Maandag 24/01/2022

InterviewStefan Magez

Het succes van de Zuid-Koreaanse aanpak: ‘Er is hier gewoon geen discussie over mondmaskers’

null Beeld AFP
Beeld AFP

Met zo’n 400 dagelijkse besmettingen op een bevolking van 50 miljoen geeft Zuid-Korea België het nakijken. Vanop het schiereiland vergelijkt de Belgische immunoloog Stefan Magez oost met west. ‘Als ik een koffie wil gaan drinken, dan kan dat.’

Yannick Verberckmoes
Een gezondheidswerker neemt een neusstaal van een man in een testcentrum in Seoel, Zuid-Korea. Beeld AP
Een gezondheidswerker neemt een neusstaal van een man in een testcentrum in Seoel, Zuid-Korea.Beeld AP

U kent Samsung als een merk voor telefoons, maar wat weinig mensen weten is dat de Koreaanse Samsung Group ook actief is in de biotechnologie. Stoffen voor tests om bijvoorbeeld antistoffen tegen corona op te sporen in het lichaam, worden in Korea gemaakt. Die biotechindustrie is een van de redenen waarom de immunoloog Stefan Magez zo’n vijf jaar geleden een tijdelijke overstap maakte van de VUB naar de Koreaanse campus van de UGent in Incheon, vlak bij de hoofdstad Seoel.

“Een groot deel van de wereldwijde productiecapaciteit voor tests op virussen of parasieten, zit hier”, zegt Magez. “Ik ben initieel naar hier gekomen om bij te leren over hoe ze zulke dingen maken. Zij hebben experts als ik dan weer naar hier gehaald om een nieuwe generatie biotechnologen op te leiden. Mijn onderzoek spitst zich vooral toe op parasitaire infecties.”

Hoe is het nu om te leven zonder lockdown?

Magez: “Welja, als ik een koffie wil gaan drinken, dan kan dat. Al wordt het aantal mensen in een zaak wel beperkt. Gedurende de hele pandemie zijn ook de winkels opengebleven. Van een landelijke lockdown is er op geen enkel moment sprake geweest. Aan het dagelijkse leven is er dus weinig veranderd. Maar bezoeken aan woon-zorgcentra en religieuze bijeenkomsten zijn wel meteen ingeperkt. Scholen zijn van in het begin dichtgegaan. Ook wij op de UGent-campus zijn meteen overgeschakeld op online lesgeven.”

Het beleid wil de scholen in Vlaanderen zolang mogelijk openhouden, omdat de maatschappelijke kost anders te groot is. Waarom heeft Korea ze dan meteen dichtgedaan?

“Omdat jongeren, die elkaar tegenkomen, nu eenmaal een risico zijn. Zij ontwikkelen ook minder snel symptomen en voelen zich dus niet ziek. Als je ze laat doen, kunnen ze dus met een infectie blijven rondlopen. Daarop heeft de Koreaanse overheid snel willen ingrijpen. Iedereen die oud genoeg is om op zijn benen te staan, draagt hier ook een mondmasker. Het maakt niet uit of je drie jaar bent of 75. Er is hier gewoon geen discussie over. Wat me vijf jaar geleden al opviel, is dat studenten als ze een verkoudheid hadden, een mondmasker meenamen naar de les. Voor zo’n student ging zitten bood hij ook zijn verontschuldigingen aan aan zijn medestudenten. Je wil hier niet verantwoordelijk zijn voor de besmetting van iemand anders.”

Waar tonen de beperkingen zich nog? Het is blijkbaar heel moeilijk om het land binnen te komen?

“Zeker, voor reizigers zijn er heel strenge regels. Zij worden op de luchthaven getest en voor twee weken overgebracht naar een quarantainehotel. Tijdens die quarantaine is het absoluut verboden om de deur van hun kamer uit te komen. Het eten wordt zelfs gebracht. Quarantaine betekent dus echt binnenblijven. Je moet een app op je telefoon installeren, waarmee je ook meerdere keren per dag moet aangeven of je symptomen hebt. Wie de quarantaineregels overtreedt, moet terug naar huis en krijgt een levenslang verbod om Korea nog binnen te komen. Er wordt dus echt niet mee gelachen.”

Korea heeft ook heel snel een testing-en-tracingsysteem uitgerold, waardoor het ook mogelijk is om te weten op welke plaatsen de besmettingen zich voordoen. Hoe werkt dat?

“Qua testing is er van in het begin van de pandemie getest op PCR-niveau, wat betekent dat men echt kon vaststellen of iemand besmet was. Men keek dus niet naar de antistoffen. Van in maart is de Koreaanse overheid ook begonnen met massale tracing via een gsm-app. Maar de overheid gaat nog verder dan dat. Stel dat een besmet persoon een taxi heeft genomen, dan worden ook alle betaaltransfers voor die taxi opgevraagd om te weten wie er nog in die auto heeft gezeten. Ook die mensen worden dan gecontacteerd.”

Dat is toch een Big Brother-staat?

“Ja, en die bestond ook al van voor de pandemie, alleen is die nu wel heel zichtbaar. Korea had al een heel groot cameranetwerk, maar nu wordt dat ook gebruikt om te kijken of mensen zich wel aan hun quarantaine houden. Maar het werkt dus wel. Ik vergelijk altijd Seoel, België en New York met elkaar omdat ze ongeveer even veel inwoners hebben. In Seoel zijn er meer dan 330 doden gevallen, in New York meer dan 27.000 en in België meer dan 21.000. De bevolking heeft er dan ook iets voor over om het dodental zoveel lager te houden dan in de VS of Europa.”

Immunoloog Stefan Magez. 'Ik vergelijk altijd Seoel, België en New York met elkaar omdat ze ongeveer even veel inwoners hebben. In Seoel zijn er meer dan 330 doden gevallen, in New York meer dan 27.000 en in België meer dan 21.000.' Beeld RV
Immunoloog Stefan Magez. 'Ik vergelijk altijd Seoel, België en New York met elkaar omdat ze ongeveer even veel inwoners hebben. In Seoel zijn er meer dan 330 doden gevallen, in New York meer dan 27.000 en in België meer dan 21.000.'Beeld RV

Anders dan China is Zuid-Korea een democratie. Bestaan er ook wetten om dat Big Brother-apparaat te reguleren?

“Ja, daar is redelijk wat aandacht naar gegaan. De staat moet nog altijd een aanleiding hebben om gegevens – bijvoorbeeld over die taxi – op te vragen. Over privacy is ook heel wat te doen geweest, omdat veel besmettingen zijn voorgekomen bij kerkgemeenschappen, die al dan niet legaal samenkwamen. Die mensen zijn bijzonder gevoelig voor hun privacy. Sommigen behoren tot eerder sekte-achtige kerken, waarvan de leden niet graag toegeven dat ze er deel van uitmaken.”

Zijn de privacykosten de gezondheidsbaten waard?

“Ik kan enkel zeggen dat die balans hier anders ligt. Elke dode wordt hier beschouwd als een ramp. Iedereen weet dat het niet makkelijk is voor studenten om online te werken. Maar in vergelijking met een verpleegkundige die maanden lang covidpatiënten moet verzorgen en ziet sterven, valt dat nog mee. Zulke scenario’s zijn hier vermeden. Als er in Korea zo veel slachtoffers gevallen waren als in België, was de regering ook niet blijven zitten.

“Een van de redenen waarom Korea zo goed was voorbereid, is omdat het land in 2015 zwaar is getroffen door het MERS-virus. Omdat de regering eerst slecht reageerde, heeft dat een grote politieke impact gehad. De minister van Volksgezondheid had aanvankelijk geaarzeld om de namen van ziekenhuizen vrij te geven, waar MERS-patiënten werden behandeld. Hij heeft dan publiek zijn excuses aangeboden en is opgestapt. Maar de regering heeft die uitbraak dan wel onder controle gekregen. Om u een idee te geven: op een bevolking van 50 miljoen zijn toen ‘slechts’ 38 doden gevallen.”

Tijdens de coronacrisis heeft president Moon Jae-in ook al kritiek gekregen, omdat Zuid-Korea achter loopt met de vaccinaties. Hoe staat het daar nu mee?

“Dat klopt, die starten pas eind deze maand. Ondertussen wordt er volop gebouwd aan meer dan 250 vaccinatiecentra. Ik denk dat het heel snel zal gaan om de volledige bevolking te vaccineren, want er moeten eerst voor iedereen twee doses beschikbaar zijn voor de start.”

Waarom is men er niet eerder aan begonnen?

“Ik denk dat ze het niet zo graag toegeven. Maar eigenlijk doen de Koreanen alles graag zelf. Er liep een eigen vaccinprogramma, maar dat is tot nog toe niet rond gekomen. Het resultaat is dat de Koreanen dan maar doses zijn gaan aankopen van farmabedrijven, en ook productielicenties. Ze willen dus niet enkel afhankelijk zijn van buitenlandse leveringen. Een deel van de productie van de AstraZeneca-vaccins of van het Russische Spoetnik V gebeurt trouwens ook hier.”

Japan start ook pas eind deze maand met de vaccinatie. Brengt dat de Olympische Spelen van deze zomer in gevaar?

“Ik denk dat er sowieso nog erg zware restricties zullen zijn, misschien worden het dit jaar Olympische Spelen zonder publiek. Ook in Japan zal de vaccinatie allicht vlot verlopen. Maar je zit daar met een bevolking van meer dan 120 miljoen mensen, dan wordt het nu toch heel laat om ze allemaal te gaan vaccineren. Een vaccin heeft ook nog steeds tijd nodig om het immuunsysteem te activeren.”

Omgekeerd: hoe kijken Aziaten nu naar Europa? Zijn we onze status in de wereld aan het verliezen, omdat we de pandemie maar niet onder controle krijgen?

“Absoluut. Dat hoor je mensen zeggen, als je er op straat mee spreekt. Ook bij mijn studenten merk ik nu minder animo om naar Europa te trekken dan vroeger. In Europa hebben we de rechten van het individu ook altijd als vanzelfsprekend beschouwd, maar in de rest van de wereld ziet men die als een luxe of een privilege. In tijden als deze betaal je daar een prijs voor, die je kan tellen in mensenlevens. Deze pandemie gaat een blijvende invloed hebben, denk ik. Aziaten hebben nu in een keer door waar ze staan in de wereld.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234