Dinsdag 16/08/2022

Het probleem zit in zijn hoofd

In 1998 won Marco Pantani de Tour de France. Toen de begenadigde Italiaanse klimmer een jaar later op het punt stond de Giro d'Italia te winnen, werd hij uit de koers genomen. Zijn bloed bevatte een te hoge hematocrietwaarde. Sindsdien is Pantani zichzelf niet meer. 'Pantani moet weer coureur worden', zegt de voorlaatste Italiaanse Tour-winnaar Felice Gimondi. In Pantani's geboorteplaats Cesenatico zijn ze er zeker van dat hun wielerheld heel snel terugkeert op het hoogste niveau. Zo zeker is dat niet. Gisteren heeft Pantani zijn rentree namelijk nog maar eens uitgesteld.

Cesenatico

de Volkskrant

Marcel van Lieshout

Marco Pantani werd op 13 januari 30 jaar en heeft nadien zijn best gedaan de 31 niet te halen. Hij reed eerst zijn sportwagen op een tegenligger, vervolgens zijn motor op een elektriciteitspaal en bijna twee weken geleden eindigde zijn Mercedes tegen een boom.

Niets aan de hand, bezweert Vittorio Savini (55), Renault-garagist te Cesenatico. De oud-trainer van Pantani en president van de supportersfederatie Club Magico Pantani Cesenatico kent de renner al 22 jaar, vanaf het moment dat het klimmertje zich bij de plaatselijke wielerclub Fausto Coppi meldde.

Noch met de stuurmanskunst noch in het hoofd van Pantani is iets mis, verzekert Savani: "Tutti normale."

Journalisten schrijven maar raak, moppert Savini. Zeker als het om de bekendste inwoner van Cesenatico gaat, de Giro- en Tour-winnaar van 1998. In zijn garage legt Savini het nog één keer uit. De bril met felblauw montuur verhuist weer van het voorhoofd naar de neus. Met de door olie bevuilde handen wordt al gesticulerend de rijkunst van Pantani nagebootst.

Neem de sportwagen. Die is (beter: was) breder dan een gewone auto. Dus Pantani reed op een smalle weg, een té smalle weg, kwam met de rechterwielen in de berm, de auto raakte in een slip, Pantani stuurde tegen, de auto ging tollen, enfin, zo dus. "È normale", rondt Savini af.

Dan de Mercedes, ook al naar de schroot. Pantani nam een scherpe bocht naar rechts en laat nou net op dat moment zijn telefoon afgaan. Hij zoeken naar die telefoon, enfin, zo dus. "È normale", maakt Savini er geen woord meer aan vuil.

Hij spreekt in ernst, de schalkse knipoog blijft uit. Omdat ik ook geen spier vertrek, denkt hij dat een toelichting benodigd is. "Rijden, auto, telefoon, boem!" Ja, ja, knik ik. Weliswaar niet in het bezit van een rijbewijs, maar ik heb tijdens de Tirreno-Adriatico net weer een weekje ervaring opgedaan op de Italiaanse wegen.

Daarbij heb ik voor het eerst van mijn leven een spookrijder gezien, die voordien alleen op de radio bestond. Waarom rijden trouwens alle Italianen met 150 kilometer per uur door niet al te best verlichte tunnels? Uit blijdschap over de overwinning van Ferrari (Schumacher, in Australië) of uit ergernis over de verkwanseling van Fiat aan General Motors?

Verleden week zondag, op de terugweg van de tijdrit, liet iemand op de superstrada (bijna-snelweg) van Ascoli Piceno naar San Benedetto del Tronto per auto zijn paard uit. Losjes bungelden de leidsels uit het raampje van de bijrijder. Als alle Italianen droeg ook deze dierenvriend een zonnebril en links een mobiele telefoon.

Ik overweeg Savini te vragen of Marco Pantani tijdens de ongevallen ook een zonnebril droeg. Hij is mij voor. Of ik Pantani wel eens heb zien afdalen? U bedoelt per fiets? Na mijn bevestiging: "Juist, dan weet u toch dat hij van snelheid houdt! È normale."

Minder normaal is het dat een groot renner als de 1m64 lange Elefantino dit seizoen nog slechts 337 wedstrijdkilometers in de benen heeft. Te weinig om in Milaan-Sanremo te starten.

Die klassieker, de langste en doorgaans saaiste van alle, werd vorig jaar door Pantani in vuur gezet met een venijnige demarrage op de Cipressa. Landgenoot en favoriet Bartoli werd er bloednerveus van. Hij sprong, te vroeg, achter Il piccolo Diablo aan en verloor uiteindelijk de koers.

Pantani reed dit seizoen twee etappes in de Ronde van Valencia. Dat is alles. De ochtend van de derde etappe verschenen in de Italiaanse pers berichten over het nationale dopingonderzoek, verricht door justitie, in opdracht van CONI (Italiaans Olympisch Comité). Pantani werd weer eens genoemd. In het verre Spanje voelde de renner spontaan pijn opkomen in zijn rechterknie en hij besloot niet meer te starten.

Of hij ook weer pijn in zijn hoofd voelde, is niet te achterhalen. Zijn grootste probleem zit in het hoofd. Na zaterdag 5 juni 1999, de voorlaatste dag van de Giro, is Pantani nooit meer de oude geweest. Gehuld in de roze leiderstrui moest hij toen de ronde verlaten. Te dik bloed, te hoge hematocrietwaarde.

Het kan toeval zijn, maar steeds als die 5de juni 1999 in de pers in herinnering wordt gebracht, zeker in relatie met nieuws over Italiës dopingonderzoek, lijkt het alsof de rentree van Pantani vertraging oploopt. Komt het ooit nog goed met het klimmertje, 'de redder van de Italiaanse wielersport' (oud-renner Bartali)?

Een peiling in en rond het profpeloton, gedaan tijdens de Tirreno-Adriatico.

Mapei-coureur en landgenoot Michele Bartoli denkt van niet. Als ik hem voor het antwoord bedank hoor ik hem bij het wegfietsen nog net murmelen: "Hoop ik."

Telekom-sportdirecteur Walter Godefroot houdt zich op de vlakte. Diens troef, Jan Ullrich, is de laatste twee jaar bij het begin van het seizoen ook afgeschreven: Ullrich werd vervolgens in de Tour van 1998 tweede en won vorig jaar de Ronde van Spanje. Godefroot: "Ik zeg niets, ik kan niet in de keuken van een andere ploeg kijken."

Voormalig toprenner Felice Gimondi, voordat Pantani in 1998 won de laatste Italiaanse Tour-winnaar (1965), weet zeker dat het weer goed komt. Hij is Pantani vorige week in Cesenatico gaan opzoeken: "Ik weet dat Marco lijdt, maar ik heb hem heel rustig aangetroffen. Hij kwam net terug van een training van 160 kilometer. Er is niets aan de hand, hij moet weer coureur worden. Eten, trainen als een coureur."

Gimondi móét optimistisch zijn. Hij is sinds dit jaar betrokken bij Pantani's wielerploeg Mercatone Uno (een supermarktketen) en nu speciaal belast met de wederopstanding van de renner. "Voor de Giro hoeft hij niks te presteren. We vragen niets van hem."

Gimondi vraagt niets van, hij geeft informatie over Pantani. Dagelijks bericht La Gazzetta dello Sport over de trainingen(!) van de renner, gebaseerd op mededelingen van Mercatone Uno.

Wat ík nu allemaal weet:

Vrijdag 10 maart: 160 kilometer getraind.

Zaterdag 11 maart: 166 kilometer.

Zondag 12 maart: rust.

Maandag 13 maart: 140 kilometer.

Dinsdag 14 maart: trainingsbericht moet wijken voor het grote nieuws dat Pantani van 22 tot 26 maart zijn rentree in het peloton maakt tijdens de Memorial Cecchi Gori.

Woensdag 15 maart: 120 kilometer.

Diezelfde woensdag arriveer ik in Cesenatico, bad- en havenplaatsje aan de Adriatische Zee, iets ten noorden van Rimini. Ik móét Pantani bezoeken. Niets geloof ik van alle speculaties in hijgerige Italiaanse kranten dat het afgelopen is met Pantani. Toch bonkt mijn hart, uit bezorgdheid.

Ook wil ik zijn vader Paolo (Ferdinando) bezoeken, diens piadina (een soort broodjes/kleine pizza's-kiosk) en de supportersclub. Nu ik hier toch ben, wil ik eindelijk ook wel eens Pantani's verloofde ontmoeten. De hoogblonde en fotogenieke Christine uit Zweden ken ik alleen van glimmend papier.

In de Tour de France van 1997 de rit naar Alpe d'Huez, trok ik de hele middag op met papa Pantani en de leden van Club Magico Pantani Cesenatico. Het was een mooie dag. Pantani 'deed' Alpe d'Huez met bijna 37 kilometer per uur. Hij won.

Die zaterdag gaf ik me uit voor manager van papa Pantani. Ik loodste papa en mijzelf langs alle Tour-beambtes bij de finish. De juichende Marco passeerde de meet en parkeerde zijn fietsje in mijn kruis. Na honderd kussen kreeg ook ik er één van papa. Uit dankbaarheid. Die dag was ik echt manager. In het massale gedrang had ik de fiets in mijn handen.

Cesenatico half maart is een stille badplaats waar een enkel hotel geopend is en honderden worden vertimmerd. Het is grijs deze woensdag. Ik wandel naar de Viale dei Mille waar papa Pantani woont. Hij zal mij herkennen. Hij wordt mijn entree tot Marco. De renner staat geen enkele journalist meer te woord, zei Mercatone Uno.

Nummer 136 telt zes bewoners, op het bordje rechts onderin staat Pantani en Belletti. Ze zijn niet thuis. Ook mijn volgende bezoek, de Viale De Amicis 95, loopt uit op een teleurstelling. Het supportershuis van Club Magico Pantani Cesenatico wacht op de sloop. Er hangt nog een Pantani-poster aan de muur, de deur is dicht, de grond bezaaid met vuilnis.

De broodjes/kleine pizza's-kiosk van papa Pantani aan de Viale Torino is ook al dicht. Op het groene raster hangt een papier: personeel gevraagd. Dit kan geen toeval zijn. Het bonkt in mijn hoofd: is Pantani nog wel de held van Cesenatico?

Waarom zie ik vrijwel nergens zijn beeltenis? Heeft iedereen hem laten vallen na het Giro-schandaal van vorig jaar? Papa Pantani leeft toch nog wel? En dat restaurant San Marco op de Piazza Fiorentini is - wedden? - vast niet naar de renner genoemd. Viale Fiorentini 19, mij opgegeven als het woonadres van Marco Pantani, bestaat niet eens!

's Avonds lees ik in de regionale krant dat de supportersavond in Cesenatico's Grand Hotel voor de andere lokale sportheld (AC Milan-trainer Zaccheroni, vroeger hotelier) liefst 150 bezoekers trok. Augustus 1998, na zijn dubbelslag in Giro en Tour, werd Pantani bij datzelfde hotel door vijftigduizend mensen toegejuicht. En dan nu al vergeten?

Een uur later, in restaurant Il Pirato, treedt de bemoediging binnen. Inderdaad, zegt de serveerster, is naar de renner vernoemd. (Marco Pantani heeft veel bijnamen). Sinds vorig jaar, vertelt ze. En Marco Pantani woont aan de Viale Fiorentina 19, even buiten de bebouwde kom. De supportersclub heeft trouwens een nieuw clubhuis betrokken, vlak bij het station.

Nog diezelfde avond in bar Del Corso zegt secretaris Benito Spighi van wielerclub Fausto Coppi dat ik de volgende dag van harte welkom ben voor een gezamenlijke training in voorbereiding op de dertigste Nove Colli-koers. Ook andere gepensioneerden/trainingsmaten inviteren mij van harte. Het wielerspektakel, in het heuvelachtige achterland van Cesenatico, heeft op 21 maart plaats.

Aan de muur van de bar hangen (jeugd)foto's van het beroemdste lid dat de club Fausto Coppi ooit heeft voortgebracht. Toen hij veertien was had Marco Pantani nog haar. En ook al die oren. Barman Alberto Amaducci wijst trots op de besnorde man die naast de jonge Pantani staat. "Mijn vader, Roberto. Zijn eerste trainer."

Klopt, zal garagist Savini de volgende dag zeggen."Amaducci was zijn eerste trainer, daarna nam ik als ploegleider Marco onder mijn hoede."

Die volgende dag schijnt de zon volop in Cesenatico. Alles zit plotseling mee. In een mum van tijd achterhaal ik waarom er gisteren bij papa Pantani niet werd opengedaan. Buurvrouw: "Hij woont sinds een jaar bij Marco." Ja, in dat hele grote huis aan de Viale Fiorentina, met dat zwembad, buiten de bebouwde kom. "Volare! Het is ze naar het hoofd gestegen."

Het nieuwe supportershome, nabij het station, is ook al snel gevonden. Het is gesloten, maar door de ramen is van alles te zien. Hoog aan de wand, van links naar rechts, is Marco Pantani's loopbaan per wielertruitje uitgebeeld. Te beginnen met een blauw-wit gestreept truitje van club Fausto Coppi (hij was zeven toen hij begon) tot en met het geel van de Tour, het roze van de Giro en het nationale shirt waarin hij bij het WK in Colombia derde werd.

Midden in het clubhuis staat een tafel met daarop een zeker een meter hoge trofee, een nepgouden 'zuil', met een wielrennertje ervoor.

Met dank aan garagist Savini weet ik waar die trofee voor staat. "Die won Marco als junior, met de ploeg. Samen met vijf andere jongens." Horendol werd toenmalig ploegleider Savini van Marco Pantani. "Hij liet altijd opzettelijk de anderen wegrijden. Dan kon hij ze daarna op een klim weer inhalen. Een spelletje."

De vergelijking met Pantani's laatste serieuze koersdag dringt zich op. Op vrijdag 4 juni 1999, de Giro-bergrit naar Oropa, kreeg rozetruidrager Pantani materiaalpech en moest hij iedereen inhalen. Dat deed hij dan ook. Savini weet niet of het 'een spelletje' was. Hij arriveerde pas de volgende dag in Madonna di Campiglio, met 200.000 anderen, de plaats waar Pantani vanwege 'vals spel' (officieel: gezondheidsredenen) uit de Giro werd gezet.

Donderdagmiddag in Cesenatico, Vittorio Savini vouwt demonstratief de handen ineen. Het is mooi geweest zo met de informatieverstrekking. Hij heeft álles verteld. Over zijn telefoongesprek met Pantani van de avond tevoren via bedrijfsgegevens van Mercatone Uno tot en met het ledenbestand van de fanclub.

Het telefoongesprek laat zich aldus samenvatten: "Alles gaat goed met Marco, hij gaat de Giro winnen." Met Pantani's werkgever Mercatone Uno gaat het eveneens goed. De supermarktketen heeft in Italië zeventig vestigingen, er komen er dit jaar tien bij. Dat wordt toegeschreven aan het zogeheten 'Pantani-effect'. Ook de fanclub kon meer leden begroeten onmiddellijk nadat Pantani wegens vermeend epo-gebruik uit de Giro was gezet.

Savani wappert met ongeopende enveloppen van nieuwe aspirant-leden: "We hebben er nu precies 999. Ons record, twee jaar terug, was 3.500 leden. Ieder jaar weer moet men zich opnieuw inschrijven."

Op dé vraag antwoordt Savini: "Dat weet ik niet. Wie zegt dat hij écht schuldig was? Dat blijft voor altijd een punto interrogativo."

Dit vraagteken kan Marco Pantani zelf niet wegnemen. Noch de medebewoner papa Pantani, op wie ik dezer dagen zo mijn hoop had gevestigd. Marco Pantani's nieuwe woning, in geel uitgevoerd, is omsloten door een groot hek. Twee keer ging ik langs, twee keer belde ik bij zowel Marco als papa aan. Twee keer gebeurde er niets. De telefoon werd niet opgenomen.

In de tuin wapperde Pantani's handelsmerk: een zwarte piratenvlag. Bij een van de garages stonden twee onbeschadigde auto's. Een Fiat 500 en nog een andere kleine personenauto.

Vittorio Savini: 'Wie zegt dat hij echt schuldig was? Dat blijft voor altijd een punto interrogativo'

Wielrennen

Felice Gimondi: 'Hij moet weer coureur worden. Voor de Giro moet hij niks presteren'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234