Vrijdag 30/09/2022

AchtergrondMensenhandel

Illegaal het land binnengeloodst en uitgebuit als huishoudhulp: ‘Mo Farah is niet mijn echte naam’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

‘De meeste mensen kennen me als Mo Farah, maar dat is niet mijn naam.’ In een nieuwe documentaire legt de Britse atletieklegende de ware feiten op tafel: niet met zijn ouders, maar via mensenhandel belandde hij vanuit Somalië in het Verenigd Koninkrijk, waar hij uitgebuit werd als huishoudhulp.

Michiel Martin

Mohamed Muktar Jama Farah werd geboren in het Somalische Mogadishu, groeide op in Djibouti en belandde als 8-jarige, op de vlucht voor de burgeroorlog, met zijn familie in Londen. Op school trok hij de aandacht van turnleraar Alan Watkinson, die in hem een uitzonderlijk atletiektalent ontdekte. De genaturaliseerde Brit zou nadien naar talloze titels snellen op de lange afstand, waaronder vier gouden medailles op de Olympische Spelen in Londen en Rio op de 5.000 als de 10.000 meter. Sindsdien is het Sir Mo Farah.

Wie de docu Mo Farah: Race of His Life uit 2016 bekeek, of eender welk portret dat tot nu toe over de 39-jarige atletieklegende verscheen, kreeg voorgaand verhaal voorgeschoteld. Alleen: er schort wat aan.

In de nieuwe documentaire The Real Mo Farah, die woensdagavond door de BBC wordt uitgezonden, schetst de Brit de ware omstandigheden waaronder hij in het Verenigd Koninkrijk arriveerde. Die zijn nog een pak minder fraai dan eerst gedacht. De ouders van Farah zijn namelijk nooit naar Europa gekomen. Op 9-jarige leeftijd werd hij illegaal naar het Verenigd Koninkrijk gebracht, waar hij verplicht werd om voor een gezin te werken.

Identiteitsfraude

“Jarenlang bleef ik het verdringen”, vertelt de atleet in de docu. Op zijn negende werd hij op een vliegtuig gezet door een onbekende vrouw, die hem valse reispapieren in de handen stopte met de naam Mohamed Farah. “Maar dat is niet mijn naam. Het is niet mijn realiteit”, klinkt het in een korte videoclip. Zijn echte naam is Hussein Abdi Kahin.

Aangekomen in Londen werd samen met het papiertje met daarop de contactgegevens van zijn familie ook de band met zijn familie verscheurd. “Ik moest huishoudelijke klusjes opknappen en op de kinderen letten, als ik wat te eten wou krijgen. Als ik iemand iets zou zeggen, ‘zou ik mijn familie nooit terugzien’, werd me verteld.”

Zijn moeder en twee broers wonen nu nog op een boerderij in Somaliland, dat in 1991 de (nooit erkende) onafhankelijkheid uitriep. Zijn vader kwam om bij vuurgevechten in de regio toen Farah 4 jaar oud was.

Die info zat dus dertig jaar lang opgesloten in een kluisje, slechts enkele intimi kenden het verhaal. De eerste Alan Watkinson, de turnleraar die de sociale dienst contacteerde, ervoor zorgde dat Farah terechtkon en zijn pupil uiteindelijk ook hielp met de aanvraag van de Britse nationaliteit. Die kreeg hij in 2000.

Dat laatste lijkt deel van het lange zwijgen. In de docu geeft Farah namelijk niet alleen aan hoe moeilijk het was om de “echte ik” verborgen te houden, maar ook hoe zijn migratiestatus een kopzorg was. Technisch gezien zou namelijk geoordeeld kunnen worden dat Farah het burgerschap via identiteitsfraude verwierf.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Het Britse ministerie van Binnenlandse Zaken was er alleszins als de kippen bij om te stellen dat er “geen enkele actie ondernomen zal worden tegen Sir Mo”, aldus een woordvoerder aan BBC News. Er wordt van uitgegaan dat Farah, die zijn huidige naam wil blijven gebruiken, als kind niet medeplichtig was aan het vervalsen van papieren.

Dat het verhaal een gevoelige snaar raakt in het Verenigd Koninkrijk, mag duidelijk zijn. Zo looft Amina Aweis, een jonge stem in de Brits techindustrie met Somalische roots, de “impactvolle manier waarop Farah zijn stem als hefboom gebruikt”, en dan vooral gezien het heersende “vijandige” klimaat tegenover migranten. Ash Sarkar, een Britse journaliste, schrijft op Twitter: “Dat ongedocumenteerde migranten als mens worden beschouwd, zou niet mogen afhangen van een van de grootste atleten van dit land.”

Huisarbeid

De impact van de boodschap strekt zich echter ver buiten het Verenigd Koninkrijk uit. Ook bij het Federaal Migratiecentrum klinkt het dat deze getuigenis qua sensibilisering kan tellen, zeker wat betreft de uitbuiting waar Farah mee geconfronteerd werd. “Het fenomeen van huisarbeid is niet nieuw, en al zeker niet passé”, zegt Patricia Le Cocq, expert mensenhandel bij Myria. In haar jaarrapport van 2020 besteedde het centrum nog een hoofdstuk aan de problematiek.

In ons land zijn slachtoffers van die praktijken hoofdzakelijk meerderjarigen, maar er is ook het voorbeeld van een jong meisje dat bij een familie inwoonde als illegale huishoudhulp. Die situaties gaan echter gepaard met een moeilijke detectie, zegt Le Cocq. “Het gaat hier om de besloten sfeer, niet meteen plaatsen waar inspectiediensten een directe toegang toe hebben.”

De getuigenis van Farah kan volgens haar de problematiek op de radar zetten bij het brede publiek. Er is ook een veel diepere lading. Het losgerukt worden van je familie, en de pijn die daaronder schuilgaat. Het afleggen van je identiteit, en de pijn die daaronder schuilgaat. De vragen die je eigen kinderen op een bepaald moment beginnen te stellen, en de pijn die daaronder schuilgaat.

“Dit kan ook helpen om te tonen dat een slachtoffer van mensenhandel wel degelijk een toekomst voor zich heeft liggen, mits een goede detectie en begeleiding”, zegt Le Cocq, die het als een vorm van empowerment beschouwt. “Al is het maar de vraag of huidige slachtoffers wel toegang zullen hebben tot het verhaal dat hij nu brengt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234