Donderdag 29/09/2022

Rodrigo Duterte

"Ik zal een dictator zijn": 'Filipijnse Donald Trump' wil met ijzeren hand regeren

De harde hand: Duterte maakte van misdaadbestrijding het speerpunt in zijn campagne. Beeld EPA
De harde hand: Duterte maakte van misdaadbestrijding het speerpunt in zijn campagne.Beeld EPA

'De bestraffer', noemen ze hem. En nu ook: meneer de president. De populist Rodrigo Duterte (71) werd gisteren verkozen tot president van de Filipijnen. Dutertes overwinning kwam er na een vileine campagne die zowel vergelijkingen met Trump als de angst voor een nieuwe Hitler oproept. Zelf meent hij dat de keiharde 'law and order'-politiek die hij als burgemeester voerde voor het hele land zal werken.

Tom Windey

Forse economische groei, maar ook zelfverrijking in het staatsapparaat en deprimerende misdaadcijfers. Het lag voor de hand dat deze thema's in de presidentsverkiezingen een prominente rol zouden spelen. Onder de vorige president Aquino zetten de Filipijnen economische reuzenstappen voorwaarts. Maar zoals wel in meer landen het geval is, profiteerde niet iedereen mee van die vooruitgang.

Gevolg is dat er op de Filipijnen onvrede heerst. Over de economische ongelijkheid. Maar ook over corruptie, criminaliteit, traagheid bij grote infrastructuurwerken en een gepercipieerd gebrek aan leiderschap. Duterte pikte dit ongenoegen op, en surfte handig mee op die golf tijdens zijn campagne.

Met succes. Hoewel het nog even wachten is op de officiële resultaten van de verkiezingen, heeft Duterte het presidentschap beet. Zijn belangrijkste rivaal Mar Roxas gaf de nederlaag al toe nadat uit polls Dutertes onoverbrugbare voorsprong bleek.

Om zeker te zijn dat zijn boodschap opgepikt werd, schuwde hij tijdens de campagne de zware uitspraken niet. Zo beloofde hij een harde aanpak van de misdaad. Criminelen moeten dood in de wereld van Duterte. En als dat in strijd is met de mensenrechten: pech gehad.

"Vergeet de wetten over mensenrechten", liet hij eerder deze maand optekenen. "Als ik het tot in het presidentieel paleis schop, zal ik doen wat ik ook als burgemeester al doe. Drugdealers, overvallers en ander tuig: jullie kunnen maar beter verdwijnen. Want ik zal jullie doden. Desnoods voor de ogen van de mensenrechtenactivisten."

"Als ik zeg dat ik misdadigers kogels laat vreten, mogen jullie me geloven", sprak de politicus ook eerder al. En dat zou wel 's meer dan alleen maar bluf kunnen zijn. Wat zou je aan mensenrechten verloren hebben als je je op de borst kan kloppen over lage misdaadcijfers en een sterke economie in de miljoenenstad waar je burgemeester bent?

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Doodseskaders

In Davao, de grootstad waar Duterte al zo'n twee decennia de lakens uitdeelt, is er geen gebrek aan regeltjes. Minderjarigen mogen na 22u niet alleen de straat op, roken in het openbaar is verboden, alcohol na 1u is uit den boze en karaokebars hebben zich aan de avondklok te houden.

Streng maar rechtvaardig, lijkt het wel. En efficiënt. Maar uit de stad komen ook alarmerende rapporten. Onder meer over doodseskaders die al ruim 1.000 doden op hun geweten hebben. Een cijfer dat de politicus overigens tegenspreekt. Zelf heeft hij het over 'eerder 1.700' doden.

Zowel hijzelf als zijn veiligheidstroepen moeten zich geen zorgen maken dat ze daar ooit vervolgd voor worden. De president zal wel voor immuniteit zorgen, zegt hij zelf. Of in zijn woorden; "Gratie verleend aan Rodrigo Duterte voor meervoudige moord. Getekend: Rodrigo Duterte"

De extreme harde hand van Duterte sloeg aan bij de Filipijnse kiezers. In die mate zelfs dat een aantal hoogst bedenkelijke uitspraken zijn opmars naar het hoogste politieke ambt van zijn land niet konden stuiten. Over de verkrachting van een vrouw in een gevangenis in Davao maakte hij de zieke grap "Ze was zo mooi dat ik dacht dat de burgemeester eerst moest komen."

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Donald Trump

Een campagne van opvallende, brutale uitspraken. Een harde aanpak van misdaad. Lak aan het establishment. Niet gehinderd door veel achting voor mensenrechten.

Horen we u daar 'Donald Trump' denken? Dan bent u niet alleen, want wereldwijd werden al parallellen getrokken tussen de Filipijnse hardliner en de enig overgebleven kandidaat voor de Republikeinse nominatie. "De lichtgewichtversie van Trump, met de volumeknop op 11", vindt Foreign Policy. "Een tweeling die gescheiden werd bij de geboorte", noemt The Guardian het tweetal. "Nog slechter dan de Trump van Azië", oordeelt L'Express.

Het Amerikaanse Time vindt de vergelijking te kort door de bocht. "De harde lijn van Duterte is er tegen misdadigers, terwijl Trump zich tegen hele bevolkingsgroepen keert", sneert Time. "Duterte is verrassend tolerant tegenover minderheden. En het grootste verschil: de Filipijnen wéten waar ze aan toe zijn met hun president. Met Trump hebben we daar het raden naar."

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

"Ja, ik zal een dictator zijn"

Aan grote retoriek geen gebrek, dus kan er voor Rodrigo Duterte na zijn overwinning nog wel een Grote Belofte bij. "Als ik mijn belofte om corruptie aan banden te leggen niet waarmaak, stap ik over zes maanden op", klinkt het.

Om dat doel te bereiken, wil de kersverse Filipijnse president gerust de botte bijl hanteren. "Ja, ik zal een dictator zijn", sprak hij gisteren fors in een toespraak in zijn thuisbasis Davao. "Geen twijfel aan. Maar alleen tegen de krachten van het kwaad. Tegen criminaliteit en drugs. En tegen overheidscorruptie. Mijn boodschap aan het overheidspersoneel bij de politie, in het leger en onder de hoge ambtenaren: stop. Stop er gewoon mee."

De speech bouwde daarmee verder op het discours dat Duterte ook al in zijn campagne hanteerde. Als het moet, zo zei hij daar meermaals, zal hij als enige sterke man over de Filipijnen regeren. En het politieke bestel overhoop gooien en de grondwet herschrijven als dat de zaken wat helpt vooruit te gaan.

De nieuwe president wil zijn beloftes binnen het half jaar waarmaken. Beeld AFP
De nieuwe president wil zijn beloftes binnen het half jaar waarmaken.Beeld AFP

Bij mensenrechtenactivisten en politieke tegenstanders leeft de vrees dat Duterte zijn land dertig jaar terug in de tijd dreigt te storten. Meer bepaald naar de dictatuur van Ferdinand Marcos, die in 1965 democratisch aan de macht kwam maar zich kort daarna als alleenheerser ontpopte. Hij voerde een dictatoriaal bewind over de Filipijnen tot hij in 1986 na een opstand uit zijn land werd verdreven.

Ook vorig president Aquino is er niet gerust in. "We mogen niet vergeten hoe Hitler aan de macht kwam", zegt hij. "Als je zwijgt en toestaat dat je medemens onderdrukt wordt, word je zelf de volgende onderdrukte."

Hitler, Trump of redder van het vaderland: de nabije toekomst zal uitwijzen hoe Duterte het ervan af brengt. Als we zijn beloftes mogen geloven, kennen we het resultaat over zes maanden.

null Beeld AP
Beeld AP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234