Zaterdag 28/05/2022

InterviewKlimaatwetenschapper Philippe Huybrechts

‘In België gaat de opwarming sneller dan het globaal gemiddelde’

Klimaatwetenschapper Philippe Huybrechts Beeld Tim Dirven
Klimaatwetenschapper Philippe HuybrechtsBeeld Tim Dirven

Volgens het nieuwe IPCC-rapport is een opwarming tot 1,5 graden Celsius niet meer te vermijden. Die zal zich ook in België laten voelen door de hogere zeespiegel, meer hittegolven en zware stormen. Toch is er hoop, zegt klimaatwetenschapper Philippe Huybrechts (VUB), die meeschreef aan het rapport.

Jorn Lelong

Van hittegolven in Noord-Amerika tot overstromingen in Europa en China en bosbranden in Siberië, Griekenland en Turkije – de afgelopen zomer is een stevige waarschuwing voor wat nog komen moet. Datzelfde kan gezegd worden van het nieuwe rapport van het IPCC, het klimaatpanel van de Verenigde Naties. Voor de vijfde keer op rij werkte klimaatwetenschapper Philippe Huybrechts (VUB) eraan mee.

Waarin verschilt dit rapport van de voorgaande?

Huybrechts: “Het grootste verschil is dat er nu geen discussie meer is over de hamvraag: is de mens verantwoordelijk voor de klimaatopwarming? In de jaren 90 was dat bijvoorbeeld nog niet duidelijk, maar vandaag stelt het rapport onomwonden dat de mens de opwarming veroorzaakt.

“Tegenover het vorige rapport wordt die klimaatverandering ook veel duidelijker in verband gebracht met de toename van extreme weersomstandigheden. De opwarming gaat bovendien nog sneller dan we we tot nu toe verwachtten. Waar we in 2018 nog dachten dat we tegen 2040 aan 1,5 graden opwarming zouden zitten, verwachten we dat nu eerder in de jaren 30.”

Ook dat is opvallend: volgens alle scenario’s gaan we sowieso naar anderhalve graad opwarming.

“Ja, we gaan er zelfs over. Alleen in het meest optimistische scenario wordt dat naar het eind van de eeuw toe gecorrigeerd. Maar dan moet je al vanaf de helft van deze eeuw op negatieve emissie kunnen rekenen. Met de technieken die we nu hebben, lukt dat alleszins niet.”

De modellen blikken vaak vooruit tot 2100. Maar wat mogen we over een twintigtal jaar al verwachten?

“Het zeeniveau zal stijgen. Momenteel stijgt dat al drie keer sneller dan in de twintigste eeuw, en dat zal nog sneller gaan. Extreem hoge waterstanden, die nu slechts een keer om de honderd jaar voorkomen, zullen we midden deze eeuw om de vijf jaar zien. Als we ons daartegen willen wapenen, gaan we onze dijken moeten verhogen. Hittegolven zullen toenemen, jaar na jaar gaan we nieuwe recordtemperaturen krijgen. Ook andere extreme weersomstandigheden, zoals de neerslag die we onlangs al meemaakten, zullen we vaker zien.”

Welke gebieden zullen het het zwaarst te verduren krijgen?

“Dat hangt er een beetje vanaf waar je naar kijkt. Zo zijn eilandstaten in de Stille Zuidzee heel afhankelijk van de stijging van de zeespiegel. Een aantal daarvan zal zich de komende eeuw niet langer meer kunnen beschermen tegen stormen.

“Verder hangt het af van hoe kwetsbaar landen zijn, maar ook van hoe goed ze zich aanpassen. Voor minder ontwikkelde landen, zoals Bangladesh of veel Afrikaanse landen, ziet het er niet goed uit, omdat zij niet de middelen hebben om zich aan te passen. Maar geen enkel land zal aan de gevolgen van klimaatverandering ontsnappen.”

Wat mogen we in België verwachten?

“In België gaat de opwarming sneller dan het globaal gemiddelde. In Ukkel is de temperatuur met 2,5 graden gestegen tegenover 1830. Dat komt omdat de opwarming over land sneller gaat dan over de oceanen, die twee derde van de planeet beslaan.

“Gemiddeld gaat de neerslag in België min of meer constant blijven. Maar die neerslag gaat wel anders verdeeld worden. In de winters krijgen we 10 tot 20 procent meer regen, terwijl de zomers droger worden. De neerslag zal ook meer geconcentreerd zijn: als het regent, zal het heviger zijn.”

De afgelopen zomers leerden we dat ook in onze regionen klimaatverandering heel wat brokken kan maken, zowel door hevige regenval als door droogte. Moeten we, behalve onze uitstoot verminderen, ook meer investeren in adaptatie?

“Ja, het is duidelijk geworden dat dat nodig zal zijn. Van alle dreigingen wordt de stijging van de zeespiegel volgens mij de grootste, want die zal nog lang blijven doorstijgen, toont dit rapport. Elke storm zal nog hoger zijn dan de vorige. Dat betekent dus dat we onze dijken, zowel aan de kust als in het Scheldebekken, moeten aanpassen aan de stijging van de zeespiegel en hevigere stormen. Daarnaast moeten we onze steden vergroenen en nadenken over een beter waterbeleid.”

Het rapport behandelt ook de optie om koolstof uit de lucht te halen. Kan dat ons redden?

“Op twee manieren kunnen we aan CO2-filtering doen: door het uit de lucht te filteren met grote stofzuigers, of door het meer op te slaan in de oceaan en de biosfeer. Maar die technologie staat nog in zijn kinderschoenen, het zou totaal verkeerd zijn om daarop te rekenen. Massale herbebossing is dan wellicht haalbaarder, al bots je daar op het feit dat we ook ruimte nodig hebben voor landbouw en huisvesting. En dan nog: zelfs al mochten we alle bomen herplanten die sinds de industriële revolutie gekapt zijn, dan kunnen we slechts een derde van onze uitstoot eruit halen.”

Ziet u het nog goedkomen?

“Het is duidelijk dat dit rapport ons met de neus op de feiten drukt. Het laat zien waar we staan, maar ook dat de toekomst nog openligt. Dat is geen pikzwarte boodschap, daar zit ook optimisme in. Of het bij anderhalve graad blijft of tot vier graden zal gaan, dat hebben we in eigen handen. Elke ton CO2 die we nu nog uitstoten, telt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234