Dinsdag 09/08/2022

AchtergrondDe Megastad

Hier durft niemand je in de ogen te kijken

In de financiële wijk van Shanghai. De Chinese behoefte om confrontatie te vermijden gaat ver.    Beeld Getty Images
In de financiële wijk van Shanghai. De Chinese behoefte om confrontatie te vermijden gaat ver.Beeld Getty Images

Metropolen bieden een groeiend deel van de wereldbevolking onderdak. Hoe houden mensen het daar leefbaar? Correspondenten doen wekelijks verslag vanuit hun eigen megastad. Deze week: Eefje Rammeloo vanuit China.

Eefje Rammeloo

Als ik voor de zoveelste keer tijdens een wandelingetje in Den Haag mijn ogen neersla, begint het toch een beetje unheimisch te voelen. Al die mensen die recht in mijn ogen kijken - ik ben het niet meer gewend. En dan loopt er nog slechts een handjevol zielen op straat, in dit Nederlandse poppenstadje.

In Shanghai lopen tig keer zoveel mensen rond, maar daar kijkt bijna nooit iemand me recht aan. Het is een fenomeen dat niet eens opvalt - tot een koffieverkoper, een voorbijganger die in de weg loopt, of gewoon een gesprekspartner die tegenover me zit opeens zijn blik opslaat. Het voelt als een confrontatie. De ander maakt contact, is bereid tot een gesprek, daagt met haar nieuwsgierigheid die van mij uit, en is niet bang dat ik terugpraat.

De Chinese behoefte om confrontatie te vermijden gaat ver. Bij een aanrijding tussen twee auto’s zie je de bestuurders vaak uitstappen, zwijgend de schade bestuderen en - als het meevalt - weer instappen zonder een woord te wisselen. Scooterrijders of fietsers die botsen kijken nadrukkelijk de andere kant uit terwijl ze de frames uit elkaar trekken en weer opstappen.

Mijn dochter was eens aan het touwtjespringen met haar vriendinnetje. Alles in de woonkamer trilde, maar nog voor ik ze tot de orde kon roepen, klopte de portier aan: of het wat rustiger kon. De buren die altijd vriendelijk knikten als we elkaar in de gang tegenkwamen hadden bij hem geklaagd. Niet bij mij, want dat zou ongemakkelijk zijn.

Het heeft zo zijn voordelen. Sommige buitenlanders roemen de veiligheid als een bijkomend voordeel van het autoritaire Chinese regime. In geen ander land loop je ‘s avonds zo fluitend, en zo op je gemak naar huis. Mijn fiets hoef ik niet op slot te zetten. En mijn tas met mijn hele hebben en houwen erin, laat ik rustig in de kleedkamer van de sportschool staan.

Jaren geleden, toen China nog contant geld gebruikte, werd een vriend door twee jongens beroofd bij de pinautomaat. Toen de overvallers hem lieten gaan, gaven ze hem wat van zijn eigen geld mee voor de taxi. Geneerden ze zich voor hun actie? Voelden ze mee met mijn vriend die thuis moest zien te komen zonder geld? Of was het een beleefd automatisme?

Met het autoritaire regime heeft dit niet veel te maken, denk ik. Natuurlijk zijn Shanghainese overvallers bang om gestraft te worden, maar ik denk dat het veel met die confrontatie te maken heeft.

Je gezicht verliezen confronteert je met je eigen falen. Of dat nou een overval is, voorkruipen in een rij bij het postkantoor of op iemands tenen gaan staan. Wat doe ik als de ander boos op me wordt? De meeste Chinezen vermijden die vraag liever dan dat ze hem beantwoorden. Dat houdt het samenleven in een stad met meer dan twintig miljoen inwoners wel zo prettig.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234