Zondag 03/07/2022

'Ik wil duizend zoo's bezoeken'

Zijn nieuwe functie is een droomjob voor de zooliefhebber, zegt hij zelf. Antwerpenaar, groene jongen en notoir dierentuinexpert Harry Schram (45) wordt op 1 juli de nieuwe directeur van de European Association of Zoos and Aquaria (EAZA). Dat Schram het gehaald heeft, is niet toevallig. 'Ik heb al 651 zoo's bezocht over de hele wereld. Ik droom ervan om er duizend te zien.'

Door Marjan Justaert

'Veel mensen die in de zoo werken zijn fascinerend en een beetje bizar", lacht Schram. Dat is wel het minste wat je van hemzelf kunt zeggen. Schram plant zelfs zijn vakanties zo dat hij van het ochtendgloren tot lang na zonsondergang in een of meerdere dierentuinen vertoeft. Hij heeft er al 651 bezocht.

"Ik had nooit gedacht dat ik de functie zou krijgen", begint de Antwerpenaar, nu nog coördinator van het EcoHuis. "Ik was het buitenbeentje. De andere kandidaten waren allemaal zoodirecteurs of mensen uit de sector. Eerst vond ik het nog wat vroeg, maar als ik niet gesolliciteerd had, had ik mijn leven lang spijt gehad."

De EAZA verenigt zo'n driehonderd zoo's en aquaria uit Europa en het Midden-Oosten. Het doel? Schram: "Onder meer kweekprogramma's coördineren, duurzame ontwikkeling integreren in de dierentuinen, educatieve maatregelen nemen en zorgen dat elke zoo werkt met een op maat gemaakte selectie dieren." Grappig detail: EAZA organiseert ook een carpoolsysteem voor dieren. Als er een truck rijdt van Kopenhagen naar Valencia, mag de Antwerpse Zoo gerust iets meegeven.

"Lid zijn van de EAZA is een kwaliteitsgarantie, directeur zijn is een uitdaging. 'Op een dag vind je de job van je leven, en dan ben je weg.' Ik moet ervoor in Amsterdam gaan wonen, maar dat heb ik ervoor over." Schram is, zoals ze in zijn stad zeggen, giene gewoene. "Op een zwoele zomeravond ronddwalen in een dierentuin wanneer alle bezoekers naar huis zijn, dat is voor mij het summum."

Een beer van een vent is Harry Schram. Geboren en getogen op een boogscheut van de Antwerpse Zoo, en in een niet zo ver verleden Agalev-gemeenteraadslid. "We woonden in de Kerkstraat, achter de dierentuin. Om niet steeds het blokje om te moeten lopen, kochten mijn ouders een abonnement voor de zoo. Ik begon van alles te verzamelen in verband met dierentuinen. (trots) Voor ik tien jaar was, had ik al twintig tot dertig dierentuinen op mijn palmares." Van de ruim 5.000 zoo's die de aardbol telt, heeft hij nog geen vijfde gezien, maar als hij aan dit tempo doorgaat, haalt Schram zeker zijn gedroomde kaap van duizend.

"De mooiste dierentuinen zijn die waar men met weinig middelen een prachtig park uitbouwt. In het Zuid-Engelse Shaldon heb ik ooit een zoo'tje bezocht dat kleiner was dan de oppervlakte van mijn huis, maar een eigen kweekprogramma had. Bovendien brachten ze met de bezoekers genoeg geld bijeen om een project voor natuurbehoud in Vietnam te steunen. In Frankrijk ben ik ooit in een oude steengroeve verzeild geraakt, die van vader op zoon werd omgebouwd tot dierentuin. Ze lieten de wilde plantengroei intact, echt prachtig."

Oost-Europa wordt voortaan zijn grootste uitdaging. Schram: "In een land als Tsjechië loopt het goed. Een zoodirecteur bekleedt er dezelfde status als een theaterdirecteur bij ons, maar in Bulgarije en Roemenië zijn dierentuinen arm en slecht onderhouden. Niet verwonderlijk: in landen met armoede of conflictsituaties zijn zoo's de eerste dingen die sneuvelen. In tijden van oorlog worden een boel gevaarlijke dieren meteen afgemaakt om te vermijden dat ze zouden ontsnappen als de zoo gebombardeerd wordt."

"Het zal je misschien verbazen, maar ik heb geen enkel huisdier. Alle dieren die ik thuis niet heb, mogen blij zijn dat ik ze niet heb", zegt Schram gedecideerd. Een boude uitspraak voor een toekomstige EAZA-directeur. Ze legt meteen een van zijn stokpaardjes bloot: een collectie dieren houden moet volgens Schram het verantwoorde resultaat zijn van een zorgvuldig uitgebalanceerde selectie. "Wie geen dieren kan zetten, moet ze ook niet houden."

Schram houdt van dieren, maar is geen dierenfreak. Hij is dierentuinfreak. "Volgens mijn moeder trok ik als kleine jongen aan het stuur van onze auto telkens als ik ergens een pijl naar een dierentuin zag." Zijn familieleden leerden ermee leven en stuurden hem alleen op pad. "Toen ik veertien was en op vakantie aan de Spaanse costa brava, nam ik op mijn dooie eentje de trein naar Barcelona om er de witte gorilla te zien. Copita de Nieve heette ze. Sneeuwvlokje", zegt hij enthousiast. Sneeuwvlokjes witte huid en haar waren heel gevoelig aan ultraviolette stralen, ze stierf enkele jaren geleden aan de gevolgen van huidkanker. "Ze werd begraven op een geheime plek, zodat geen bandiet haar botten zou gaan opgraven."

Wie echt houdt van dieren, ziet ze toch niet graag opgesloten in een kooi? "Dat klopt wel, maar je moet goed weten dat ze in de vrije natuur ook niet allemaal zo goed af zijn als we denken", antwoordt Schram. "De dieren moeten er hun territorium afbakenen en eten zoeken. Populaties worden soms bruutweg van elkaar gescheiden doordat er bijvoorbeeld een weg wordt aangelegd in hun leefgebied, en de stressfactor ligt er volgens onderzoekers veel hoger dan in een rustige dierentuin."

"Bovendien", gaat hij verder, "beginnen de dierentuinen steeds meer op de vrije natuur te gelijken en omgekeerd. Ook in de natuur worden dieren bijgevoederd, gevaccineerd of veterinair behandeld. Bovendien worden populaties steeds kleiner. Genetisch beginnen de dieren dus op een dierentuinpopulatie te lijken, zodat we ook in de vrije natuur tussenkomen om inteelt te vermijden."

Zijn vriendin, Groen!-gemeenteraadslid Fatima Bali, deelt zijn passie niet. "Ze gaat soms wel eens mee. Als de zoo in kwestie haar maar niets lijkt, hoor ik aan de ingang steevast dezelfde vragen: 'Is het hier groot? Hoelang zal het duren? Waar is de uitgang?' (lacht)" Schram heeft een bibliotheek die kan tippen aan de boekencollectie van de meeste Europese zoo's. "Ik heb zelfs een van de meest zeldzame foto's ooit, van een zoo in Frankrijk. Omdat hun gorilla te eenzaam was, hadden ze wat berggeitjes in haar territorium gedropt. Wel, met een stok in de poot paste de gorilla op hen als een echte geitenhoeder. Schoon toch?"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234