower / Financial Times

Harold Hamm, de schatrijke olie­tycoon en vroegere vertrouweling van Donald Trump, staat in een strak pak aan het hoofd van een lange donkere tafel in de bestuurskamer in de bovenste regionen van een wolkenkrabber in Oklahoma City. Verspreid over de tafel liggen landkaarten, folders, ringmappen, formulieren, papieren.

“Meneer Hamm is klaar om u te ontvangen – erg klaar”, had zijn hoofd communicatie me een paar minuten eerder gezegd in de lobby beneden. Ze had het bij het juiste eind.

BIO * geboren op 11 december 1945 in Lexington, Oklahoma * richtte in 1967 Shelly Dean Oil Company op, wat later Continental Resources werd * ontwikkelde mee de techniek voor horizontaal boren en ‘fracking’ * geschat ­vermogen: zo’n 10 miljard dollar * had nauw contact met Mitt Romney en Donald Trump

Hamm is de beroemdste oliemagnaat van Amerika. Hij lag aan de basis van de schalierevolutie van de voorbije twintig jaar — waarbij gas en olie met horizontale boringen en kleine explosies uit schaliegesteentelagen worden opgepompt, een techniek die omstreden is vanwege de vervuiling en de overlast voor omwonenden.

Die schalierevolutie maakte van de Verenigde Staten de grootste gas- en olieproducent van de wereld, ze verminderde de Amerikaanse afhankelijkheid van energie uit het Midden-Oosten, en haalde en passant de geldende geopolitieke normen overhoop.

Voor horden pleitbezorgers van fossiele brandstof aan de Amerikaanse rechterzijde is Hamm de selfmade held van de energierenaissance van het land. Maar nu bevindt zich met Joe Biden een president in het Oval Office die een energietransitie weg van olie belooft, en vecht Hamm met hand en tand om zijn nalatenschap te beschermen.

Ik had een gesprek verwacht bij een rijkgevulde dis met het beste wat de keuken van Oklahoma te bieden heeft, misschien zelfs tussen de houten lambriseringen van de Petroleum Club op een steenworp afstand van het kantoor van Hamm. Maar hij heeft andere plannen.

Hamm, een goedgebouwde man met doorleefd gezicht en bijwijlen stokkende dictie, vertoont niet de gecultiveerde zakelijke air die Amerikaanse executives zo vaak tentoonspreiden. Hij heeft het niet voor tierelantijnen. We eten dus gewoon in de bestuurskamer: een hamburger voor hem, een kippensalade voor mij. Gekoelde Diet Coke in de nabijheid. De paperassen op tafel zullen gebruikt worden als bewijsmateriaal naarmate Hamm zijn argumenten ontvouwt. Nergens is whisky te zien; de miljardair doet zijn reputatie van soberheid eer aan.

De aandelen van Continental Resources zijn samen, toch volgens de slotkoers van twee weken geleden, 18,3 miljard dollar waard. Hamm bezit er 80 procent van. Niet slecht geboerd voor een man die net na de Tweede Wereldoorlog geboren werd als dertiende kind van een landpachter uit Lexington, Oklahoma.

“Het is iets waar je geleidelijk in sukkelt”, zegt hij over zijn kolossale rijkdom. “Niemand wist het, tot we naar de beurs trokken in 2007 en er ineens veel over te doen was: ‘O, hij is een miljardair’. Nee dus, ik was toen al een hele poos miljardair.”

Het succes kwam er niet van vandaag op morgen, zoals we dat weleens zien bij internetstart-ups tegenwoordig. En dat heeft hem invloed opgeleverd. Trump speelde met het idee Hamm te benoemen tot zijn energieminister, en de twee spraken regelmatig met elkaar, zeker toen de oliecrash van 2020 de Amerikaanse schalie-industrie bedreigde, die Hamm mee had uitgebouwd.

Biden steunde steenkool

De relatie met Trump lijkt bekoeld te zijn. “Loyaliteit is heel belangrijk voor ons – het is heel noodzakelijk bij leiders”, zegt Hamm. “En ik had liever gezien dat Trump veel loyaler was tegenover zijn mensen.” Tegenover wie was hij niet loyaal? “Iedereen rondom hem die hard werkte.”

Hamm is misschien niet langer een Trump-fan, hij is daarom nog geen bewonderaar van de huidige president. Het eerste punt dat hij wil maken gaat over Biden en zijn stem eind de jaren 70 voor wetgeving die van steenkool, de vuilste fossiele brandstof, de hoeksteen van de Amerikaanse energiezekerheid maakte. De Verenigde Staten exporteerden dat idee, ook naar China.

Die politici destijds waren op de hoogte van de impact van steenkool op het milieu “en besloten er toch mee door te gaan”, zegt Hamm, terwijl hij zwaait met Congres-documenten waarop hij met fluostift passages gemarkeerd heeft. “Wat daar gebeurd is, heeft de wereld op weg naar de vernietiging gezet.”

Wat moet er dan gebeuren? Zet de klimaatakkoorden wat kracht bij, zodat je steenkoolcentrales kunt sluiten, suggereert Hamm. Voor een man die ooit tegen een Senaatscommissie zei dat hij “niet gelooft dat de wetenschap over de opwarming van de aarde bewezen of algemeen aangenomen is”, is dat een verrassende uitspraak. Greta Thunberg zou hem niet tegenspreken.

Maar Hamm is uiteraard geen groene jongen. Hij wil steenkool vervangen door aardgas, dat minder CO2 dan steenkool vrijmaakt als het verbrand wordt maar hoe dan ook bijdraagt aan de klimaatverandering. Door de toename van het gebruik van schaliegas, zegt Hamm, is de Amerikaanse uitstoot de voorbije jaren verminderd, doordat steenkool vervangen werd bij de productie van elektriciteit. “We zitten eindelijk aan het niveau van eind jaren 70”, zegt hij, verwijzend naar de CO2-vervuiling van de energiesector. Hij duwt een ander document mijn richting uit over de tafel, met een lijngrafiek om zijn punt kracht bij te zetten.

Grote stommiteiten

Het brengt hem bij een volgende these. Een nieuw document verschijnt, met in grote drukletters ‘EQ’ en ‘IQ’. De emotionele quotiënt drijft het energiedebat deze dagen, zegt hij, terwijl we nood hebben aan de intelligentiequotiënt. “Als we niet snel iets doen en beseffen dat we weg moeten van die emotionele component – weg van de onzin en de emotionele quotiënt – dan staan we op het punt heel grote stommiteiten te begaan”, zegt Hamm.

Een ober in pak komt uit een zijvertrek en legt snel bestek op het eind van de tafel dat niet bedekt is met documenten. Hamm kijkt amper op. Een van de fouten, zegt hij, is de energiestrategie van Biden die gericht is op hernieuwbare energie, zoals wind- en zonne-energie, en de promotie van elektrische voertuigen.

Jaknikkers pompen schalieolie op in een veld in Californië. Beeld Getty Images
Jaknikkers pompen schalieolie op in een veld in Californië.Beeld Getty Images

Ingaan tegen de machtige Amerikaanse oliesector zal alleen leiden tot hogere diesel- en gasprijzen, en zal Amerika opnieuw afhankelijk maken van Saudi-Arabië, Rusland en andere autocratieën, zegt hij.

Het is een vertrouwd geluid vanuit de oliesector, die een paar moeilijke jaren achter de rug heeft. Ook al slaagden schaliepioniers zoals Hamm er een tiental jaar geleden in olie en gas uit rots te halen, waardoor de Amerikaanse productie sterk de hoogte in ging, toch hielden alsmaar meer investeerders een sector die nooit echt winstgevend werd voor bekeken.

Toen kwam de pandemiecrash van 2020. In april gingen de Amerikaanse olieprijzen voor het eerst onder nul. Een golf van faillissementen trok door de sector, tienduizenden mensen raakten hun baan kwijt. Schaliebedrijven zetten zich schrap – maar nu geeft Biden de Amerikaanse strategische industrie, net op een moment dat ze weer opkrabbelt, de doodsteek, zegt Hamm. “We hebben een regering die echt… Ze willen af van de fossiele brandstoffen”, zegt hij. Hamm beschouwt dat als kritiek, bedenk ik, maar veel Democratische kiezers zouden het zien als een hoopgevende beginselverklaring om de klimaatcrisis aan te pakken.

Het is natuurlijk ook complexer dan dat. Biden maakte deel uit van de regering-Obama, die haar goedkeuring gaf aan een enorme toename van de Amerikaanse productie van ruwe olie. Hamm zelf lobbyde succesvol bij het Witte Huis van Obama om de export van Amerikaanse olie mogelijk te maken. En sinds Biden in het Oval Office zit, stijgen de olieprijzen en is de schaliesector voor het eerst systematisch winstgevend. De productie neemt toe. De marktwaarde van Continental is meer dan verdubbeld.

Praat Hamm hier niet gewoon de Republikeinen na? “Republikein, Democraat.. Ik ben een oliecraat”, zegt hij. “En ik ben een patriot.” Het beleid van Biden zal de Amerikaanse belangen schaden, beweert Hamm.

En wat met Alexandria Ocasio-Cortez en andere progressieve Democraten? Ze nemen het op voor arme mensen die naast vervuilde infrastructuur van de fossiele industrie wonen, pleiten voor jobs in de sector van de schone energie om de economie weer op gang te krijgen en willen een einde maken aan de dure olie- en gassubsidies. Hun kijk op de toekomst van de Verenigde Staten is helemaal anders dan die van Hamm – nochtans is AOC ook een patriot, niet?

“Ik ken haar niet, en ik weet niet hoe hard ze gelooft in ons land”, zegt Hamm. Maar hij zou “graag eens met haar praten”.

Misschien voelde hij mijn scepsis, maar een van de assistenten verdwijnt even en komt wat later terug met een persoonlijke brief die Hamm in 2019 stuurde naar Elizabeth Warren, een senator uit Massachusetts en criticus van de olie-industrie, met een uitnodiging voor een bezoek. Trump noemde Warren spottend ‘Pocahontas’ omdat ze beweerde af te stammen van Amerikaanse indianen. De toon van Hamms brief was evenwel hoffelijk. “Maar we hebben natuurlijk nooit iets van haar gehoord”, zegt Hamm. “Dat krijg je dan.”

De ober plaatst stilletjes ons eten voor ons. Hamm heeft diabetes en loopt dus een hoger risico bij een Covid-19-besmetting. Het verklaart misschien zijn keuze voor een bescheiden lunch in de bestuurskamer van Continental.

Hamm is geen typische bedrijfsbons met een Ivy League-diploma of MBA. Zijn geologische kennis deed hij op eigen houtje op. Hij leerde een vliegtuig besturen zodat hij makkelijker vergeten uithoeken van het Amerikaanse Westen kon verkennen. Hij reisde naar North Dakota, de bakermat van de eerste grote schalievondsten, met zijn eigen vliegtuigje.

“Met een vliegtuig kun je gewoon zo veel meer doen”, zegt hij. “Reizen van noord naar zuid is niet zo makkelijk, zeker niet in de Rockies. Het gaat allemaal van oost naar west in Amerika, niet van noord naar zuid. Dus als je zaken wilde doen in de Rockies, dan had je maar beter een vliegtuig.”

Opgegroeid in armoede

Sommigen in de oliebranche die hem kennen, zeggen dat Hamm geeft om zijn imago. Bij velen in Amerika is hij bekend als de mannelijke helft van een van de duurste echtscheidingen uit de geschiedenis. In 2015 schreef Hamm een cheque van 975 miljoen dollar uit voor zijn ex-vrouw, een verhaal dat in geuren en kleuren verteld werd in de Amerikaanse pers.

Hamm weidt niet graag uit over het onderwerp. “Er was veel te doen om die cheque.” Meer wil hij niet kwijt over het geld. “Je loopt er niet van weg. Je komt er gewoon voor uit. Ik ben wie ik ben.”

Wat de kroon spant in zijn biografie, stelt Hamm, is het idee dan een man die in relatieve armoede geboren werd mee verantwoordelijk was voor de Amerikaanse schalierevolutie – dat is veel belangrijker dan zijn echtscheiding of de telefoontjes met het Witte Huis. “Stel je voor: mensen zoals ik gingen voor het eerst horizontaal boren”, zegt hij. Niet ExxonMobil of Chevron, die aanvankelijk geen acht sloegen op alle schalieontwikkelingen op hun drempel. “Het kwam van kleine lui zoals ik.”

Maar het hing ook af van Wall Street, dat, toen risiconemers zoals Hamm bewezen dat het kon werken, de schalieproductie begon te financieren. Nu nemen veel van dezelfde financiers, tot grote ergernis van Hamm, bedrijven zoals Continental op de korrel voor de mate waarin ze voldoen aan de ecologische, sociale en bestuurlijke criteria.

Harold Hamm op een energieconferentie in 2015. 'Fossiele brandstoffen zullen nog lang meegaan, want hernieuwbare bronnen zijn te wisselvallig.'  Beeld REUTERS
Harold Hamm op een energieconferentie in 2015. 'Fossiele brandstoffen zullen nog lang meegaan, want hernieuwbare bronnen zijn te wisselvallig.'Beeld REUTERS

“Het kapitalisme is fantastisch. Het werkt – iedereen springt op de kar en verdient er wat aan”, zegt Hamm, verwijzend naar de ESG-trend op Wall Street (environmental, social, governance, drie factoren die de duurzaamheid van beleggingen aangeven). “Maar kijk naar al die groene dingen: dat is een sector op zichzelf.”

Hij denkt niet dat het zal blijven duren. Sommige vermogensbeheerders die hun financiële invloed aanwenden om verandering te bewerkstelligen, zoals BlackRock, hebben ook aandelen in Continental – “en we zijn daar trots op”, zegt Hamm. “Maar Larry Fink… Die gaat echt niet van zijn geld weglopen.”

De baas van BlackRock “weet” dat fossiele brandstoffen nog lang zullen meegaan, zegt Hamm, want hernieuwbare bronnen, zoals wind- en zonne-energie, zijn te wisselvallig om op te vertrouwen. De stroomonderbreking op het Texaanse netwerk tijdens de winterstorm van 2021, waarbij meer dan 200 mensen stierven, was het bewijs daarvan, stelt hij – ook al lag de crisis volgens verscheidene studies niet aan de hernieuwbare energie maar aan de voorraad aardgas.

De klimaatverandering is “bijna een religie” geworden, vindt Hamm. “Mensen voelen zich soms aangetrokken tot sekten, maar dan worden ze wakker en beseffen ze plotseling dat ze in een heel eng straatje zitten”, zegt hij.

Het klimaatnegationisme van de oliesector neemt wat af onder invloed van strenger beleid, aandeelhoudersactivisme en maatschappelijke druk. Sommige van de grootste Amerikaanse oliebedrijven zeggen bereid te zijn hun CO2-uitstoot te verminderen om gevolg te geven aan het klimaatakkoord van Parijs. Oliereus BP belooft zelfs dat het in de komende jaren gaat afstappen van fossiele brandstoffen om schone energie te produceren.

Hamm hecht er weinig waarde aan. Sinds BP zijn nuluitstootstrategie uit de doeken deed, doet de Britse grootmacht “het slechter dan al zijn sectorgenoten”, zegt hij. “We zien het hier en daar gebeuren dat bedrijven zichzelf zowat de das omdoen.”

Ik vraag hem over Trump. Hamm heeft veel geld gegeven aan Republikeinen en verkiezingskandidaten die gewonnen waren voor deregulering, vooral in staten met veel productie van fossiele brandstoffen. Toch heeft hij weinig begrip voor de weigering van Trump om de resultaten van de verkiezingen in 2020 te erkennen. “Ik ben het oneens met veel dingen die hij gedaan heeft”, zegt Hamm. “Mijn advies aan hem was zeker niet de verkiezingsresultaten in twijfel te trekken en dat pad te bewandelen.”

Er zijn bijna drie uur verstreken. Hamm stelt voor ons zijn rotsverzameling in zijn privébureau te tonen. Door het venster zien we de kleinere, meer glimmende wolkenkrabber van Devon Energy, een concurrent in de schaliewinning die vroeger in het gebouw van Continental huisde. Ik tel vijf geweren in het bureau. Aan een muur hangt een ingekaderde brief van Trump en de cover van een nummer uit 2014 van Forbes-magazine met een artikel over Hamm.

En dan de rotsen: brokken schalie, opgesteld zoals een vlinderkundige zijn meest gewaardeerde exemplaren zou presenteren. Hamms ogen stralen als hij vertelt over de herkomst van elke rots. Hij klinkt wat weemoedig. “Ik heb dit nooit gedaan voor het geld – is dat niet waanzinnig?”

Na onze lunch samen spreken we nog een paar keer telefonisch met elkaar. Het gaat onder meer over het nieuwe Hamm Institute for American Energy, gesticht met een donatie van 50 miljoen dollar, de helft van hem, de helft van Continental. Hij benadrukt dat het centrum, dat zich boven op zijn eigen bronnen bevindt, ook hernieuwbare energie en het klimaat zal onderzoeken – en niet alleen fossiele brandstoffen zal promoten. Het instituut zal de zaak van ‘IQ versus EQ’ uitdragen, verzekert hij me.

Andere telefoontjes komen er als Biden iets doet wat de olieman op de zenuwen werkt. Zoals wanneer het Witte Huis Rusland en Saudi-Arabië, en niet Amerikaanse schalieproducenten, vraagt de olieproductie op te drijven om de prijzen te drukken, die in de herfst danig aan het stijgen gingen. “Heb je ooit zoiets idioots gehoord?”, vraagt hij.

Hij had overleg met John Kerry gevraagd, Bidens internationale klimaattsaar, maar er was geen reactie gekomen. Het lijkt niet min, een klimaatbeduchte wereld ervan overtuigen een beleid gericht tegen fossiele brandstoffen te laten varen, net op het moment dat de effecten van de klimaatverandering alsmaar duidelijker worden. Maar Hamm, een man die zijn naam in de weegschaal legde – en een fortuin vergaarde – door in te gaan tegen de sceptici en olie en gas te winnen uit breekbare rots in North Dakota, is iemand die een gevecht niet snel uit de weg gaat.

© Financial Times

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234