Vrijdag 01/07/2022

Ik wou dat ik iets was dat niks nodig had

oms koop ik een boek gewoon om de titel en de eerste zin. Zoals onlangs No One Belongs Here More Than You van Miranda July. Dat begint met ‘It still counts, even though it happened when he was unconscious’. Ik had nog nooit van deze Amerikaanse gehoord, maar wie met zo weinig woorden én geestig is én de dingen naar haar hand zet én - zeker in combinatie met de titel - zo’n gretig verlangen kan uitdrukken, die heeft mijn aandacht. Het bleek een heerlijke verzameling kortverhalen van een bijzonder mens. Aantrekkelijk in haar stijl. Intrigerend in haar volstrekt unieke kijken naar de wereld. Onverwacht verpletterend in haar slimme emotionaliteit.

Miranda July schrijft zonder ambitie om stilistisch te imponeren, het plezier en de geestigheid zit ’m in de bittere ernst waarmee ze de meest oorspronkelijke beelden maakt: ‘That’s my problem with life. I rush through it, like I’m being chased. Even things whose whole point is slowness, like drinking relaxing tea. When I drink relaxing tea, I suck it down as if I’m in a contest for who can drink relaxing tea the quickest.’ Hoe komt ze erop, zat ik aan de lopende band te denken, en toch voelt het allemaal zo vanzelf.

De schrijfster creëert een heel eigen universum: het leven zoals we het helemaal niet kennen. In Miranda Julyland geeft een vrouw twee keer in de week zwemles aan drie bejaarden, bij gebrek aan zwembad gewoon op de stenen vloer van haar keuken, met een paar teiltjes water om ademhalingstechnieken te leren. Of zeggen meisjes dat ze wilden dat ze iets waren dat niks nodig had, zoals verf: ‘But even paint needs repainting.’ Of is een vrouw dertien jaar lang verliefd op een man - van haar twaalfde tot haar vijfentwintigste - om eindelijk haar liefde beantwoord te zien, maar op hun eerste date kan ze alleen maar aan de jongen van het tankstation denken, omdat hij zo handig was met die slang van de benzinepomp. Hoe wonderlijk ook haar verbeelding, op de één of andere manier is wat ze schrijft ontzettend herkenbaar, vind ik. In de hardnekkigheid van hopen (‘I am totally prepared for amazing things to happen’), in het verlangen naar dichtbij, in de onpeilbaarheid van de diepste angsten, in de scherpte waarmee vervreemding wordt aangevoeld, in de dapperheid van een soort optimisme-ondanks-alles, in het verontrustende van wat normaal lijkt, in het rusteloze van grote eenzaamheid.

Alle mensen in haar verhalen zijn alleen, ook als ze dat formeel gesproken niet echt zijn wegens samenlevend of iets dergelijks. De hunker naar intimiteit is groot. De wil om bloot te geven ook. Maar toch lijkt elke poging te stranden, deuren die op kieren stonden klappen als het eropaan komt elke keer weer dicht. Haar verhalen zijn feeëriek, luchtig en aantrekkelijk mysterieus, en er valt behoorlijk wat te glimlachen, maar toch doet het lezen bovenal een beetje zeer. Dan is er iets goeds aan het gebeuren in een boek, denk ik dan.

Toen het uit was, ging ik op zoek naar meer Miranda July. Zo ben ik dan ook wel. En dat bleek ruim voorradig. Zesendertig is ze, en niet alleen auteur van kortverhalen en scenario’s, maar ook performancekunstenaar, actrice, regisseur en muzikante. Met de film Me and You and Everyone We Know won ze prestigieuze prijzen. Terecht, wat mij betreft. Je moet een beetje mee willen stappen in de lichte bevreemding, maar wie dat kan wordt echt beloond. Met eenzaamheid die zo hard binnenkomt dat ik er alvast wiebelig van werd. Met mensen waar ik bakken liefde overheen wil gooien, omdat ze dat verdienen. Zoals dat kleine zwarte jongetje, zoontje van een vers gescheiden vader, die spreekt met de traagheid van veel te veel of te weinig weten in een wereld vol grote mensen op de dool. En met schitterende zinnetjes. Zoals in die scène in de schoenwinkel, tussen een man en een vrouw. Hij heeft zijn hand verbrand - half per ongeluk zelf in de fik gestoken - en als zij informeert hoe dat zo gebeurd is, vraagt hij of ze de lange of de korte versie wil. Ze kiest voor de lange, en dan zegt hij: “I was trying to save my life and it didn’t work.”

In de VS staat ze bekend als een grappige vrouw. Ik krijg bovenal het gevoel dat Miranda July het leven niet altijd zo leuk vindt. En ik denk dat haar kunst haar dat af en toe even doet vergeten, in dat bevlogen moment waarop zoeken opeens vinden wordt. Ik denk dat ze niet anders kan dan maken wat ze maakt, en dat ze tot haar verbazing vaststelt, als mensen daarvan blijken te houden, dat ze toch niet helemaal alleen is. Zij overleeft door vast te houden aan haar verbeelding, door te kiezen voor het leven zoals het ook kan zijn, als je dat maar hard genoeg wil: ‘What a terrible mistake to let go of something wonderful for something real’, schrijft ze ergens. Ik kon het er niet meer mee eens zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234