Donderdag 29/09/2022

'Ik betwijfel of het Belgische cannabisbeleid bijdraagt tot internationale afspraken'

'Ik heb er mijn twijfels bij of de nieuwe Belgische beleidslijnen inzake cannabis zullen bijdragen tot de doelstellingen van de Internationale drugsconventies, die alle het drugsgebruik willen verminderen.' Dat zegt Herbert Schaepe, secretaris van de International Narcotics Control Board (INCB) in Wenen, het orgaan dat voor de Verenigde Naties nagaat of de lidstaten de drugsconventies wel naleven.

Wenen

Eigen berichtgeving

Jan de Zutter

Het drugsbeleid in de wereld wordt grotendeels bepaald door drie internationale conventies, die afgesloten werden in de schoot van de Verenigde Naties. Het gaat om de in het jargon bekende conventies van 1961, 1991 en 1988, die de kweek, de handel en het gebruik van illegale psychotrope middelen regelen, zeg maar afkeuren. Ook cannabis (van de 180 miljoen drugsgebruikers op de wereld gebruiken er 144 miljoen cannabis) wordt erin vermeld als een drug waarvan het gebruik ontmoedigd moet worden. België ondertekende al die conventies en is dus gehouden aan de naleving van hun inhoud. Of de lidstaten ook doen wat ze hebben beloofd, wordt gecontroleerd door de International Narcotics Control Board (INCB), ook The Board genoemd. De dertien leden worden voorgedragen door de regeringen en door de Wereldgezondheidsorganisatie, maar ze werken onafhankelijk. Het hoofdkwartier van The Board bevindt zich in Wenen, waar secretaris Herbert Schaefer de dagelijkse leiding waarneemt.

Schaefer is voorzichtig als het gaat over de nieuwe evoluties in België. "In recente rapporten heeft het INCB zich zorgen gemaakt over de recente evoluties in Europa, waar een trend naar liberalisering bestaat", zegt hij in een exclusief gesprek met De Morgen. "Het gemeenschappelijke doel van alle landen is het misbruik van drugs tegen te gaan. Mogelijk is dat ook de doelstelling van het nieuwe drugsbeleid in België. Maar als regeringen ernstig zijn, moeten ze hun beleid ook evalueren en zich na een tijdje de vraag stellen of liberalisering echt bijdraagt tot de reductie van het misbruik. Of is liberalisering veeleer ingegeven door bestuurlijke en economische motieven, namelijk het creëren van een besparing bij politie en gerecht. Want als je bepaalde drugs liberaliseert, moet er niet meer naar gespeurd worden en moeten de rechtbanken er zich niet meer mee bezighouden. Die laatste houding zou verkeerd zijn."

Ondertussen hebt u er toch zicht op of liberalisering schadelijk is?

"Je zou denken dat hoe liberaler de aanpak is, hoe meer mensen cannabis gaan gebruiken. In zoverre we de cijfers mogen betrouwen, blijkt dat dus niet zo. Er zijn geen grote verschillen tussen landen die een liberaal beleid voeren en zij die dat niet doen. Als we het nu over België hebben, dan zal veel afhangen van de implementering en de uitvoering van het beleid. Sommigen beweren dat België niet zal evolueren naar het Nederlandse model. Maar mogelijk zijn er krachten in België die het beleid langzaam in de richting van Nederland sturen. Is de Belgische regering ook bereid om de impact van haar beslissingen te evalueren? En zelfs als dat zou gebeuren, is het wel mogelijk om de klok terug te draaien als je merkt dat een liberalisering van het beleid geen goede resultaten oplevert."

Is België nog in regel met zijn eigen afspraken?

"Voor de algemene vergadering van de Verenigde Naties in 1998 heeft ook België er zich toe verbonden om tegen 2008 het drugsgebruik met 50 procent te verminderen. De vraag is of wat nu in België gebeurt, bijdraagt tot deze verbintenis."

Dat is inderdaad de vraag. Wat denkt u daarvan?

"Ik heb er mijn twijfels bij of dat bijdraagt tot een reductie in het drugsgebruik."

Kan België zomaar een ander beleid gaan voeren?

"De conventies zijn eigenlijk erg soepel. Ze laten bijvoorbeeld alternatieve maatregelen toe voor gebruikers, zoals opvang en verzorging. Maar de Nederlandse situatie bijvoorbeeld, waar coffeeshops toegelaten zijn, zit niet op de lijn van de conventies. De Nederlandse wetgeving is dat wel, de praktijk niet. Wat Nederland betreft, is het duidelijk dat dit beleid een negatieve impact heeft gehad op de buurlanden, Duitsland, België en Frankrijk."

Als landen niet bestraft worden, dan hebben dergelijke conventies weinig zin. Misschien is het zelfs nodig om de conventies aan te passen aan de hedendaagse trend?

"Er bestaat absoluut geen meerderheid om cannabis uit de conventies te halen. We zien vandaag dat vooral de Europese regeringen zich in de grijze zones van de conventies begeven. Een jaar geleden introduceerde Duitsland injectiekamers voor heroïnegebruikers. Dat is radicaal in tegenspraak met de conventies. Maar de Duitse regering argumenteerde dat dit een middel was om verslaafden te bereiken en dus een eerste stap in de richting van ontwenning. Je ziet dat er dan wel degelijk een debat mogelijk is."

Is de liberale trend in Europa uniek in de wereld?

"Oh ja, heel zeker. De Europese regeringen zijn zo'n tien jaar na de Australische en Canadese regering overtuigd geraakt van het idee van harm reduction (het beperken van de schade). Liberalisering past in het concept dat een liberale houding misschien minder schadelijk is dan een repressieve houding. Als gevolg werd er een artificieel onderscheid gemaakt tussen hard- en softdrugs. De conventies maken dat onderscheid niet en gaan er van uit dat alle drugs schadelijk zijn. Het woord 'soft' is zelfs een probleem omdat het vooral jongeren het idee geeft dat deze drugs ongevaarlijk zouden zijn."

Wordt België nu in het volgende INCB-rapport vermeld als slechte leerling?

"Het volgende rapport is al klaar. De recente Belgische beslissingen zullen daar niet in vermeld staan. Maar het is duidelijk dat we de evoluties in de gaten zullen houden."

'Mogelijk zijn er krachten in België die het beleid langzaam in de richting van het Nederlandse model sturen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234