Woensdag 10/08/2022

ReportageMobiliteit

‘In San Francisco en Shanghai staan ze al veel verder’: de zelfrijdende bus in Mechelen is voorlopig geen succes

Op het bedrijventerrein van Mechelen Noord rijdt een zelfrijdende shuttlebus rond. Het is de eerste in Vlaanderen op de openbare weg. Het busje vervoert zowel mensen als pakjes. Beeld Tim Dirven
Op het bedrijventerrein van Mechelen Noord rijdt een zelfrijdende shuttlebus rond. Het is de eerste in Vlaanderen op de openbare weg. Het busje vervoert zowel mensen als pakjes.Beeld Tim Dirven

Een foutgeparkeerde vrachtwagen, een jogger die iets te dicht komt en de Belgische wetgeving die achterophinkt. Het zijn maar enkele obstakels die het (niet zo) zelfrijdende busje in Mechelen moet overwinnen. ‘In San Francisco en Shanghai staan ze al veel verder.’

Ann De Boeck

Een gratis tip voor de stad Mechelen: een inhuldigingsrit test je het best op voorhand uit. Zo voorkom je dat het platform voor rolstoelgebruikers voor het oog van tientallen camera’s vast komt te zitten. “Niet onze beste demonstratie ooit”, zegt mobiliteitsschepen Vicky Vanmarcke (Open Vld) met een onwennig lachje als het platform weigert in te klappen. Dario Deserranno, de technieker van dienst, moet het ding handmatig komen losrukken. “Onze excuses. Het busje heeft soms een beetje hulp nodig”, zegt hij.

De bubbelvormige shuttle werd maandag ingehuldigd op het industrieterrein Mechelen Noord, waar hij de komende twee maanden een vaste lus van 2,2 kilometer zal afleggen. Langs het traject liggen zeven haltes. Werknemers die met het openbaar vervoer tot aan het industrieterrein geraken, kunnen met het busje de zogenaamde ‘last mile’ naar hun werk afleggen. Er zijn acht plaatsen voorzien. Bovendien is er ook een pakjesautomaat van Bpost aan boord. Wie wil, kan dus via de shuttle een pakketje afgeven of ophalen.

“Het is de eerste keer in Vlaanderen dat een zelfrijdende shuttle op de openbare weg rijdt”, zegt Vanmarcke. Eerder waren er al proefprojecten op de luchthaven van Zaventem, aan de Leeuw van Waterloo en aan de Grotten van Han. Maar dit is anders. Dit keer rijdt de shuttle gewoon tussen auto’s, fietsers en voetgangers door. In totaal gaat er 140.000 euro naar dit project. Het merendeel wordt gesubsidieerd door Europa en Vlaanderen, die de ontwikkeling van zelfrijdende bussen willen stimuleren.

Plots remmen

Wanneer we aan boord gaan, blijkt zelfrijdend wel relatief te zijn. Bij iedere rit moet namelijk nog steeds een ‘steward’ meerijden die het busje met een soort joystick kan besturen. In dit geval is dat Deserranno, die naast een begenadigd technieker ook de CEO van de Belgische start-up Ush blijkt te zijn. Ush haalde het in een aanbestedingsprocedure van twee concurrenten: Auve Tech uit Estland en Pendel uit Spanje. Het bedrijf kocht busjes aan bij de Franse fabrikant EasyMile om in te zetten voor projecten zoals dit.

Nog geen twee minuten ver moet Deserranno al ingrijpen omdat een vrachtwagenchauffeur het parkeerverbod rond het bedrijventerrein niet geheel begrepen heeft. De shuttle kan de vrachtwagen niet autonoom voorbijsteken. “Complexe bewegingen kan hij zelf nog niet uitvoeren”, zegt hij.

Kort daarna gaat het busje twee keer onverwachts in de remmen. Eerst wanneer een auto na een inhaalmanoeuvre iets te kort voor de shuttle invoegt. Later wanneer een jogger iets te dicht tegen de rijbaan blijkt te lopen. “De shuttle neemt altijd een grote veiligheidsmarge in acht”, legt Deserranno uit. Onze topsnelheid schommelt rond de 15 kilometer per uur, al gaat het regelmatig ook wel stapvoets.

Het toont aan dat de techniek nog niet zo ver staat als sommigen zouden willen. “We proppen zelfrijdende voertuigen vol met allerlei technologieën, zoals reflecterende stralen en warmtecamera’s. Maar hoewel ze duizenden signalen oppikken, zijn ze nog altijd niet even intelligent als de mens wanneer ze moeten reageren op onverwachte situaties”, zegt Chris Tampère, verkeerskundige aan de KU Leuven. “Zelfs in Californië, waar zelfrijdende taxi’s al ingeburgerd zijn, zie je auto’s soms in de remmen gaan zonder duidelijke reden. Als bestuurder moet je dan extra oplettend zijn als je achter zo’n zelfrijdend exemplaar rijdt.”

In eigen land beet onder andere De Lijn hier de tanden op stuk. Enkele jaren geleden had de Vlaamse vervoersmaatschappij grootste plannen om in Antwerpen, Leuven, Genk en Mechelen autonome bussen te laten rondrijden. In 2020 kondigde ze echter aan dat het project op pauze werd gezet wegens te complex en te duur. Puur technologisch was de zelfrijdende bus nog niet realiseerbaar, klonk het. Sindsdien ligt het project stil en ging Mechelen op eigen houtje verder.

Ook de Belgische wetgeving is nog niet helemaal mee. Zo verplicht die nog steeds dat er een bestuurder aan boord moet zijn. “De FOD Mobiliteit kan daar een uitzondering op toekennen, maar dat proces is moeilijk en vergt veel tijd”, zegt Deserranno. “Het is een van de redenen waarom we met een steward werken.” Volgens de Mechelse projectcoördinator Veerle De Meyer spelen het Vlaamse en federale niveau de bal ook naar elkaar door. “Projecten zoals deze worden met argusogen bekeken. Niemand wil verantwoordelijk zijn als het fout loopt.”

Shanghai

Angst, dat is volgens Mark Pecqueur, docent autotechnologie bij Thomas More, het grote probleem in België. “Een tip: ga eens kijken in Shanghai of San Francisco. Daar brengt een zelfrijdende taxi je moeiteloos van de luchthaven naar je hotel”, zegt hij. “China en de Verenigde Staten zitten jaren voor op ons.”

Volgens Pecqueur krijgen bedrijven in deze landen meer ruimte om aan innovatie te doen. “Wij denken vooral na over alles wat fout kan lopen. Zo sluiten we technologische groeipaden af.” Hij vreest dat België zo hopeloos achterop raakt tegenover bedrijven zoals het Amerikaanse Waymo (een dochterbedrijf van Google) of Apollo (van het Chinese Baidu).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234