Woensdag 18/05/2022

AchtergrondVerenigde Staten

In New York is de jacht op de rat geopend: ‘Tijdens de lockdown waren de ratten in shock’

Bill Reyna van de Ryders Alley Trencher-fed Society (R.A.T.S.) weegt een rat in Manhattan in mei vorig jaar. Beeld AFP
Bill Reyna van de Ryders Alley Trencher-fed Society (R.A.T.S.) weegt een rat in Manhattan in mei vorig jaar.Beeld AFP

In New York worden steeds meer ratten gezien. Dat leidt tot allerlei initiatieven om de beesten te bestrijden. ‘Alsof je met een pleister wilt genezen wat chirurgie nodig heeft.’

Tom Kieft

Droogijs, rattengif, speurhonden, Oreo-koekjes. Het is maar een greep uit de vele middelen die de afgelopen maanden in verschillende (gerenommeerde) media voorbij zijn gekomen om het rattenprobleem in New York aan te pakken. Over de effectiviteit van die methoden zijn de meningen sterk verdeeld, maar dat de stad met een groot rattenprobleem kampt, dat lijdt geen twijfel.

Overal zijn ze. In parken, riolen, op straat en in huizen. Als je tegen het vallen van de avond een wandeling door Manhattan maakt, is de kans groot dat je een of meerdere ratten voorbij ziet schieten.

Nieuw is dat natuurlijk niet. Al eeuwen wemelt het in New York van de ratten - waarschijnlijk kwam de bruine rat in de achttiende eeuw per schip in de Verenigde Staten aan. Beroemd, en vermoedelijk onwaar, is de uitspraak dat er in New York ‘meer ratten dan mensen zijn’. Hoeveel ratten de stad daadwerkelijk telt, is een mysterie; schattingen lopen uiteen van honderdduizenden tot meerdere miljoenen.

De indicatie die we wel hebben: het aantal meldingen dat wordt gemaakt van ratten. Dat aantal is de afgelopen jaren in New York fors toegenomen - en dat lijkt een neveneffect van de coronapandemie te zijn.

Vaste eetplekken

“Tijdens de lockdown waren de ratten in shock”, zegt de New Yorkse rattenexpert Bobby Corrigan. Volgens de 71-jarige urban rodentologist en overheidsadviseur verloren ratten hun vaste eetplekken door de sluiting van restaurants en werden ze zo gedwongen openlijker te zoeken naar voedsel. “Tegelijkertijd werden medewerkers van de dierplaagbestrijding tijdens de pandemie elders ingezet. Om te helpen bij vaccinatielocaties, bijvoorbeeld. Dus de rattenbestrijding lag een jaar stil.”

Tel daar een zachte winter en bezuinigingen op afvalophaaldiensten bij op en je hebt de perfecte cocktail voor een rattenplaag. En dus krioelt het ook van de initiatieven om daar weer van af te komen.

De burgerwacht Ryders Alley Trencher-fed Society - R.A.T.S. spoort ratten op met honden. Beeld AFP
De burgerwacht Ryders Alley Trencher-fed Society - R.A.T.S. spoort ratten op met honden.Beeld AFP

Zo schreef The New York Times over een val waarbij ratten met Oreo-koekjes in een alcoholbad worden gelokt en liep The Guardian mee met burgerwacht Ryders Alley Trencher-fed Society - R.A.T.S. - die ratten met honden opspeuren.

Dierenwelzijnsorganisaties als Peta hekelen zulke methoden, ook Corrigan is kritisch. Een humaner en milieuvriendelijker alternatief is volgens hem het plaatsen van droogijs in rattenholen, een in 2017 goedgekeurde methode in New York. Door de koolstofdioxide die vrijkomt wanneer droogijs smelt, stikken de ratten in hun slaap. “Dat is in parken uiterst effectief,” zegt Corrigan, “maar toch: het is alsof je iets met een pleister probeert te genezen dat chirurgie nodig heeft.”

Het enige wat volgens hem écht zou werken: afval op straat tot nul reduceren. Schier onmogelijk dus, in een stad als New York. “We zouden dan ons hele afvalsysteem moeten herzien. Daarvoor is het rattenprobleem nu niet belangrijk genoeg, maar als ze bijvoorbeeld weer een gevaarlijke ziekte blijken te verspreiden, dan is dat de enige manier.”

Het staat overigens helemaal niet vast dat het aantal ratten is toegenomen, benadrukt Corrigan. Mensen zouden ook, doordat ze meer thuis werken of wandelingen maken, eerder geneigd kunnen zijn melding te maken.

En dan zijn er nog de verhalen waarin ratten in de toiletpot aangetroffen worden. Het fenomeen is Corrigan niet vreemd. “Alleen in Manhattan komt dat zeker een paar honderd keer per jaar voor”, aldus de auteur van 160 wetenschappelijke artikelen over ratten. Dat betekent niet dat New Yorkers kalmer reageren als zij een rat in hun wc aantreffen. “Mensen raken in paniek, proberen de rat dood te slaan of te steken. Ik hoorde eens een verhaal over een agent die op zo’n melding afkwam en zo bang was voor de rat dat hij het beest probeerde dood te schieten.”

Wat je volgens de rattenexpert wel moet doen als je een rat in je wc hebt? “Een eetlepel bleekmiddel erin en dan het deksel dicht. Twee minuten later drijft er gegarandeerd een dode rat in je toilet.”

Ratvrije steden

Ratten. Of het nu in Brussel is, Parijs, Hongkong of New York: waar veel mensen zijn, daar zijn ratten. En veel ook. Vrijwel overal ter wereld komt in grote steden de van origine uit China afkomstige bruine rat in groten getale voor.

Vrijwel overal, want de Canadese staat Alberta heeft een opmerkelijke claim to fame: de staat, met de steden Calgary en Edmonton (beide met zo’n miljoen inwoners), staat bekend als het enige ratvrije verstedelijkte gebied ter wereld. Hoe? Door ratten van meet af aan buiten te houden. Toen de Canadese staat in 1950 het beleid formuleerde ratvrij te worden, waren er haast nog geen ratten. Dat had te maken met de geografie: ingeklemd tussen de Rocky Mountains en ver van de kust verwijderd, was dit niet de eerste plek waar ratten, die op schepen meereisden vanuit Europa, het land binnenkwamen.

In de jaren die daarop volgden, werden ratten in de grensgebieden van de staat met tonnen gif te lijf gegaan - met ook veel dood vee tot gevolg. Inmiddels wordt vooral ingezet op controle, voorlichting aan boeren in de grensgebieden om vuilnis goed af te schermen en de dringende oproep aan inwoners van Alberta om waargenomen ratten altijd te melden. Jaarlijks worden nog zo’n tien à twintig ratten gespot, in een staat die groter is dan Frankrijk. Aantallen waarvan stadsbesturen wereldwijd alleen maar kunnen dromen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234