Woensdag 10/08/2022

AchtergrondOekraïne

Huiszoekingen, ontvoeringen en terreur: Rusland laat zich meer en meer gelden in bezet gebied

Op 14 maart werden verschillende wijken van Kiev, waaronder Obolon, aangevallen met grote ravage en vernielde appartementencomplexen tot gevolg. Beeld AFP
Op 14 maart werden verschillende wijken van Kiev, waaronder Obolon, aangevallen met grote ravage en vernielde appartementencomplexen tot gevolg.Beeld AFP

Langzamerhand beginnen de Russische bezetters van Oekraïense steden terreurmaatregelen in te zetten tegen de inwoners. Twee burgemeesters zijn ontvoerd, terwijl leden van de Rosgvardija (Nationale Garde) jacht maken op politici die weigeren met de bezetters samen te werken.

Bert Lanting

Dag in dag uit gingen inwoners van de zuidelijke steden Cherson, Melitopol en Berdjansk de afgelopen tijd de straat op om te protesteren tegen de aanwezigheid van de Russische troepen. Ze zwaaiden met Oekraïense vlaggen en riepen leuzen als ‘Fascisten, ga naar huis!’ en ‘Zelensky is onze president’.

De sfeer begint nu om te slaan. De afgelopen dagen zijn twee burgemeesters opgepakt door de Russen. Bij Ivan Fedorov, de burgemeester van Melitopol, werd eind vorige week midden in de stad een zak over het hoofd getrokken door mannen die hem haastig afvoerden. Hij is nu door de Russische autoriteiten aangeklaagd wegens terrorisme en het financieren van de ultrarechtse Oekraïense partij Pravy Sektor.

Steeds hardhandiger optreden

Ook de burgemeester van het iets noordelijker gelegen stadje Dniproroedne, Jevhen Matvejev, is ontvoerd. Van hem ontbreekt ieder spoor. President Zelensky vroeg bondskanselier Scholz van Duitsland en de Franse president Macron hem te helpen de twee ontvoerde burgemeesters vrij te krijgen.

Inwoners van Melitopol gingen dit weekeinde opnieuw de straat op om de vrijlating van hun burgemeester te eisen. Maar zij stuitten op Russische militairen die dit keer hardhandiger te werk gingen.

Inmiddels hebben de Russische bezetters een pro-Russisch gemeenteraadslid, Galina Daniltsjenko, benoemd als opvolger van de gearresteerde burgemeester. Zij riep de bevolking op om samen te werken met de Russen en waarschuwde hen zich te onthouden van ‘extremistische’ uitingen. Daarmee nam zij het juridische jargon van de Russische autoriteiten over, die in Rusland oppositiegroepen, zoals die van Aleksej Navalny, hebben verboden omdat ze ‘extremistisch’ zouden zijn.

Met de dood bedreigd

De nieuwe burgemeester liet ook weten dat de stad op Russische tv-kanalen overschakelt, zodat de inwoners ‘betrouwbare informatie’ te zien zouden krijgen. Volgens haar was daar een ‘ernstig gebrek’ aan in Melitopol.

Ook in Cherson halen de Russische bezetters de teugels aan. Serhi Chlan, een politicus die aan de kant van Kiev staat, vertelde tegenover Radio Free Europe/Radio Liberty dat hij en andere gemeenteraadsleden onder druk worden gezet om met de Russen samen te werken. Sommige politici werden met de dood bedreigd en zijn inmiddels ondergedoken.

Leden van de Rosgvardija, een soort binnenlandse strijdkrachten die rechtstreeks onder president Poetin vallen, maken volgens Chlan jacht op de ondergedoken raadsleden en doen her en der huiszoekingen in de stad. Volgens hem zouden er ook leden meedoen van de vroegere, beruchte Oekraïense oproerpolitie Berkoet, die bij de volksopstand op het Maidanplein tegen de pro-Russische president Janoekovitsj tientallen betogers doodschoten.

Referenda

De Berkoet-leden, die zich onder Janoekovitsj ook schuldig maakten aan het ontvoeren en martelen van politieke tegenstanders, vluchtten daarna naar de rebellenrepublieken en naar het door Rusland geannexeerde schiereiland Krim, waar zij werden opgenomen in Poetins Nationale Garde.

De Russische bezetters proberen de zittende raadsleden volgens Chlan ook in te schakelen voor het organiseren van een referendum onder de bevolking over de vraag of zij de regio willen uitroepen tot een ‘onafhankelijke volksrepubliek’. Daarmee volgt Moskou het recept dat ze ook toepasten nadat de pro-Russische separatisten in 2014 met geweld de macht hadden gegrepen in Donetsk en Loehansk. Na een omstreden referendum onder de bevolking riepen die gebieden toen de onafhankelijkheid uit.

Vermoedelijk zal een deel van de etnisch Russische bevolking in Cherson, Melitopol en andere steden die de Russen in handen hebben gekregen de kant van de bezetters kiezen. Toch staat vast dat ook een groot deel van de bevolking weg zal blijven. Omdat ze al gevlucht zijn of uit afkeer van de Russen.

Ingelijfd

Zelfs Russische specialisten betwijfelen of het de Russen ooit zal lukken de Oekraïense inwoners eronder te krijgen zonder dwang en terreur. “Als er vroeger bij een minderheid sprake was van radicaal nationalisme en haat tegen Russen, begint dat nu de nationale identiteit te worden”, schrijft directeur Ivan Timofejev van de Russische Raad voor Internationale Zaken (RSMD) in een analyse van de gevolgen van de invasie. “Hoe de ‘speciale militaire operatie’ ook afloopt, de Oekraïners zullen Rusland decennialang als de vijand beschouwen.”

Toch ziet het ernaar uit dat Moskou ook in andere steden die het langs de zuidkust van Oekraïne heeft ingenomen dergelijke schijnreferenda zal organiseren als rechtvaardiging om die gebieden aan te sluiten bij de DNR en de LNR, de rebellenrepublieken waarvan Moskou de onafhankelijkheid al heeft erkend. Het vervolg is waarschijnlijk dat ze worden ingelijfd door Rusland, net als de Krim.

Lees ook

Volg alle ontwikkelingen rond de oorlog in Oekraïne in onze liveblog

Militair analist en oud-kolonel Roger Housen: ‘Geheime oorlogsvoering van VS maakt groot verschil in Oekraïne’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234