Zaterdag 21/05/2022

Het reünie-interview van

Het Goede Doel

Als we wat kunnen jennen is het al lang goed

Op het eerste gezicht hebben ze weinig met elkaar gemeen. De ene, de zanger uiteraard, heeft een grote mond en spreekt meestal voor hij nadenkt. De andere is rustiger, bedachtzamer ook. Niet zo'n brulboei. Maar na jarenlang geruzie zijn Henk Westbroek en Henk Temming opnieuw Het Goede Doel, naast Doe Maar dat andere icoon uit de nederpop, en met 'België' op 0110 bovendien verantwoordelijk voor het enige moment waarop Koen Wauters en Tom Barman een duet hebben gezongen. 'Een van de weinige voordelen van ouder worden is dat je jezelf geen valse verwachtingen meer oplegt.'

DOOR BART STEENHAUT / FOTO ALEX VANHEE

We hebben afgesproken bij Henk Temming thuis, maar gek genoeg is het Henk Westbroek die de gastheer speelt. Hij loopt voortdurend op en neer om zijn glas whisky bij te vullen, stelt vast dat de lege mokken koffie bij moeten worden gevuld en voert tijdens het gesprek het hoogste woord. Het huis - groot, naar Nederlandse normen - ligt bezaaid met cd's, dvd's en Kuifjememorabilia. "Allemaal cadeau gekregen", verontschuldigt Temming - galant, een denker - zich.

Hoewel ze erg verschillend zijn, voel je dat ze het grootste deel van hun leven samen hebben doorgebracht, zodat het onvermijdelijk is dat ze ook nu weer in elkaars biotoop verzeild zijn geraakt.

Westbroek en Temming zijn jeugdvrienden. Ze studeerden samen, gingen samen naar de film en deelden hun vakanties. Dat ze ook samen muziek gingen maken was veeleer toevallig. Dat ze er algauw heel succesvol mee werden nog meer. "Het was er ons gewoon om te doen mensen tegen ons in het harnas te jagen", stelt Westbroek. "En dat lukte uitstekend. Overal waar we speelden, werden we nadien voor het leven verbannen. Op het eind van de jaren zeventig had je in Nederland een circuit van jeugdhuizen waar men vond dat iedereen die er over de vloer kwam naar een hoger plan moest worden getild. Een oude, socialistische gedachte. Op zich heel prijzenswaardig, maar tegelijk ook erg humorloos. Dat botste dus vaak met onze ironische teksten. In zekere zin is ons uitgangspunt nog altijd hetzelfde: zolang we kunnen jennen, in het allang goed. "

Was het van meet af aan een uitgemaakte zaak dat Nederlands de voertaal van Het Goede Doel zou worden?

Westbroek: "Engels blijft natuurlijk het Esperanto van de popmuziek. Aanvankelijk moesten we ons zelfs komen verantwoorden in allerlei debatprogramma's. Omdat dat zogenaamd niet kon, popmuziek in het Nederlands. Nu, ik heb het voorrecht om het al veertig jaar uit te houden met een Britse vrouw, en die ligt vaak dubbel als ze hoort wat voor kromme teksten Vlaamse en Nederlandse bands er in het Engels uitslaan. Wat dat betreft waren vooral The Scabs niet te kloppen. Drie verschillende accenten in één zin, dat soort dingen. Echt kleuterniveau. Ik heb me dat ooit eens laten ontvallen, en dat werd me door Guy Swinnen niet in dank afgenomen. Dat soort fouten maak je vanzelf wanneer een taal niet in je systeem zit. Meteen ook de verklaring waarom de meeste Belgische en Nederlandse bands het in het buitenland niet redden."

Hadden jullie ook een doel voor ogen? Werden er stiekem grootse ambities gekoesterd?

Westbroek: "Eerlijk? Nee. Ik was wetenschapper van opleiding, en muziek maken leek me gewoon een spannendere hobby dan postzegels verzamelen. Het was leuk om te doen, en je kon er een biertje bij drinken. Alleen al uit de groepsnamen kon je afmeten dat de ambities veeleer bescheiden waren: Toontje Lager, Het Klein Orkest, Doe Maar, Het Goede Doel... Daar sprak niet direct een carrièreplan uit. Iedereen deed maar wat.

"Al was het geen toeval dat plots zoveel bandjes in het Nederlands gingen zingen. Je had een uitgebreid gesubsidieerd jeugdhuizencircuit, toen, en als je in je eigen taal zong kon je overal spelen. De meeste van de groepen maakten al jaren muziek voor ze naar het Nederlands overschakelden. Bovendien: op het eind van het jaar hadden de jeugdhuizen nog zoveel geld in kas dat je vaak het dubbele kreeg uitbetaald van wat je anders kon verdienen. Hun geld moest op, want anders zouden ze de volgende keer veel minder budget krijgen. Later zijn die buurthuizen wegbezuinigd en viel ook die speelmogelijkheid weg."

Jullie vormden, samen met Doe Maar en Frank Boeijen, de pijlers van een generatie pioniers. Tot dan toe werd Nederlands enkel in de kleinkunst en het levenslied gebruikt. In de popmuziek was het al bij al een nieuw gegeven.

Westbroek: "We voelden ons pioniers in de zin dat we niet wisten of er wel een publiek bestond voor wat we deden. We hebben bovendien pas een plaat opgenomen toen we aan ons derde repertoire toe waren. Voordien schreef ik spottende, vaak wat wrange punkteksten. (declameert) Ga maar dood, opa, ga maar dood / Of blijf nog even leven / Bekijk het maar / Het interesseert ons echt geen kloot / Het is ons om het even. Daar kregen we dan bakken kritiek op, terwijl de clou van dat nummer net was dat we ons toen zelf ook al oud voelden. We wilden er vooral een beeld mee schetsen van hoe veel mensen stilzwijgend over ouderen dachten. En daar zongen we dus over."

Temming: "Dat je dat nog wéét. (tegen mij) Tegenwoordig heeft mijnheer hier een autocue nodig omdat hij zijn teksten niet meer kan onthouden."

Jullie eerste elpee was destijds het meest succesvolle Nederlandstalige debuut ooit. Was dat een omwenteling?

Westbroek: "Natuurlijk. Ik had op dat moment een keurig baantje bij het Nederlands Instituut voor Sociaal Sexuologisch Onderzoek, en plots werd de theorie in praktijk omgezet. (lacht) Al werd mijn leven er, zeker in het begin, niet aangenamer op. Ik had geen idee hoe ik met al die aandacht om moest gaan. Het is bizar, hoor. Als er op de markt van liefde en erotiek iets te verdelen was, stond ik altijd achteraan. En nu wilde plots iederéén met me naar bed."

Je vroeg je af waar je dat aan te danken had?

Westbroek: "Ja. Want ik was er in die paar maanden zeker niet knapper of slimmer op geworden. In Nederland moest je bijna vier weken wachten voor je met een pijnlijke kies naar de tandarts kon, maar ik mocht dadelijk langskomen. Mensen gingen anders tegen me doen. Ik stapte de slager binnen om een half pond gehakt te kopen, en ongevraagd kreeg ik een hele koe mee. 'Omdat jij het bent, Henk.' Daar word je toch een beetje anders van. Maar na een half jaar was ik gewend aan dat soort aandacht en vond ik mijn eigen plek weer."

Temming: "In elke band is er altijd maar één die daar last van heeft: de zanger. Zelf vond ik mijn leven niet zo drastisch veranderd."

Uit alles wat Het Goede Doel doet, spreekt een eigenaardige mengeling van ironie en engagement, twee dingen die doorgaans niet goed samengaan.

Westbroek: "We hebben daar ook al vaak last mee gehad, maar het is eigen aan mijn karakter. Ik spot graag, vooral met dingen waar eigenlijk niet mee gespot mag worden. Maar tegelijk pleit ik, net als elke weldenkende mens, voor een betere wereld. Alleen tracht ik dat niet te doen door open deuren in te trappen.

"We zijn ooit door het ANC gevraagd om een nummer op te nemen voor een plaat tegen racisme, toen dat nog officieel bestond in Zuid-Afrika. Toevallig hadden we net een nummer klaar over een racist. We hadden het met opzet 'De idioot' genoemd, zodat de boodschap zeker zou overkomen. Als ik 's morgens de krant lees / Moet ik om de hele derde wereld janken / Overal zijn er weer negers doodgemaakt / Maar ik ben mooi een blanke. En hoewel het op een plaat voor het ANC stond, werden we jaren later nog voor racisten versleten. Als je iets in de ik-vorm zingt, uiteindelijk niet meer dan een stijlfiguur, denkt men steevast dat je je persoonlijke visie kenbaar maakt. Dat heb ik altijd wat bizar gevonden. Als een auteur een thriller over een massamoordenaar schrijft, is er toch ook niemand die denkt dat hij er eerst zelf een paar heeft omgelegd?"

Wie ironie als stijlvorm hanteert, heeft niettemin vaak moeite om het diepste van zijn emoties te laten zien. Geldt dat ook voor jou? Ontdek je bij het herlezen van je eigen teksten nog wel eens facetten van je persoonlijkheid waar je je eerder nooit van bewust was geweest?

Westbroek: "Ik leer mezelf vooral te vergeten, ook al omdat ik dus geen enkele tekst kan onthouden. Hooguit word ik bij het herlezen wel eens door een zekere trots overvallen, of door ergernis. Maar nooit vraag ik me af wat een tekst over mezelf zegt. Ik behoor niet tot de psychologiserende klasse. De meeste mensen hebben sowieso een vertekend zelfbeeld. Doorgaans vinden ze zich knapper, leuker en slimmer dan ze in werkelijkheid zijn. Ik vorm daarop geen uitzondering. Die zelfoverschatting, of omgekeerd het voortdurend neerhalen van wat je zelf doet, is des mensen. Niet toevallig, dus, dat er psychologen en psychiaters bestaan om dat beeld weer een beetje recht te beitelen."

Leunt je eigen zelfbeeld dichter tegen de werkelijkheid aan naarmate je ouder wordt, denk je?

Westbroek: "Ik heb alleszins beter met mijn gebreken leren leven. Ik weet van mezelf dat ik een kort lontje heb, ik ben een echte driftkikker, en dat waardeer ik absoluut niet aan mezelf. Als ik explodeer, kan ik mezelf niet in de hand houden. Twee minuten later ben ik dat alweer vergeten, maar andere mensen niet. Dat is een flink nadeel."

Temming: "Een van de weinige voordelen van ouder worden is dat je jezelf geenvalse verwachtingen meer oplegt. Ik weet wat ik kan en waar mijn beperkingen liggen. Dat is prettig. Mocht ik dat op mijn twintigste hebben geweten, dan had mijn leven wellicht veel beter besteed geweest. De hele jaren zeventig heb ik zo weinig gedaan dat ik ze me vandaag niet eens meer herinner. Terwijl: ik rookte niet en ik bleef van de drank af. Ik ga nu veel verstandiger met mijn tijd om."

Omdat je die sneller voelt wegtikken?

Temmink: "Dat zal vast meespelen, ja."

Westbroek: "Ik ben vooral minder naïef geworden. Natuurlijk draagt mijnheer Obama mijn bewondering weg, maar ik weet nu al dat de media die hem momenteel op handen dragen over zes maanden heel anders tegen hem aan zullen kijken. Omdat blijkt dat de helft van wat hij wil niet waar valt te maken. Voor de goede orde: ik ben blij dat de volgende president van de Verenigde Staten een intelligente, kritische man is die de beste bedoelingen heeft en bovendien een zekere visie op de wereld etaleert. Maar ik denk toch dat het fout zal aflopen, omdat ik dat scenario al zes keer eerder heb gezien. Kijk naar Tony Blair. Als ik zijn blunder over de inmenging in Irak even buiten beschouwing laat, heeft die veel goede dingen gedaan voor Groot-Brittannië. Maar die domme fout heeft hem niettemin zijn kop gekost. Ook al omdat hij daar tegen beter weten in aan vast is blijven houden. In plaats van even de moed op te brengen toe te geven dat hij zich vergist heeft."

Ben je zelf iemand die gemakkelijk fouten toegeeft?

Westbroek: "Dat heeft me nooit veel moeite gekost, ik heb de bal al zo vaak misgeslagen. Als je dat niet kunt, ben je hersendood. Weet je waar ik een hekel aan heb? Aan mensen van het (verheft zijn stem en steekt vingertje op) 'ik heb het altijd gezegd'-slag. Omdat die effectief nooit veranderen, wat ik saai vind. Een van de aardigheden in dit leven is toch dat je je ontwikkelt en over een aantal cruciale thema's wezenlijk anders begint te denken.

"Dat zie je zelfs in de Europese politiek. Jarenlang heeft iedereen geroepen dat alles geprivatiseerd en geliberaliseerd moest worden. De markt moest zogezegd haar werk kunnen doen. Nu we midden in een diepe crisis zitten, komt men daar stilaan van terug. Terwijl ik altijd al heb gezegd dat het ons ooit zuur op zou breken. (lacht)"

Zelf hebben jullie onderling ook een crisis achter de rug, en een tijdlang werd er zelfs niet meer gepraat. Zijn dat verloren jaren, achteraf beschouwd?

Westbroek: "Nee."

Temmink: "We hebben afzonderlijk van elkaar ook goede, boeiende dingen gedaan. Ik heb met andere groepen gewerkt en wat televisieopdrachten gedaan. Dingen waar ik erg goed van kon leven."

Westbroek: "Die ruzies van vroeger zijn uitgepraat en het heeft geen zin om daar nog op terug te komen. We hadden trouwens eerder al eens een reünieconcert gegeven onder de alleszeggende titel Tien Jaar Gelukkig Uit Elkaar. We hebben het als vanzelf bijgelegd, en het belangrijkste is dat Het Goede Doel weer een lopend project is waarmee we straks in de Ahoy staan. Wie weet raken we dit jaar zelfs eindelijk eens in België."

Dat zeg je alsof het een berg is waar je over moet.

Temming: "We hebben België altijd een ontzettend leuk land gevonden, en we komen er ook vaak. Alleen: nooit om op te treden. Ik herinner me welgeteld één concert, op een festivalletje. Dat werd na dertig minuten afgebroken omdat er een boel schreeuwlelijkerds voor het podium stonden die allemaal hakenkruisen op hun voorhoofd hadden getekend. Heel onaangenaam, vooral toen ze met messen begonnen te gooien. Toen dacht ik: het is leuk geweest. Dat is onze enige live-ervaring in België tot nog toe.

"Maar we kijken erg graag naar de Vlaamse televisie, al is het maar omdat jullie meesters zijn in het maken van domme spelletjes waar je toch naar blijft kijken: De slimste mens, Blokken... Er komt geen eind aan."

Westbroek: "Als ik op Canvas naar nieuwsprogramma's kijk, merk ik ook dat jullie een stuk beter kunnen debatteren dan wij. Bij jullie verloopt zo'n gesprek tussen politici echt op het scherp van de snee."

Terwijl het cliché in Vlaanderen net het omgekeerde zegt: Nederlanders zijn van nature veel welbespraakter.

Westbroek: "Nou, zo'n man als Tobback hebben wij in Nederland niet, hoor. Die blijft in elke discussie overeind. En niet dat ik er verder veel sympathie voor heb, maar die kerels van het Vlaams Belang zijn stuk voor stuk goede debaters. Precies dat maakt hen net zo gevaarlijk, uiteraard. Anderzijds: dat verplicht de tegenpartij ertoe om ook beter te argumenteren. Bij ons heb je Paul & Witteman, maar dat verloopt allemaal veel braver. Die halen het niet op die scherpe presentatrice bij jullie."

Phara?

Westbroek: "Ja, dat is ze. Een echte vakvrouw met heel gemene vragen. Net zoals je dat van iemand in haar positie mag verwachten."

Jullie bekendste nummer, 'België', is sinds het 0110-concert in Antwerpen haast een nieuw volkslied geworden. Daar werd het vertolkt als duet tussen dEUS en Koen Wauters. Trots?

Temming: "(valt uit de lucht) Nul één tien? Nooit van gehoord."

Westbroek: "Ik zat die avond toevallig wat te eten in Antwerpen, en op de achtergrond hoorde ik een flard van wat ik dacht dat ons nummer was. Waarop mijn vrouw me aanmaande om maar eens wat minder te gaan drinken. Achteraf heb ik het YouTubefilmpje toegestuurd gekregen, maar ik was helemaal niet op de hoogte dat dEUS dat nummer die avond zou brengen. Anders was ik wel komen meezingen. Ik voelde me ontzettend vereerd, alleszins."

Al kan ik me niet van de indruk ontdoen dat jullie de draak steken met ons land.

Temming: "Het was als grap bedoeld, destijds, dat is waar. Maar niet zoals jij het voorstelt. België werd in Nederland sterk geridiculiseerd toen, en dat was voor ons net de reden om jullie heel erg au sérieux te nemen."

Westbroek: "In het nummer vegen we met elk denkbaar land de vloer aan. Nergens voelen we ons thuis. Niet in Amerika, niet in Rusland, zelfs niet in Australië. De enige plek die ons aansprak, was dat kleine, onschuldige landje waar ze met zo'n mooie tongval praten. Al moet ik bekennen dat we jullie voor de Engelstalige versie verraden hebben voor Luxemburg."

Dat verlangen naar een andere horizon blijft je bezighouden, merk ik. Je hebt er met 'Emigreren' zelfs opnieuw een nummer over geschreven, een soort vervolg op 'België'.

Westbroek: "Dat klopt wel, ja. Als je koud naar de cijfers kijkt, stel je vast dat er jaarlijks honderdduizend mensen uit Nederland wegtrekken en dat we er maar veertigduizend nieuwe binnen krijgen. Voor het eerst sinds de jaren vijftig zijn we een emigratieland geworden. Boeren, informatici, loodgieters... Allemaal trekken ze weg, omdat ze denken dat ze het elders beter zullen hebben. Je hoort altijd dat we hier in het Westen met een immigratieprobleem kampen. Niet dus, want wie hier weggaat is doorgaans goed opgeleid, en daar hebben we met zijn allen mee aan betaald. Het is kapitaalvlucht, maar dan zonder de bankrekening. De reden waarom mensen vertrekken, is trouwens vaak triviaal. De aanleiding voor het nummer was een stuk in de Volkskrant waarin een man aan het woord kwam die met zijn familie uit Nederland was weggegaan omdat hij het niet meer kon opbrengen om de hele dag in de file te staan. En als hij al eens gas gaf, stak er een bekeuring onder de spoiler. Daar wordt met geen woord over gerept, terwijl het me toch een thema lijkt om een maatschappelijk debat over op te zetten."

Ten slotte: jullie cd is gratis en legaal te downloaden, maar in ruil vragen jullie - vrijblijvend - om een goed doel in Afrika te steunen. Lukt dat een beetje?

Westbroek: "De giften blijven een beetje achter, maar daar wordt inmiddels werk van gemaakt. De cd is al 100.000 keer gedownload, de single 140.000 keer, dat zijn getallen die niet meer van deze tijd zijn. Alleen: voor de radio bestaan die nieuwe nummers niet, en de charts wil ze niet mee rekenen omdat we er geen geld voor vragen, terwijl het bedrijf dat we als sponsor hebben aangetrokken ons voor elke download nochtans netjes de royalty's uitbetaalt.

"Kortom, de hitparade wordt volgens een verouderd businessmodel samengesteld. Anders hadden we moeiteloos een half jaar op één gestaan. Je hebt wel een bedrijf, Hitmakers heet het, geloof ik, waar je een hit kunt kopen. Maar daar doen we niet aan mee."

Ogenblikje. Een bedrijf waar je een hit kunt kopen?

Westbroek: "Jazeker. Dat kost je 1.000 euro, en je staat gegarandeerd in de top tien. Vroeger had je ook wel eens artiesten die hun eigen singletjes gingen kopen, maar dat had nauwelijks effect omdat het toen nog om grote aantallen ging. Intussen is de markt zodanig ingestort dat je met vijfhonderd exemplaren al hoog genoteerd staat. Dat bedrijf trekt gedurende twee weken het land rond om al je cd'tjes op te kopen. Dat is nuttig, omdat je met een hit veel gemakkelijker aan optredens raakt. Maar het blijft bedrog, en onder die voorwaarden hoeft het ook niet voor ons. Je hebt ons daarnet ironisch genoemd, en dat klopt. Maar ik hoop dat ik nooit zo cynisch word."

De fysieke versie van Gekkenwerk van Het Goede Doel wordt verdeeld door Bertus, maar is ook gratis en legaal te downloaden via www.it-staffing.nl. Concertinfo op www.hetgoededoel.be.

Henk Temming: 'Ik weet inmiddels wat ik kan en waar mijn beperkingen liggen. Mocht ik dat op mijn twintigste hebben geweten, dan had mijn leven wellicht veel beter besteed geweest. De hele jaren zeventig heb ik zo weinig gedaan dat ik ze me niet eens meer herinner'

Henk Westbroek: 'Alleen al uit de groepsnamen van toen kon je afmeten dat de ambities veeleer bescheiden waren: Toontje Lager, Het Klein Orkest, Doe Maar, Het Goede Doel... Daar sprak niet meteen een carrièreplan uit'

Henk Westbroek: 'Ik had geen idee hoe ik met al die aandacht om moest gaan. Als er op de markt van liefde en erotiek iets te verdelen was, stond ik altijd achteraan. En nu wilde plots iederéén met me naar bed'

Henk Westbroek: 'De meeste mensen hebben sowieso een vertekend zelfbeeld. Doorgaans vinden ze zich knapper, leuker en slimmer dan ze in werkelijkheid zijn. Ik vorm daarop geen uitzondering'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234