Donderdag 11/08/2022

InterviewDie ene patiënt

‘Ik keek om me heen tijdens de begrafenis en dacht: waar waren jullie de afgelopen jaren?’

Beeld ter illustratie Beeld Getty Images
Beeld ter illustratieBeeld Getty Images

Artsen en verpleegkundigen vertellen over de patiënt die hun leven voor altijd veranderde. Deze week: verpleegkundige Hugo van der Wedden.

Ellen de Visser

“Ze noemde me altijd Johan, ze dacht dat ik die leuke buurjongen was op wie ze ooit, als meisje van achttien, een beetje verliefd was geweest. Als ik andere vrouwen aandacht gaf, werd ze jaloers. We konden het goed met elkaar vinden, ze had iets wat me aansprak. De randen van haar geheugen waren flink afgebrokkeld, in haar beleving was ze weer een jong meisje. Dat moet een fijne, levendige tijd voor haar zijn geweest en dat straalde ze ook uit. We dansten door de afdeling op liedjes van vroeger, genoten samen van een glaasje advocaat.

“Ze kreeg weinig bezoek. Alleen haar kinderen kwamen af en toe langs, verder zat ze veel alleen. Nadat ze was gevallen en een heup had gebroken overleed ze. Met mijn collega’s uit het woon-zorgcentrum ging ik naar haar begrafenis. Tot mijn verbazing zat de kathedraal tot aan de nok toe vol. Ik keek om me heen en dacht: waar waren jullie de afgelopen jaren? Behalve haar kinderen had niemand in de kerk haar ooit bezocht.

“Sprekers haalden herinneringen op, een voor een omschreven ze haar laatste levensfase in het woon-zorgcentrum als uiterst verdrietig. Dus de tijd die ik met haar had meegemaakt, waarin ze het goed had en wij samen lol hadden, werd daar weg­gezet als een betreurenswaardige periode. Dat was pijnlijk. Natuurlijk was ze in haar laatste jaren soms ook verdrietig, maar dat zat hem vooral in haar eenzaamheid. In de kathedraal kreeg het verdriet een gezicht: allemaal mensen die zo lang waren weggebleven en nu opeens wel naar haar begrafenis kwamen.

“Die volle kerk heeft me nooit losgelaten. Aanvankelijk was ik boos, maar toen ik later sociologie ging studeren, leerde ik andere kanten van het verhaal kennen. Dat die mensen daar nooit heen waren gegaan, lag waarschijnlijk ook aan de cultuur van de instelling. Als je wilt dat de buitenwereld naar binnen komt, zorg er dan voor dat het woon-zorgcentrum ook voor naasten als een thuis voelt. De zorgsector is nog steeds erg op het individu gericht, er bestaat een soort onmacht om de kring rond een bewoner of patiënt er echt bij te betrekken. Woon-zorgcentra waren lange tijd een bijna ondoordringbaar fort, met vaste bezoektijden en familie die op afstand werd gehouden. De deuren zijn al decennialang geopend, maar kennelijk is de drempel van een instelling voor velen nog te hoog. Dat kan veranderen, mogelijkheden genoeg.

(lees verder onder de illustratie)

null Beeld Tzenko Stoyanov
Beeld Tzenko Stoyanov

“Ik besefte ook dat achter al die kerkgangers een eigen kleine tragedie schuilging in hun relatie tot de vrouw. Ze moeten allemaal op een zeker moment, om persoonlijke redenen, zijn weggebleven. Als mensen dementie krijgen, worden ze onvoorspelbaar en dat maakt dat de omgeving vaak afstand neemt. Vrienden en bekenden weten zich geen houding te geven, het is allemaal zo confronterend. Zo komen mensen met dementie steeds meer alleen te staan. En ze voelen dat, daar ben ik van overtuigd, ze beseffen dat familie en vrienden zich geleidelijk aan terugtrekken.

“Tot deze vrouw drong heel af en toe door dat ze in een woon-zorgcentrum zat. Dan werd ze verdrietig en probeerden we haar te troosten. Ik vermoed dat er in de jaren voor haar opname veel stuk is gegaan. Alle mensen uit de kerk zijn langzaam uit haar leven verdwenen, dat moet pijnlijk voor haar zijn geweest. Dáár zit het grote verdriet van dementie, in hoe wij als samenleving met de ziekte omgaan. Mensen worden niet meer voor vol aangezien en dat hebben ze heel goed in de gaten.

“Misschien was het een vorm van compensatie dat de kerk zo vol zat, en hadden al die vrienden en bekenden die waren afgehaakt een zeker schuldgevoel.”

De getuigenissen in deze reeks komen uit het boek Die ene patiënt van VK-journaliste Ellen de Visser, Ambo/Anthos, 192 p., 15,95 euro.

Lees ook

Hoe vermijd je vallen, ook als het je al een keer is overkomen?

Daar zijn de ‘granfluencers’: hoe TikTok onder senioren in opmars is

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234