Vrijdag 01/07/2022

Huey P. Newton, dichter en revolutionair

Fascinerende monoloog van Roger Guenveur Smith in Kaaitheater

De naam Roger Guenveur Smith zei me eerlijk gezegd niets toen ik hem in de seizoensbrochure van Kaaitheater zag verschijnen. Wel het personage waarmee hij het meest geïdentificeerd wordt: Smiley, de stotterende jongen die foto's van Martin Luther King en Malcolm X aan de man brengt in Spike Lees film Do the Right Thing (1989). Smith combineert film en televisie met theater. Sinds 1995 toert hij doorheen de Verenigde Staten met de monoloog A Huey P. Newton Story: een beklijvend portret van de stichter van de Black Panther Party, dat Smith reveleert als een acteur van formaat.

Het is een merkwaardige en bijzonder spannende vorm waarin Smith zijn voorstelling heeft gegoten. Voortdurend balanceert hij tussen zichzelf en zijn personage. Na een lange muzikale intro en een korte 'black-out' heeft hij op een stoel plaatsgenomen, asbak links, microfoon rechts. Op een gejaagde manier begint hij te praten, wat later bijna te rappen. Dat hij zijn stem buigt en met een zuiders accent spreekt, laat er geen twijfel over bestaan dat hij hier de historische, in New Orleans geboren Huey P. Newton (1942-1989) neerzet. Tezelfdertijd geeft hij expliciet aan dat hij non-fictie betracht en noemt hij feiten en personen die naar het heden verwijzen, zoals bokser Mike Tyson. Dat hij voor een Brussels publiek speelt dat met een aantal van zijn cultureel-specifieke referenties minder vertrouwd is, negeert hij niet, maar incorporeert hij in zijn voorstelling.

De acteur die in en uit zijn rol stapt, is in de Vlaamse en Nederlandse opvoeringspraktijk natuurlijk niet onbekend, maar Smith benadert het gegeven op een andere wijze dan hier courant is. Enerzijds is hij schatplichtig aan het method acting: een verregaande vereenzelviging met zijn personage is het resultaat. Anderzijds maakt hij deel uit van de Afrikaans-Amerikaanse orale tradities, met als opvallendste kenmerk het vraag- en antwoordspel waarvan zowel blues en jazz als de zwarte Amerikaanse kerken doordrongen zijn. Smith is daardoor evenzeer muzikant als predikant, gaat aan het improviseren en probeert het publiek bij zijn verhaal betrekken - een hele opdracht voor een bedeesd, Vlaams auditorium, maar het lukte op de premièreavond vrij aardig.

Doordat Smith de voorstelling expliciet op het hier en nu betrekt, lijkt het alsof Huey P. Newton uit de doden is opgestaan om het beeld te nuanceren dat voor- en tegenstanders van hem hebben gecreëerd. Componist en klanktechnicus Marc Anthony Thompson, met wie Smith vanop het podium voortdurend communiceert, laat een aantal stemmen horen: voor de ene verdient Newton een nationale feestdag, voor de andere was hij een ordinair straatboefje. Smith laat de man zelf aan het woord, zoals die in autobiografische geschriften en interviews voor het nageslacht bewaard is gebleven: de verlegen adolescent die niet kon dansen, de vroegere analfabeet die het tot doctor in de filosofie bracht, de dichter met een voorliefde voor Shakespeare... Maar ook de gevangene en de drugsverslaafde komen aan bod, net als, tot slot, de vereenzaamde krijger die reeds op zijn veertigste geen weerklank meer vond voor ideeën die uit een ander tijdperk leken te stammen. Smith kiest resoluut voor een portret van de revolutionair als mens. Newtons politieke ideeën heeft hij op een tiental minuten samengevat. Alle middelen zijn goed om de verhoudingen tussen onderdrukker en onderdrukte te veranderen, met andere woorden: geweld uit zelfverdediging is perfect legitiem. Newtons woede én machteloosheid spreken uit zijn verzuchting dat er, behalve in eigen kring, over het welzijnswerk van de Black Panther Party nooit werd gerept. Even grillig als de figuur Huey P. Newton is, verandert de houding van de acteur tegenover zijn publiek: nu eens plaatst hij hen in de rol van de interviewer die door Newton wordt geprovoceerd, dan in die van de biechtvader waaraan zijn personage zijn ziel blootlegt. En steeds blijven het toeschouwers die door Roger Guenveur Smith op een fascinerende manier worden geëntertaind. Af en toe verliest die zich in de door hem gekozen vorm, maar wat is het heerlijk om een acteur dergelijke risico's te zien nemen. Grote klasse.

Peter Anthonissen

Roger Guenveur Smith speelt 'A Huey P. Newton Story': tot zaterdag 24 oktober, telkens om 20.30 uur, in de Kaaitheaterstudio's, Onze-Lieve-Vrouw van Vaakstraat 81, 1000 Brussel. Info en reservaties: tel. 02/201.59.59.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234