Vrijdag 12/08/2022

'Iedere haan zijn mesthoop'

'Ik ken de mantra wel. We moeten de arbeidsmarkt splitsen, dan kunnen we de mensen beter dienen. Ik zeg u: dat is bullshit. Waar het om gaat, is dat iedereen het liefst alleen haan is op de eigen mesthoop.' Gui Heyrman, secretaris ABVV-Metaal in Halle-Vilvoorde, lucht zijn gemoed. Enkele dagen later wordt hij koud gepakt door het patronaat.

Door Filip Rogiers / Foto Filip Claus

"Die professor, Dave Sinardet, heeft gelijk", zegt Gui Heyrman. "Als je de taalgrens oversteekt, verandert het nieuws."

Gui weet waarover hij spreekt. Hij is Vlaming, maar woont voorbij Dinant en werkt in Halle. "'s Morgens luister ik eerst naar het nieuws op de RTBF, daarna op Radio 1. Best absurd. Je kijkt door het raampje van je wagen en je denkt: heb ik iets gemist, zien de huizen er plots anders uit, de bomen?"

We treffen hem op zijn kantoor in Halle. Werkloos, want het is eigenlijk een vrije dag. Toch dendert nu en dan een vrachtwagen van Colruyt voorbij. Dat is een vertrouwd beeld in deze stad, want de winkelketen heeft hier haar hoofdzetel. Vlak op de taalgrens. Halle is met zijn 35.000 inwoners een flink uit de kluiten gewassen stad en, door zijn ligging op het kruispunt van drie gewesten, een economische draaischijf.

Van het zogenaamde gebrek aan 'mobiliteit' van Waalse werklozen is hier weinig te merken. U kent de mantra wel: Vlaanderen heeft jobs te geef maar mensen te kort, Wallonië jobs te kort en werklozen te over maar die l*** donders steken de taalgrens niet over. En ze kennen geen Nederlands.

"Ten noorden van Brussel, Vilvoorde en omstreken is het inderdaad moeilijk", schetst Gui de toestand van de arbeidsmarkt in het ongesplitste B-H-V. "Brussel is met een leger werklozen problematisch, maar hier in Halle loopt het vlotjes. Er is een va et vient over de taalgrens. Er werken in Halle en omstreken veel eentalige Franstaligen. Ze komen van Nijvel of nog verder, tot Charleroi of Bergen."

Dat zouden al die Vlaamse profeten van de arbeidsmobiliteit dus moeten toejuichen, maar dat is zonder de Belgische logica gerekend. Natuurlijk verheugen de Vlaamse politici zich over de economische bedrijvigheid in de streek, maar naarmate die hoofdzakelijk Franstalig van karakter is, zet dat ook druk op - we praten het Vlaamse regeerakkoord na - "het Nederlandstalige karakter en straatbeeld" in Vlaams-Brabant.

"Ahum ahum", kucht Gui Heyrman. "Zeker 50 procent van onze leden is Franstalig. Twee jaar geleden hebben we onze afgevaardigden een tijdlang naar de Nederlandse les gestuurd, een voormiddag per week. Daar was veel enthousiasme voor, maar ja, een week later waren ze alles vergeten, omdat ze het op de werkvloer amper nodig hebben. Wij Vlamingen gaan daar uiteindelijk toch nog altijd gemakkelijker Frans spreken. Voor de sociale verkiezingen vind ik amper Nederlandstaligen.

"En ambras met het gemeentebestuur heb ik ook al gehad." Gui schuift een brief onder onze neus.

"Geachte heer, mevrouw. Het stadsbestuur heeft vernomen dat u tweetalige uitgangsborden (sic) staan heeft. Onze gemeente behoort tot het Nederlandstalige gebied en heeft geen faciliteiten voor Franstaligen. Daarom is het belangrijk dat u in al uw boodschappen enkel het Nederlands gebruikt. Als stadsbestuur stellen wij alles in het werk om het Nederlandstalig karakter van onze streek te vrijwaren. Uw werkwijze doet afbreuk aan deze inspanningen. Daarom willen wij u vragen de nodige maatregelen te treffen. Wij hopen dat ook u op deze wijze een positieve bijdrage zal leveren tot een betere verstandhouding in onze gemeente en danken u bij voorbaat voor de medewerking."

"Ik heb vijf keer de toer van ons bureau gedaan en geen Frans uithangbord gezien. Of ja, het opschrift 'FGTB' hangt er nog. Maar dat is een letterwoord."

Er volgde een tweede brief, een aanmaning. Gui heeft niet geantwoord, hij haalt de schouders op. "Kijk eens naar de data van die brieven. Er waren gemeenteraadsverkiezingen op komst."

Vijftig procent Franstalige leden, maar het FGTB-bord moet er eigenlijk weg. De metaalvakbond is in 2006 namelijk gesplitst. "Ik ben daar zeer ontevreden over", knort Gui. "Die splitsing was ook onder het mom dat het toch om twee verschillende culturen gaat en patati patata. De waarheid is dat er twee mensen kapitein wilden spelen."

Al dat splitsen leidt ter hoogte van de taalgrens soms tot heel concrete, Babelse toestanden. Ook op de werkvloer. "Het ondermijnt nu al onze vakbondsslagkracht hier rond het Brusselse. Als ABVV-Metaal zijn wij actief in de toeleveringsbedrijven van Volkswagen", zegt Gui. "Maar als ik wilde weten wat er bij Volkswagen zelf precies aan de hand was, moest ik daarvoor een beroep doen op mijn persoonlijk netwerk. De formele informatiekanalen vallen weg."

Nog een voorbeeld. "Het bekabelingsbedrijf Nexans heeft vestigingen in Dour, Namen en hier in Huizingen. De Europese ondernemingsraad werd voorbereid op de verschillende zetels. Ik hoor waaien dat er in Huizingen problemen op komst zijn. Dat heb ik niet via de eigen politieke familie, maar via de christelijke vakbond LBC moeten vernemen.

"Ik ben niet voor een regionalisering van de arbeidsmarkt of de sociale zekerheid. Het klopt wel dat de arbeidsculturen van Vlaanderen en Wallonië verschillen. Aan de andere kant van de taalgrens heb je generatiewerkloosheid. Het klopt dat je dan iets gemakkelijker defaitistisch wordt. Maar moet je daarom splitsen? Het lijkt mij juist een reden om daar hoger op in te zetten in plaats van er van weg te lopen. In Blankenberge sms'en ze vacatures naar werklozen. Van Charleroi zijn ze al komen kijken naar dat model. Prachtig toch? Er moeten creatievere methoden bestaan dan splitsen. Een kanker in je lichaam kun je wegsnijden, maar je snijdt geen mensen weg."

Drie dagen na ons gesprek, tijdens het weekend, zit Nexans in het nieuws. De directie heeft zonder voorafgaande aankondiging alle machines weggehaald uit de fabriek. De vakbond koud gepakt. Zeventig van de 94 jobs gaan op de fles. De productie verhuist wellicht naar Slowakije, de goedkopere helft van het gesplitste Tsjecho-Slowakije. Gui heeft die dag gevloekt in het Vlaams en het Frans.

Op maandagavond wordt er in een buurthuis van Halle niet gesplitst, alleen verenigd. Eind januari begon Arch'educ, Vormingplus Halle-Vilvoorde, met Café Combinne, een Nederlands praatcafé voor anderstaligen. Het werd in korte tijd un succès fou, en niet alleen in Halle. Tachtig mensen schreven zich in, nieuwe Belgen van Marokko, Egypte, Congo, Ecuador of Cambodja. Ze komen uit Halle zelf, maar ook van over de taalgrens.

We schuiven mee aan een tafeltje met vrijwilligster Vesna Mei. Ze houdt een gesprekje gaande met twee nieuwkomers. De één komt voor de taal, de ander omdat ze Nederlands nodig zegt te hebben voor een job. Vesna zelf is in België geboren, maar van Cambodjaanse origine. Haar familie vluchtte voor de Rode Khmers. Ze blijkt behalve politiek actief, bij Spirit, ook te werken voor Colruyt. Daar verzorgt ze onder meer de opleiding voor de nieuwelingen.

"Colruyt neemt veel anderstaligen aan", zegt ze. "Franstaligen krijgen tijdens de betaalde werkuren Nederlandse les."

Aan een tafeltje verderop zit een familie uit Ecuador verdiept in een Nederlands woordenboek. Ook de man wil Nederlands leren. Niet omdat hij in Vlaanderen werkt, wel omdat hij pizza's bakt in het Waalse Tubize. "Daar komen ook Vlamingen natuurlijk."

Als "positieve bijdrage tot een betere verstandhouding in onze gemeente" kan Café Combinne wel tellen. Al hoor je hier dezelfde klacht als bij Gui Heyrman: velen leren Nederlands, maar als ze het op de werkvloer of op straat proberen te praten, schakelen die Vlamingen toch weer over op het Frans.

Volgende aflevering (dinsdag):

Sint-Genesius-Rode

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234