Vrijdag 27/05/2022

In de post-9/11-wereld zijn feiten irrelevant geworden

Sinds 9/11 kiezen velen voor de zender of blog die hen vertelt wat ze graag willen geloven

Gert Van Langendonck

kijkt naar Fox, CNN America en Al-Manar

Zoals de meesten kan ik mij perfect herinneren waar ik mij bevond op 11 september 2001. Ik was in New York, en 9/11 was mijn eerste werkdag als VS-correspondent voor deze krant. Maar ik kan mij ook perfect herinneren waar ik op elke verjaardag van 9/11 was, en hoe de wereld op die dag jaar na jaar net iets uitzichtlozer leek.

Op de eerste verjaardag was ik in New York, op Ground Zero met de nabestaanden van 9/11. Amerika's reputatie in de wereld was nog redelijk intact: de oorlog in Afghanistan kon op brede, ook Europese steun rekenen. Niemand geloofde nog dat de VS echt Irak zouden binnenvallen. Op de tweede verjaardag was ik in Bagdad, waar toen al duidelijk werd dat het de foute kant opging met het Amerikaanse project voor Irak. Nog een jaar later was ik terug in New York omdat Irak ondertussen zo gevaarlijk was geworden dat er onmogelijk nog te werken viel als journalist. Op 11 september 2005 werd ik bijna in mekaar geslagen door een dronken New Yorkse brandweerman in New Orleans die ten onrechte dacht dat ik Katrina op gelijke voet had gesteld met 9/11. En op 11 september 2006 woon ik in Beiroet, waar de 'terroristen' van Hezbollah, tot spijt van Washington, niet geëlimineerd zijn, maar wel een heel land in de vernieling is gebombardeerd.

Eergisteren was ik met Libanese vrienden naar een 9/11-documentaire aan het kijken op een Arabische zender. Mahmoud, een 25-jarige marketing executive en een 'sushi' (half soennitisch, half sjiitisch moslim), herinnerde zich hoe hij op de eerste vrijdag na 9/11 naar de moskee was gegaan. "De imam hield een verzoenende preek. Toen gebeurde er iets wat ik nog nooit had meegemaakt: mensen begonnen de imam luid tegen te spreken. Dat doe je dus niet in een moskee. Ik werd er zo bang van dat ik weggelopen ben."

Vijf jaar later is er niet echt veel te merken van de toenadering tussen de westerse en de moslimwereld waar Washington destijds naar streefde. Uitgerekend het land waar Bush in 2005, nadat de Cederrevolutie een eind had gemaakt aan de Syrische bezetting, nog naar verwees als een schoolvoorbeeld van zijn 'nieuwe Midden-Oosten', herstelt zich moeizaam van de bombardementen door Israël.

Wat zich in de plaats van dat 'nieuwe Midden-Oosten' aftekent, is een meer dan ooit gepolariseerde wereld, waarin feiten er steeds minder toe lijken te doen. De beste barometer voor de veranderde wereld sinds 9/11 blijven de peilingen die rond deze periode worden gehouden.

Volgens een Zogbypeiling van vorige week gelooft nu 46 procent van de Amerikanen dat Saddam Hoessein achter 9/11 zat (65 procent bij de conservatieve kiezers). Van de Amerikaanse troepen in Irak gelooft liefst 85 procent dat zij daar zijn "als vergelding voor Saddams rol bij de aanslagen van 11 september 2001".

Het maakt daarbij niet uit dat de Amerikaanse Senaat vorige week nog een CIA-rapport uit 2005 vrijgaf waaruit blijkt dat er geen enkele link was tussen het regime van Saddam en Al Qaida. Meer zelfs: de CIA concludeerde dat Saddam Al Qaida als een vijand beschouwde. Het maakt niet uit dat George W. Bush al in september 2003 heeft toegegeven dat er geen verband was tussen Saddam en 9/11 (hoewel hij toen nog wel volhield dat er contacten waren tussen Saddam en Al Qaida).

Dat maakt niet uit omdat in de post-9/11-wereld feiten niet meer uitmaken. Het volstaat om naar een andere opiniepeiling te kijken, eentje van Harris uit juli van dit jaar. Die stelt dat de helft van de Amerikanen nu - in weerwil van de feiten - geloven dat er in Irak WMD's zijn gevonden. Dat is 14 procent méér dan vorig jaar. Hoe dat kan? Een zender als Fox News brengt ook wel het nieuws dat Bush de link tussen Saddam en 9/11 heeft ontkend, of dat er geen WMD's zijn gevonden, maar doet dat op een dergelijke discrete wijze dat de kijker vooral onthoudt dat Fox altijd het tegenovergestelde heeft beweerd. En onder druk van de populariteit van Fox passen ook andere zenders hun berichtgeving aan: tijdens de Libanese oorlog werd op CNN America zo goed als geen melding gemaakt van Libanese slachtoffers. In de post-9/11-wereld zoeken veel mensen sowieso niet meer naar nieuws: ze kiezen voor de tv-zender of de blog die hen vertelt wat ze graag willen geloven.

Aan de 'andere' zijde is het natuurlijk niet beter. Toen ik eerder dit jaar enkele maanden in de Franse banlieue woonde, stelde ik vast dat veel jongeren daar het over Al-Manar hadden, de propagandazender van Hezbollah. Het feit dat Al-Manar in Frankrijk is verboden, werd in de banlieue gezien als het zoveelste bewijs dat men hen de waarheid over de wereld wil onthouden. En die 'waarheid' was volgens één banlieuejongen, die betrokken was bij de rellen van vorig jaar, dat 9/11 en de Holocaust "allemaal verzinsels zijn die het Westen een excuus moeten geven om de moslims aan te vallen".

Vijf jaar na 9/11 lijkt het erop dat de woorden die George W. Bush op 2 november 2001 uitsprak, You are either with us or against us, profetischer waren dan we hadden kunnen vermoeden.

Gert Van Langendonck is freelance journalist

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234