Zaterdag 02/07/2022

'IJzeren vuist' is terug op Filipijnen

Storten Filipijnse kiezers zich vandaag in de armen van 'sterke mannen', dertig jaar nadat dictator Ferdinand Marcos werd verdreven? Zoon Ferdinand 'Bongbong' Marcos jr., gooit hoge ogen als kandidaat-vicepresident. En de belangrijkste gegadigde voor het presidentschap, Rodrigo Duterte, is net als hij een man van orde en gezag.

Meer dan vijftig miljoen inwoners van het eilandenrijk kunnen vandaag hun stem uitbrengen op het duo, dat weliswaar gescheiden optrok in de verkiezingscampagne maar door Azië-kenners wordt omschreven als twee handen op één buik. Een van hen, Richard Javad Heydarian, tegenover Al Jazeera: "Fundamentele waarden als burgerlijke vrijheden en mensenrechten schijnen niet zoveel aantrekkingskracht te hebben als het wijdverbreide verlangen naar vastberaden, daadkrachtige leiders."

De bekendste van de twee, Marcos jr. (58), bejubelt het verleden onder zijn vader. Twintig jaar was Ferdinand Marco aan de macht. Had Marcos sr. na een volksopstand niet het veld moeten ruimen, dan zou hij de Filipijnen net zo welvarend hebben gemaakt als Singapore, betoogt zijn zoon, de kandidaat-vicepresident.

Moorden en verdwijningen

'Bongbong' neemt het bij de verdediging van zijn vader niet zo nauw met de feiten. Een groep Filipijnse wetenschappers pareerde de persoonsverheerlijking met feiten en cijfers over toenemende armoede, dalende economische groei en een torenhoge buitenlandse schuld in de periode dat Marcos sr. regeerde. En dan was er de repressie: "Duizenden mensen werden zonder aanhoudingsbevel en enige vorm van proces vastgezet, om maar niet te spreken over de talloze moorden en verdwijningen."

De huidige presidentskandidaat Rodrigo Duterte behoort niet tot een van de politieke dynastieën in het land, waarvan de families Marcos en Aquino de bekendste zijn. De zittende president Benigno Aquino III, die niet herkiesbaar is door de grondwet, is de zoon van wijlen president Corazon Aquino.

De 71-jarige advocaat Duterte zet zich af tegen de heersende elite, en gaat er prat op dat hij als burgemeester van de ooit door politiek geweld geteisterde stad Davao stabiliteit, veiligheid en discipline heeft gebracht. Discipline is een woord dat zelfs aanslaat bij een voormalige politieke gevangene (onder Marcos sr.), analist Pastor 'Boy' Saycon. "Het probleem van ons land is dat we geen discipline kennen", zei hij.

Uit opiniepeilingen blijkt dat Duterte gezien wordt als de kandidaat die een eind kan maken aan criminaliteit (met name drugshandel) en corruptie. Door mensenrechtenorganisaties wordt hij afgeschilderd als de grote man achter doodseskaders die meer dan duizend mensen om het leven brachten. Hoewel Duterte niet openlijk toegeeft dat hij daarin de hand heeft gehad, noemde hij het doden van criminelen "legitiem".

Duterte is een man die geen blad voor de mond neemt - reden waarom hij wordt vergeleken met de Amerikaanse presidentskandidaat Donald Trump. Vloekend en tierend voerde hij campagne, hij deed seksistische uitspraken en beledigde zelf de paus ("hoerenzoon") in een land waar de bevolking voor 80 procent uit rooms-katholieken bestaat.

Het doet geen afbreuk aan zijn populariteit, die volgens de meeste analisten is gebaseerd op frustratie onder de bevolking: over de enorme inkomensverschillen, de vervuilde hoofdstad Manilla, de bureaucratische rompslomp. Volgens zijn campagneleider kiest Duterte altijd voor 'de onderdrukten'. Jun Evasco: "De mensen verlangen naar een sterke man met een hart, niet iemand die geen empathie heeft voor de armen."

Ook Marcos jr. voldoet in de ogen van veel kiezers aan dat beeld. Ouderen koesteren "een nostalgie naar de autocratie" onder zijn vader, aldus commentator Heydarian. Jongeren hebben de dictatuur niet meegemaakt.

Schopt Marcos jr. het tot vicepresident, dan is het vrijwel zeker dat hij over enkele jaren een gooi doet naar 's lands hoogste ambt. "Buitenlanders kunnen niet begrijpen waarom de Filipijnen weer een Marcos aan de macht helpen", verzuchtte politiek analist Dindo Manhit. "We leren nooit."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234