Donderdag 18/08/2022

Ibiza zinkt weg in een diepe winterslaap

Ibiza wordt alleen nog maar gezien als een op hol geslagen pretpark voor feestende toeristen, morren de eilandbewoners bezorgd. Volkomen terecht wijzen ze op de cultuurhistorie en het natuurschoon van Ibiza, zij het dat die in de zomers te midden van de hordes clubbers voorspelbaar verloren gaan. Maar wie nu gaat, treft een oorverdovende stilte.

De winter hangt in de lucht en rond halftien is Ibiza (de hoofdstad heeft dezelfde naam als het eiland) leeg. Stikdonker. Verlaten. De avondlucht is nevelig, de keienweg naar de hooggelegen dertiende-eeuwse kathedraal glimt. Voetstappen echoën tegen de vestingmuren en het is bijna griezelig. Van de tientallen restaurants die zich tegenover de jachthaven bevinden, is er welgeteld een geopend, zij het schrikbarend duur voor een menu dat eigenlijk alleen uit tapas bestaat. Zelfs de eigenaren van het Chinese restaurant zien geen heil in deze maanden. Ze hebben de rolluiken stevig vergrendeld.

Alleen het zware gebrom van de nachtboot naar Barcelona verbreekt de stilte ietwat. En het geschuifel van een wat ouder echtpaar, met overduidelijk zin in een praatje na de vraag of er elders in het stadje nog wat open is. "Het is in de winter nu eenmaal ontzettend saai om hier te wonen, er gebeurt echt niets", vertelt de vrouw. Maar de zomer, hoe is het dan? "Hombre! Dan kun je hier niet lopen", aldus haar verschrikte echtgenoot. "Vanaf juni heb weer een ander probleem: een vrij tafeltje in een restaurant te vinden." De vrouw valt in: "Maar nu is het veel beter. We hebben deze maanden nodig om van de zomer bij te komen."

Het tweetal is nog mild, in vergelijking met de gesprekken in de dagen die volgen. De ruim tachtigduizend inwoners van het eiland Ibiza, in oppervlakte ruim drie keer het Nederlandse Texel, zijn het zat. Ze zijn moe van het toerisme, hebben meer dan genoeg van de dronken Britten, Duitsers en Italianen, willen af van de overlast, pillen en bijbehorende criminaliteit. Onzichtbaar voor de vakantiegangers kwam begin dit jaar ook een flinke Britse politiedelegatie over naar Ibiza om met de eilandvertegenwoordigers te spreken over de drugsproblematiek. Hun overkomst wekt nauwelijks verbazing, aangezien de handel in alle mogelijke drugs op Ibiza vrijwel geheel in handen van de Engelsen is.

De politiedelegatie markeert onwillekeurig ook de lijn tussen gezagsdragers en de hippe muziekscene, een invloedrijk gezelschap binnen de toeristische sector. Voor hen is Ibiza de definitie van een stijl binnen de elektronische muziek die wereldwijd cd's doet verkopen, constateerde een tijdje terug het tijdschrift The Economist. Ibiza werd een van de punten van een driehoek waarbinnen zich ook de beste discotheken en clubs van Miami en Berlijn bevinden. Nu, in de winter, is het leven voor de clubbers in de Verenigde Staten en in Noord-Europa. Maar in de zomer komen ze naar Ibiza. Het is een regelrechte horde van 400.000 tegelijk, te midden van de ruim twee miljoen vakantiegangers die het eiland jaarlijks trekt.

"De jongeren komen om hun vakantie op het eiland in de bars, discotheken en op de strandfeesten door te brengen. Cultuur, de geschiedenis of de gastronomie van Ibiza interesseert ze geen snars. Met de clubbers vermengen zich het tuig en de hooligans, die nooit iets over goede manieren hebben geleerd", meent columnist Nito Verdera in de plaatselijke krant Ultima Hora. "Om kort te zijn, dankzij deze jongeren zijn we het imago van zon, de stranden en de rust allang kwijtgeraakt."

Maar ondanks de gesloten restaurants en het pessimisme over de zomer is het eiland, juist door de verlatenheid van de wintermaanden, een enorme verrassing. Ibiza is betoverend. Het is een heuvelachtig landschap met dennenbossen, af en toe onderbroken door witgewassen dorpjes. Langs de kusten volgen de 'calas': strandjes, alleen te bereiken door met de voet op de rem een kronkelweg naar beneden te volgen. De stilte overheerst overal. Bordjes verwijzen naar het watersportcenter en naar de sky bus donut. Het is allemaal gesloten en de bordjes zijn scheef in het zand weggezakt. Een kustplaatsje als Cala de Sant Vicenç krijgt ineens de verstilde sfeer van het ook wat spookachtige Coney Island in New York. Een groepje senioren doet oefeningen in het zeewater, dat nog 16 graden is.

"Uiteindelijk is Ibiza een beetje van alles geworden. In de jaren zeventig kwamen de hippies. Daarna volgden de yuppies. Nu zijn het weer clubbers. Al die mensen blijven terugkeren, en sommigen vestigden zich voor altijd", vertelt een meisje in café langs het strand. In het noorden van het eiland is dat te zien, de plek waar de meeste hippies uiteindelijk neerstreken. De eersten van hen waren Amerikanen die op Ibiza de dienstplicht voor de Vietnamoorlog ontliepen.

Toch is het toerisme op Ibiza uiteindelijk nog wat ouder dan je zou vermoeden. Al begin jaren twintig (het elektrisch licht was maar net op het eiland gearriveerd) van de vorige eeuw meldden plaatselijke kranten op het eiland over de noodzaak van het toerisme, om zo het eiland te ontsluiten. En beduidend anders dan het er nu aan toegaat haalde het bezoek van 483 Britse toeristen, op een cruise door de Middellandse Zee, in mei 1931 de voorpagina van de Diario de Ibiza. Het toerisme van die jaren was een droom. Dat gold niet alleen voor het eilandbestuur, maar ook voor de enkeling die het zich kon veroorloven op reis te gaan, stelt Ernesto Fajernes, auteur van een boek over de geschiedenis van het toerisme op Ibiza. Drie jaar later wordt voor het eerst een officiële statistiek van komende en vertrekkende bezoekers gepubliceerd. In die maand oktober 1934 arriveren 57 buitenlanders op het eiland, in meerderheid overigens toen al Engelsen en Duitsers. Het zijn ietwat vreemde cijfers in contrast met de alleen al 50.000 Belgen die nu jaarlijks komen. De economische bloei van het eiland is uiteindelijk gekomen en gebleven, maar ook Fajernes stelt dat de toeristische sector meer op de lange termijn en niet alleen naar de winsten uit het snelle verdienen zou moeten kijken.

De grootste poel van verderf moet wat dat betreft het plaatsje Sant Antoni zijn, aan de westkant van het eiland. Veel bijzonders is het inderdaad niet. Een uit betonnen nieuwbouw opgetrokken dorp, en alleen beroemd omdat zich hier de grootste discotheken bevinden, en boven alles het Café del Mar, waarnaar de befaamde cd's van dj José Padilla zijn vernoemd. Het café, gelegen op de begane grond van een prefab woonblok, is gesloten voor de winter, en het enige leven is van drie buurtjongens die op bongo's repeteren voor hun band. Wanneer de zon rozerood wegzakt in de zee, is het uitzicht betoverend. Maar hier ook opnieuw is het zo prachtig omdat de enige rotherrie wat kunstig en hypnotiserend tromgeroffel is. Het voorjaar is nog niet eens begonnen.

Een auto of ander vervoermiddel onmiddellijk na aankomst op het vliegveld te huren is wellicht het beste idee: de verhuurbedrijven op de Balearen zijn aanzienlijk goedkoper dan hun vestingen in Spanje zelf. Daarbij komt dat de afstanden op Ibiza klein zijn en een volle tank meer dan genoeg is voor een verblijf van een aantal dagen.

Verdeel voor een verkenningstocht het eiland in tweeën. Een eerste ronde is de noordelijke route, die vanaf Ibiza-stad loopt naar Sant Antoni, vervolgens het noordelijkste punt Port de Sant Miquel, dan naar Sant Vicent de sa Cala en Santa Eulària. Een tweede route beslaat de zuidelijke helft van Ibiza, opnieuw vertrekkend vanuit de hoofdstad van het eiland. Daarna naar Ses Salines, Sa Caleta, Cala d'Hort en eindigend in Sant Josep.

Het beginpunt is hoe dan ook Ibiza-stad, waarvan het door enorme vestingmuren omgeven prachtige historische centrum Dalt Vila door Unesco werd uitgeroepen tot erfgoed van de mensheid. Het gemeentebestuur heeft over de vestingmuren een royale loper uitgestrekt, die na een flinke klim uitzicht over de stad geeft. Verder omhoog ligt de 13de-eeuwse kathedraal. Doe geen moeite in Dalt Vila een versnapering te zoeken. Alles is gesloten.

Zoals eerder opgemerkt, van alle plaatsen op Ibiza is Sant Antoni het minst interessante. De verstokte clubbers onder u willen misschien het befaamde Café del Mar aanraken, dat aan de rand van de stad ligt. Het café is in de winter gesloten, maar rechts tref je een terras (Café Rey de Copas) dat het seizoen trotseert en de zonsondergang eer aan doet. De route hierna naar Port de Sant Miquel en Sant Vicent de sa Cala loopt door een natuurrijk heuvelachtig landschap. Je bent aangekomen in hippieland, getuige de markten die hier worden gehouden (met name in Es Canar, op woensdag). De kustweg ligt hoog. Volg om naar de stranden te komen de bordjes waarop de cala's zijn aangegeven. In negen van de tien gevallen zal het strand verlaten zijn en is het in de beschutting goed toeven onder de januarizon. Een van de mooiste plaatsen aan de oostkust is Santa Eulària, vooral vanwege het verstilde kerkfort Puig de Missa.

De zuidelijke route begint vlakbij het vliegveld bij de zoutwinningsgebieden Ses Salines. Volg de weg en kom uit op het mooiste strand van het Ibiza: het is noordzeestrandachtig, maar dan met haast oneindig blauw water. Hetzelfde uitzicht, maar dan vanaf 200 meter hoogte bevindt zich tussen Es Cubells en Cala d'Hort. Neem de afslag naar het voormalige zeeroversnest Torre des Savinar en volg het keienpad. In bestuurskamers op Ibiza wordt intussen gepiekerd om vanaf dit zomerseizoen uitsluitend de Catalaanse naam voor Ibiza, 'Eivissa', in de folders te gebruiken. Als reden daarvoor geeft de Adviesraad voor Toerisme op de Balearen dat de naam 'Ibiza' tegenwoordig meer toeristen afschrikt dan aantrekt. 'Eivissa' kan een cultureel imago aan het eiland geven en een nieuw publiek trekken, zo hoopt de raad. De beste suggestie blijft - voor wie de stilte zoekt - de beschonken zomer maar gewoon te ontlopen.

Praktisch

Een overnachtingsplek zoeken is tijdens het laagseizoen een peulenschil. De beste opties zijn in Ibiza-stad (maar wees voorbereid op waaghalzerij om uw auto te parkeren) of anders in het aanmerkelijk stillere Santa Eulària. Prijzen voor redelijke hotels beginnen rond de 25 euro en lopen daarna op tot 60 euro per nacht. De enige uitzondering daarop (110 euro) is het stijlvolle en prachtig in Dalt Vila gelegen Hostal La Ventana (Sa Carrossa 13, tel. 971-390857).

De andere hotels van Ibiza-Stad bevinden zich echter allemaal grofweg tussen het historische centrum en de haven, in de wijk La Marina. Goedkope opties zijn Hostal Sol y Brisa (Vicente Ramón 15, tel. 971-310818), Hostal Parque (Vicente Cuervo 3, tel. 971-301358) en Hostal Bimbi (Ramón Muntaner 55, tel. 971-305396). Wie meer geld te besteden heeft gaat naar Hotel Marítimo (Ramón Muntaner 48, tel. 971-302708). Opties in Santa Eulària zijn La Cala (San Jaime 76, tel. 971-330009) of Hostal Mediterraneo (Pintor Vizcai 1, tel. 971-330015).

Wie wil eten in Ibiza-stad, moet weten waar hij het zoeken moet. Aan de rand van de jachthaven zijn vrijwel alle restaurants gesloten. Loop in richting van het centrum, waar zich de boulevard Paseo Vara del Rey bevindt. Hier zijn zich de cafés van het stadje, grenzend aan een pleintje: Plaça del Parque. De beste restaurantjes bevinden zich rond het plein. Niet slecht is het Café del Parque, dat dagschotels heeft. Maar wandel ook de hippieachtige cafés aan de overkant binnen: smakelijke stokbroodjes, vergezeld met een Cubaanse mojito en een relaxte sfeer.

Zeer aan te raden zijn de kleine visrestaurantjes in de kustplaatsjes, zoals in het noordelijke Portinatx. De tafeltjes staan er buiten en het uitzicht op zee is bij de bediening inbegrepen. Paradijselijk zijn de restaurantjes aan het eind van de kustweg naar Cala d'Hort, vlakbij het zeeroversnest Torre des Savinar.

Engelstalige informatie over Ibiza: www.ibiza-spotlight.com.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234