Zaterdag 20/08/2022

Hoe een vliegtuig tweemaal kan neerstorten

Een kat mag dan zeven levens hebben, een vliegtuig niet. De bijna 44 jaar oude Pilatus PC-6 overleefde de oorlog in Angola, stortte in 2000 al een eerste keer neer in het West-Vlaamse Moorsele, maar leek probleemloos te zijn opgelapt. Tot zaterdag.

De mensen in Moorsele spraken van een bijna-ramp. Het toestel was net opgestegen met een piloot en tien parachutisten aan boord, maakte een bocht en leek op 30 meter hoogte stil te vallen. "Gelukkig dook het vliegtuig niet recht met de neus naar beneden", zegt Roland Nuytten, de terreinoverste die het zag gebeuren. "Voor hetzelfde geld waren daar doden gevallen."

Doden waren er dus niet, maar de staat van het vliegtuig werd beoordeeld als schroot, dat voor onderzoek overgebracht werd naar het vliegveld van Grimbergen. "Wij stelden ons geen vragen over wat er met het wrak van de Pilatus ging gebeuren", weet Nuytten nog. "Er kwam iemand van de verzekeringen, en die regelde alles."

Zaterdag kwam hetzelfde vliegtuig opnieuw uit de lucht vallen. Deze keer bleef bijna achterwege.

De Pilatus PC-6 met serienummer HB-FFP mag beschouwd worden als een oldtimer. Het toestel verliet op 21 november 1969 de fabriek van de Zwitserse vliegtuigbouwer Ciba-Pilatus. Het type werd daar in die jaren aan de lopende band gebouwd. De eenmotorige Pilatus wordt beschouwd als een van de meest perfomante toestellen voor wat in het vakjargon STOL heet:short take-off and landing. Het toestel heeft niet meer nodig dan een effen terrein van 195 meter om op te stijgen. Om te landen volstaat 130 meter. Het werd vooral gebruikt voor kleine transporten in bergachtig gebied.

Bouwjaar 1969

Sinds 1959 zijn er 571 exemplaren gebouwd. Ongeveer de helft van die toestellen behoort tot de eerste generatie, van voor 1971. Van die 252 oudere toestellen vlogen er tot zaterdag nog 71 rond. Het Zwitserse leger heeft er nog twee in dienst, eentje doet dienst als luchttaxi in Chili, maar de meeste worden op hun oude dag gebruikt door parachuteclubs. Bijzonder duur is een vliegtuigje als dit niet. In Frankrijk staat er eentje uit 1967 te koop voor 650.000 euro. "Het toestel is ideaal voor luchtdopen en parachutespringen", zegt een piloot. "Je hebt weinig ruimte nodig, het toestel maakt ook weinig lawaai."

De oudste vindbare foto van de zaterdag gecrashte HB-FFP dateert uit 1979. Ze toont het toestel tijdens een oefening in het blussen van bosbranden in het Zwitserse Locarno. Het vliegtuigje werd in 1984 verkocht aan het leasingbedrijf Zimex Aviation, dat het verhuurde aan het Rode Kruis. De HB-FFP zou vijf jaar lang worden ingezet tijdens humanitaire missies in Angola.

In februari 1989 landde het toestel met het vernieuwde serienummer OO-FWJ voor het eerst op de luchthaven van Moorsele. De nieuwe eigenaar was het Paracentrum Oud-Turnhout. Het rode kruis op de flank werd overschilderd met de naam van sponsor IJsboerke. "Het was in goede staat", zegt Rony Buysse van Para Centrum Vlaanderen. "Het heeft onze clubs tien jaar lang uitstekende diensten bewezen."

Crash in 2002

De bijna-ramp in Moorsele vertoont sterke gelijkenissen met die van zaterdag. Het vliegtuig kwam kort na het opstijgen naar beneden, van een hoogte van slechts 30 meter. Media berichtten dat "het gevaarte in drieën is gebroken".

Rony Buysse, die het ongeval zag gebeuren, acht die beschrijving wat overroepen: "De schroef was eraf en het neuswiel was beschadigd, maar de romp was nog intact en de vleugels zaten er nog op. Het leek herstelbaar, en we vernemen nu dat dat ook is gebeurd. Het toestel is teruggekeerd naar de fabriek in Zwitserland en gestript. Men heeft alleen de stalen kooi overgehouden. Alle andere onderdelen, van wielen en banden tot de staart, zijn vervangen. In die zin is het niet echt een oud vliegtuigje."

Toen de Pilatus PC-6, in het wit en met het nieuwe serienummer OO-NAC op de flank, op 27 februari 2003 landde op de luchthaven van Templeuve, kwam het een identiek exemplaar vervangen. De vorige Pilatus PC-6 van de nv Namur Air Promotion, bouwjaar 1995 en serienummer OO-NAP, stortte op 9 juni 2002 neer. Een jonge Amerikaanse vrouw kwam toen om het leven.

Dat maakt veel crashes voor één toestel. Volgens Luc Blendeman van de Air Accident Investigation Unit (AAIU) is het te vroeg voor conclusies. "Als het toestel in 2002 is hersteld, heeft het een staat van luchtwaardigheid gekregen. Dit kan ook ongelukkig toeval zijn."

Onder de elf slachtoffers van zaterdag zat één parachutespringer die in 2002 de crash met de OO-NAP overleefde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234