Zondag 22/05/2022

Gezondheid

Hoeveel is de BMI nog waard?

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Zijn een paar kilo's meer dan toch niet zo slecht voor de gezondheid? Volgens een opmerkelijke Deense studie, die recent verscheen in het vakblad JAMA, is de BMI die geassocieerd wordt met het laagste risico op overlijden in bijna veertig jaar gestegen van 23,7 tot 27. Voedingsdeskundige Christophe Matthys van het UZ Leuven relativeert: "Als je langer leeft door insuline te spuiten, ben je dan gezond?"

Jill Casters

De BMI, of Body Mass Index, is een populaire index om na te gaan hoe gezond iemands gewicht is. De aanwezigheid van lichaamsvet wordt ruw geschat door het gewicht te delen door het kwadraat van de lichaamslengte in meter (kg/m2).

Algemeen wordt aangenomen dat mensen met een BMI tussen 18,5 en 24,9 een normaal gewicht hebben. Een BMI tussen 25 en 29,9 wijst op overgewicht; wie boven de 30 zit, is obees.

Terwijl tal van studies een verband hebben aangetoond tussen obesitas en onder andere hart- en vaatziekten, werd de BMI-schaal al meermaals in twijfel getrokken. In 2013 nog, toen een analyse van 97 studies uitwees dat mensen met obesitas minder risico liepen op overlijden dan personen met een normale BMI.

Wat nu juist een gezonde BMI is, is in het licht van de toenemende obesitasplaag geen onbelangrijke discussie. De nieuwe Deense studie draagt bij aan dat debat.

BMI herbekijken

De onderzoekers van het universitair ziekenhuis van Kopenhagen gingen grondig te werk. Over een tijdspanne van bijna veertig jaar bestudeerden ze meer dan 100.000 volwassen Denen. Een eerste groep volgden ze tussen 1976 en 1978, een tweede tussen 1991 en 1994 en een derde van 2003 tot 2013.

Hun bevindingen zijn opmerkelijk. De BMI die geassocieerd wordt met het laagste risico op overlijden steeg tussen 1976 en 2013 van 23,7 naar 27. Het nieuwe cijfer valt dus middenin de categorie overgewicht. Volgens de analyse lopen obese personen bovendien niet meer risico op overlijden dan mensen met een gezond gewicht.

Is het tijd om de BMI-schaal dan maar te herbekijken? Volgens Christophe Matthys, wetenschappelijk coördinator van het Competentie Centrum Klinische Voeding aan het UZ Leuven, is dat een brug te ver. "Het is een interessante en goed uitgevoerde studie, maar dat wil nog niet zeggen dat beleidsmakers daarin moeten meegaan."

Matthys vergelijkt het met de snelheidsbeperking op onze wegen. "De meeste auto's zijn gesofisticeerd genoeg om met 130 kilometer per uur te rijden. Maar als je de limiet verhoogt, gaan we al snel 140 per uur rijden. Zijn we dan veilig bezig?"

Met andere woorden: wordt de limiet verhoogd, dan wordt ook de grens van het aanvaardbare steeds verlegd. "Noem je een BMI van 25 aanvaardbaar, dan zijn sommigen tevreden met 27. Maar zeg je dat 27 aanvaardbaar is, dan gaan die mensen misschien wel richting de 30."

Ouder worden

Dat mensen met een hogere BMI volgens deze studie langer leven, bewijst volgens Matthys overigens niet dat ze ook gezonder zijn. "De klinische zorg is veel beter geworden, waardoor mensen ook met metabole problemen veel ouder kunnen worden", legt hij uit. "Diabetici worden bijvoorbeeld veel beter opgevolgd. Maar ben je gezond als je insuline moet spuiten?"

De onderzoekers benadrukken zelf dat deze resultaten niet betekenen dat we nu met z'n allen meer moeten gaan eten. Maar, zo zeggen ze, de studie geeft wel aan dat mensen met een matig overgewicht zich dan misschien toch niet zoveel zorgen moeten maken.

Toch is voorzichtigheid geboden, volgens Matthys. "De studie spreekt enkel over mortaliteit (sterfte, red.), niet over morbiditeit (ziektecijfer, red.). Maar iemand die vijf maanden in coma ligt, is natuurlijk ook niet overleden. Als je naar de levenskwaliteit zou kijken, denk ik dat je toch andere resultaten zou zien."
Lees verder onder de foto

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Hij wijst ook op de samenstelling van de onderzoeksgroepen. Die mogen dan wel representatief zijn voor de Deense bevolking, opvallend is dat de deelnemers in de jaren 2000 veel minder rookten en meer sportten dan de groep in de jaren 70. "Dan krijg je het zogenaamde 'healthy obese concept'", legt hij uit. "Mensen die zwaarder zijn, maar wel fysiek actief waardoor ze toch gezonder zijn."

Als de studie al iets onderstreept, is het dat de BMI niet het hele verhaal vertelt. Hoewel de BMI relevant is op populatieniveau, zegt het cijfer weinig over iemands persoonlijke gezondheid. Een gezond gewicht hangt immers van veel meer factoren af dan enkel de lichaamslengte.

De BMI zegt bijvoorbeeld niets over spier- of vetweefsel. "Kijk naar Romelu Lukaku", zegt Matthys. "Ik ken zijn gegevens niet vanbuiten, maar het zou me niet verbazen als hij een BMI heeft boven de 25. Toch is hij niet ongezond. In de NBA zitten veel mannen met een BMI boven de 25, maar niemand van hen is ongezond."

Wilt u weten of u een gezond gewicht heeft, dan meet u naast uw BMI best ook uw buikomtrek. Te veel vetweefsel ter hoogte van de buik is immers een belangrijke risicofactor van hart- en vaatziekten.

De buikomtrek meet u ter hoogte van de onderste rib. Is de omtrek hoger dan 94 centimeter voor mannen en hoger dan 80 centimeter voor vrouwen, dan loopt u een verhoogd risico.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234