Donderdag 06/10/2022

Hoe we onszelf een gezwel scannen

Terwijl het aantal CT-scans in België onrustwekkend hoog blijft, toont een recente studie dat die onderzoeken de kans op kanker, zeker bij kinderen, ernstig verhogen. Volksgezondheid grijpt in. Vanaf morgen mogen radiologen zelf beslissen of ze al dan niet een foto of scan nemen.

Kinderen die een CT-scan (driedimensionaal röntgenonderzoek) ondergingen, hebben 24 procent meer kans op kanker. Bij elke bijkomende CT-scan gaat dat percentage met 16 procent extra de hoogte in. Dat concludeerde een Australische onderzoeksgroep in het British Medical Journal.

Voor de studie werden de medische gegevens van niet minder dan 11 miljoen Australiërs vergeleken, onder wie 680.000 kinderen die op jonge leeftijd een CT-scan hadden ondergaan.

Onrustwekkende cijfers, zeker voor een land waar het nemen van CT-scans al verschillende jaren piekt. In 2012 werden in België 2,3 miljoen CT-scans uitgevoerd, een stijging van 75 procent in bijna tien jaar tijd. Onderzoeken die de overheid datzelfde jaar 235,5 miljoen euro hebben gekost, een verdubbeling van het kostenplaatje sinds 2003.

Daarmee doet België het overigens beduidend slechter dan bijvoorbeeld Nederland. In verhouding worden in ons land vier keer meer CT-scans uitgevoerd dan bij de Noorderburen. De blootstelling van Belgische patiënten aan schadelijke straling door medisch onderzoek ligt drie keer hoger dan in Nederland.

Overconsumptie

Volksgezondheid, het Riziv, het FANC (Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle) en BELMIP (Belgian Medical Imaging Platform) zaten gisteren dan ook samen om de overconsumptie aan te pakken. De campagne 'Medische beelden zijn geen vakantiekiekjes' ging in 2012 al van start, maar nu komen nog extra maatregelen.

"Vanaf donderdag krijgen radiologen wettelijk een substitutierecht", zegt Geert Villeirs, dienst radiologie UZ Gent en voorzitter van BELMIP. "Dat betekent dat zij vanaf dan mogen beslissen of zij al dan niet een foto of scan nemen. Krijgt een radioloog nu een aanvraag voor een bepaald onderzoek, dan is hij verplicht dat uit te voeren. Zelfs als hij weet dat die aanvraag niet conform de aanbevelingen is."

Verder zullen alle artsen nog dit jaar een eerste publicatie van Focus on Medical Imaging (FMI) in de bus krijgen, een periodieke brochure die meer uitleg geeft over wanneer je nu het best een MRI- of CT-scan dan wel een echografie bestelt. Villeirs: "Op lange termijn willen we ook een handige app uitbouwen. Zo kunnen de artsen tijdens een consultatie meteen zien wat de beste aanpak is."

De bevoegde instanties willen nog een ander pijnpunt aanpakken: het tekort aan MRI-scans in ons land. In tegenstelling tot CT levert een MRI geen stralingsrisico op. In vele gevallen kunnen patiënten perfect een MRI krijgen in plaats van een CT.

"Maar het aantal MRI-scanners is door de overheid aan banden gelegd", zegt radioloog Nico Mollet van het AZ Turnhout. "Elke dag van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat moeten we patiënten onder MRI schuiven. Zelfs in het weekend is het volle bak scannen. Door de wachtlijsten kunnen we soms niet anders dan een CT-scan uitvoeren."

België telt 109 MRI-scanners. "En dat mogen er inderdaad wat meer zijn", zegt Villeirs. "We zijn nog heel druk aan het onderhandelen, maar er is wel degelijk een bereidheid om extra toestellen toe te laten. Wanneer en hoeveel precies is nog onduidelijk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234